(VietQ.vn) - Bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (TCĐLCL) đang đẩy mạnh chuyển đổi, lấy việc kiến tạo hạ tầng chất lượng quốc gia và quản lý dựa trên dữ liệu làm trọng tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Nhân dịp năm mới Bính ngọ 2026, phóng viên Tạp chí Chất lượng Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Nam Hải - Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia để làm rõ hơn những nội dung này.
.jpg)
Thưa ông, năm 2025 được xem là năm tăng tốc, bứt phá của ngành TCĐLCL. Ông có thể khái quát những dấu ấn nổi bật nhất mà Ủy ban TCĐLCL Quốc gia đã đạt được trong năm qua?
Theo tôi, năm 2025 có thể khái quát bằng ba điểm nổi bật. Thứ nhất, Ủy ban đã góp phần quan trọng hoàn thiện hành lang pháp lý với việc Quốc hội thông qua các luật sửa đổi về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa, qua đó chuyển mạnh sang cách tiếp cận quản lý theo rủi ro, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Thứ hai, công tác xây dựng tiêu chuẩn được định hướng tập trung, có chọn lọc, ưu tiên các công nghệ và lĩnh vực trọng điểm, qua đó phát huy vai trò như một công cụ dẫn dắt phát triển.
Thứ ba, hạ tầng đo lường và chất lượng tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng kỹ thuật tin cậy phục vụ đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và phát triển bền vững nền kinh tế, qua đó khẳng định vai trò nòng cốt của Ủy ban trong hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Theo ông, ngành TCĐLCL cần làm gì để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57, đặc biệt trong việc xây dựng tiêu chuẩn, hạ tầng đo lường và chất lượng phục vụ phát triển kinh tế đất nước?
Để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 57, ngành TCĐLCL cần tập trung vào ba định hướng lớn.
Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng tiêu chuẩn theo hướng tập trung, có chọn lọc, ưu tiên các công nghệ chiến lược và lĩnh vực có tác động lan tỏa, để tiêu chuẩn thực sự trở thành công cụ dẫn dắt đổi mới sáng tạo và thị trường.
Thứ hai, tiếp tục đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng đo lường và chất lượng, coi đây là nền tảng kỹ thuật thiết yếu của kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.
Thứ ba, hoàn thiện thể chế và phương thức quản lý theo hướng quản lý rủi ro, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, qua đó phát huy vai trò nòng cốt của Ủy ban trong việc chuyển hóa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng nhanh và bền vững cho nền kinh tế.
Theo ông, việc triển khai hiệu quả Chỉ thị 38 của Ban Bí thư có ý nghĩa như thế nào trong việc nâng cao kỷ cương, hiệu lực quản lý nhà nước và phát huy vai trò của TCĐLCL như một trụ cột quan trọng của nền kinh tế?

Việc triển khai hiệu quả Chỉ thị 38 có ý nghĩa rất quan trọng trên cả phương diện chính trị và quản lý nhà nước. Trước hết, Chỉ thị tạo cơ sở để tăng cường kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm trong toàn bộ hệ thống TCĐLCL, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với một lĩnh vực kỹ thuật nền tảng của nền kinh tế. Đồng thời, đây cũng là điều kiện nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý dựa trên rủi ro và chuẩn mực.
Qua đó, TCĐLCL được phát huy đúng vai trò là trụ cột kỹ thuật quan trọng, góp phần bảo đảm chất lượng, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của nền kinh tế, với vai trò nòng cốt của Ủy ban.
.jpg)
Bên cạnh những kết quả tích cực, hoạt động TCĐLCL trong năm 2025 cũng đối mặt với không ít khó khăn. Theo ông, đâu là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay và Ủy ban sẽ tập trung giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian tới?
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động TCĐLCL hiện nay vẫn đối mặt với một số điểm nghẽn lớn. Trước hết là yêu cầu ngày càng cao của thị trường và chuỗi cung ứng, trong khi hạ tầng kỹ thuật và phương thức quản lý ở một số lĩnh vực chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi số. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các khâu của hệ thống vẫn còn là thách thức.
Trong thời gian tới, Ủy ban sẽ tập trung hoàn thiện thể chế theo hướng quản lý dựa trên rủi ro, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động TCĐLCL, đồng thời đầu tư phát triển nguồn nhân lực và tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, địa phương. Qua đó, nâng cao hiệu quả hoạt động, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường và hội nhập, với vai trò điều phối nòng cốt của Ủy ban TCĐLCL Quốc gia.
Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và phát triển bền vững ngày càng cao, ngành TCĐLCL đang chuyển từ mô hình “ban hành - kiểm soát” sang “thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia”, quản lý dựa trên dữ liệu và đồng hành cùng doanh nghiệp. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của sự chuyển đổi này đối với hiệu quả quản lý nhà nước và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới?

Sự chuyển đổi này có ý nghĩa rất căn bản đối với cả quản lý nhà nước và doanh nghiệp. Khi chuyển từ “ban hành - kiểm soát” sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia và quản lý dựa trên dữ liệu, hiệu lực quản lý được nâng lên theo hướng chủ động, có trọng tâm, giảm can thiệp hành chính nhưng vẫn bảo đảm kỷ cương.
Đồng thời, việc đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường, chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới, với vai trò điều phối và dẫn dắt của Ủy ban.
Bước sang năm 2026 - năm bản lề thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn mới, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ngành TCĐLCL trong hành trình đồng hành cùng đất nước phát triển nhanh và bền vững?

Bước sang năm 2026, tôi mong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ngành TCĐLCL tiếp tục giữ vững tinh thần kỷ cương, trách nhiệm và đổi mới, coi mỗi tiêu chuẩn, mỗi phép đo và mỗi hoạt động quản lý chất lượng là một đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của đất nước. Ngành cần chủ động thích ứng với yêu cầu của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đồng thời đồng hành thực chất hơn với doanh nghiệp và thị trường.
Với sự đoàn kết và quyết tâm cao, ngành TCĐLCL sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là nền tảng kỹ thuật quan trọng phục vụ phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế, dưới sự dẫn dắt của Ủy ban.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Nội dung: Hồng Vân
Thiết kế: Thanh Tùng


