Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng và yêu cầu phát triển bền vững trở thành xu thế tất yếu, năng suất và chất lượng không chỉ là mục tiêu nội tại của từng doanh nghiệp mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của cả nền kinh tế.

Triển khai Quyết định số 1322/QĐ-TTg, Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021 - 2030 (Chương trình 1322) đã và đang trở thành “đòn bẩy” quan trọng, hỗ trợ hàng loạt doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau áp dụng tiêu chuẩn, hệ thống quản lý và công cụ cải tiến tiên tiến, từ đó tạo ra những chuyển biến rõ nét về hiệu quả sản xuất, chất lượng sản phẩm và quản trị doanh nghiệp.

Các chuyên gia đánh giá, điểm nổi bật của Chương trình 1322 là cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng ngành nghề. Thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc, chương trình tập trung tư vấn, đào tạo và hướng dẫn doanh nghiệp lựa chọn các công cụ cải tiến, tiêu chuẩn quản lý phù hợp nhất với quy mô và mục tiêu phát triển của mình. Nhờ vậy, từ ngành cao su, chế biến gỗ, cơ khí, điện tử đến sản xuất phần mềm,… nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận những kết quả cụ thể, đo đếm được bằng các chỉ số về năng suất, chi phí, chất lượng và môi trường làm việc.

Cao su là lĩnh vực có đặc thù sản xuất liên tục, phụ thuộc nhiều vào tổ chức mặt bằng và thao tác lao động - việc áp dụng công cụ Lean đã mang lại hiệu quả thiết thực. Tại Công ty cao su Mai Thảo, với sự hỗ trợ của Chương trình 1322, doanh nghiệp đã triển khai Lean nhằm nhận diện và loại bỏ các lãng phí trong quá trình sản xuất. Kết quả, diện tích mặt bằng được tối ưu hóa, giảm 36 m²; chi phí mặt bằng và điện năng tiết kiệm được 37.780.384 đồng; đồng thời chi phí lao động giảm 7,5%. Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả về tài chính mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy quản lý, từ làm theo thói quen sang quản lý dựa trên phân tích dòng chảy giá trị và loại bỏ thao tác không cần thiết.

Tương tự, Công ty TNHH MTV Bình Long, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất cao su, cũng được hỗ trợ áp dụng Lean. Sau quá trình thực hành và cải tiến, năng suất tăng 11,11%; quãng đường di chuyển của công nhân giảm 0,8 m - một cải tiến tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn khi nhân lên trong toàn bộ ca sản xuất; chi phí lao động giảm 11,1%. Việc giảm di chuyển thừa không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm mệt mỏi, nâng cao điều kiện làm việc cho người lao động. Qua đó có thể thấy, Lean không chỉ tác động đến chỉ số kinh tế mà còn góp phần cải thiện môi trường sản xuất theo hướng khoa học, hợp lý hơn.

Ngành chế biến gỗ là lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác, đồng bộ và kiểm soát tốt quy trình, do đó các công cụ cải tiến và hệ thống quản lý cũng phát huy hiệu quả rõ rệt. Công ty TNHH Respond Việt Nam, với ngành nghề chính là chế biến gỗ, đã áp dụng Lean dưới sự hỗ trợ của Chương trình 1322. Kết quả bước đầu cho thấy năng suất tăng 7,85% (dù chưa đạt mục tiêu 10% đề ra, nhưng doanh nghiệp xác định sẽ tiếp tục cải tiến trong các vòng thực hành Lean tiếp theo), diện tích mặt bằng tiết kiệm được 10,8 m², chi phí giảm 7,85%. Điều đáng ghi nhận ở đây không chỉ là các con số, mà là sự hình thành văn hóa cải tiến liên tục - yếu tố nền tảng để doanh nghiệp duy trì và nâng cao hiệu quả trong dài hạn.

Hay tại Công ty TNHH Tập đoàn Gỗ Hương Sơn - Chi nhánh Lạng Sơn, với ngành nghề sản xuất và kinh doanh gỗ ván ép, đã được hỗ trợ xây dựng và áp dụng đồng bộ các hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, ISO 45001:2018 cùng với công cụ 5S. Doanh nghiệp đã xây dựng hoàn chỉnh bộ tài liệu với 22 quy trình và hướng dẫn thực hiện; được Viện Nghiên cứu phát triển tiêu chuẩn chất lượng cấp giấy chứng nhận ISO vào ngày 13/12/2023.

Việc áp dụng 5S giúp 100% vật dụng, hồ sơ trong phạm vi áp dụng được sắp xếp khoa học; 100% khu vực khối văn phòng thực hiện đúng quy định 5S; một phần khu vực xưởng sản xuất được kẻ vạch phân khu, treo khẩu hiệu và bảng hiệu nhận biết. Những thay đổi này tạo nền tảng cho quản lý chất lượng, môi trường và an toàn lao động một cách bài bản, góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín doanh nghiệp trên thị trường.

Trong lĩnh vực cơ khí - nơi yêu cầu độ chính xác cao và kiểm soát chặt chẽ lỗi sản phẩm - việc áp dụng tiêu chuẩn và công cụ kiểm soát chất lượng càng có ý nghĩa quyết định. Tại Công ty TNHH Tamayoshi Việt Nam, chuyên gia công chi tiết cơ khí, kim loại, đã triển khai ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 và bộ công cụ 7 QC Tools. Kết quả đạt được khá toàn diện: giảm 5% tỷ lệ lỗi sản phẩm; sản lượng tăng thêm 2,6%; tỷ lệ rác thải ra môi trường giảm 2,3%; số lỗi lặp lại giảm 1,7%. Điều này cho thấy sự kết hợp giữa quản lý chất lượng và quản lý môi trường không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí mà còn hướng tới phát triển bền vững.

Cũng trong ngành cơ khí, Công ty TNHH Ishigaki Việt Nam, chuyên gia công và xử lý linh kiện cơ khí theo khuôn, được hỗ trợ áp dụng công cụ MFCA (Material Flow Cost Accounting - Hạch toán chi phí dòng nguyên vật liệu). Nhờ phân tích dòng nguyên vật liệu và chi phí ẩn trong quá trình sản xuất, doanh nghiệp đã tăng gấp đôi năng suất lao động ở công đoạn cân vật liệu; năng suất công đoạn định hình tăng 3%; giảm tỷ lệ phế phẩm từ 37% xuống còn 24%; giá trị tiết kiệm gần 281 triệu đồng mỗi năm. MFCA giúp doanh nghiệp “nhìn thấy” chi phí lãng phí vốn trước đây chưa được nhận diện đầy đủ, từ đó đưa ra quyết định cải tiến chính xác và hiệu quả hơn.

Ngành sản xuất linh kiện điện tử có yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn, Chương trình 1322 ghi nhận những kết quả tích cực từ việc hỗ trợ doanh nghiệp ngành này. Công ty TNHH Kespion Việt Nam áp dụng ISO 45001:2018 đã xây dựng môi trường làm việc an toàn, sạch sẽ, giảm thiểu các tác nhân rủi ro gây mất an toàn lao động. Việc kiểm soát tốt an toàn, sức khỏe nghề nghiệp không chỉ bảo vệ người lao động mà còn nâng cao uy tín doanh nghiệp với khách hàng và đối tác.

Trong khi đó, Công ty TNHH Điện tử Lead Tech Vina áp dụng đồng thời ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 và 7 QC Tools. Kết quả cho thấy tỷ lệ hàng lỗi trong sản xuất giảm 3%; tỷ lệ khách hàng phàn nàn giảm 2%; 100% rác thải được phân loại và thu gom đúng quy định. Đây là minh chứng cho việc tích hợp quản lý chất lượng và môi trường có thể giúp doanh nghiệp hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và trách nhiệm xã hội.

Không chỉ dừng lại ở các ngành sản xuất truyền thống, Chương trình 1322 còn hỗ trợ hiệu quả các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và phần mềm. Công ty TNHH Phần mềm Bắc Hà đã áp dụng ISO 9001:2015 và ISO/IEC 27001:2013. Nhờ đó, tỷ lệ khách hàng phản ánh về chất lượng sản phẩm, dịch vụ giảm 5%; thời gian khắc phục sự cố, khôi phục hoạt động khi gặp sự cố (mất điện, sự cố đường truyền, virus…) được rút ngắn đáng kể. Việc xây dựng hệ thống quản lý an toàn thông tin giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro và củng cố niềm tin của khách hàng trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng phức tạp.

Tương tự, Công ty TNHH Trương Đoàn, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh phần mềm, cũng được hỗ trợ áp dụng ISO 9001:2015 và ISO/IEC 27001:2013. Việc xây dựng và được tổ chức chứng nhận đánh giá cấp chứng nhận giúp doanh nghiệp giảm sự chồng chéo trong quy trình, nâng cao hiệu quả công việc, tăng năng suất và cải thiện hình ảnh thương hiệu trên thị trường.

Từ những ví dụ cụ thể ở nhiều ngành nghề khác nhau có thể thấy, Chương trình 1322 không chỉ mang tính hỗ trợ về mặt kỹ thuật mà còn thúc đẩy sự thay đổi về tư duy quản trị. Các doanh nghiệp dần chuyển từ cách làm mang tính kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu, tiêu chuẩn hóa quy trình và cải tiến liên tục. Các kết quả đạt được, từ giảm chi phí, tăng năng suất, giảm lỗi, tiết kiệm nguyên vật liệu đến cải thiện môi trường làm việc và bảo vệ môi trường,… đều cho thấy tác động lan tỏa và bền vững của chương trình.

Quan trọng hơn, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO/IEC 27001 hay các công cụ như Lean, 5S, 7 QC Tools, MFCA… giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, môi trường và trách nhiệm xã hội, đây chính là “giấy thông hành” để doanh nghiệp Việt Nam vươn xa.

Nội dung, thiết kế: Hoàng Bách