Những nguyên tắc cử tri cần tuân thủ khi tham gia bỏ phiếu bầu cử

Trong mỗi kỳ bầu cử, việc cử tri thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách đúng quy định có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch của quá trình bầu cử. Theo quy định của pháp luật, cử tri khi tham gia bỏ phiếu cần tuân thủ những nguyên tắc cụ thể nhằm bảo đảm lá phiếu được thực hiện đúng quyền cá nhân, đồng thời duy trì trật tự và an toàn tại khu vực bỏ phiếu.

Theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, Điều 69 quy định 8 nguyên tắc quan trọng mà cử tri cần tuân thủ khi thực hiện quyền bầu cử. Những quy định này không chỉ bảo đảm quyền lợi của người dân mà còn góp phần giúp quá trình bầu cử diễn ra minh bạch, đúng pháp luật.

Theo đó, mỗi cử tri khi tham gia bầu cử cần hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình để thực hiện việc bỏ phiếu đúng quy định. Nguyên tắc đầu tiên là mỗi cử tri chỉ được bỏ một phiếu bầu đối với từng cấp bầu cử. Ví dụ, trong một kỳ bầu cử có thể có nhiều cấp như bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, mỗi cử tri sẽ nhận các lá phiếu tương ứng và chỉ bỏ một phiếu cho mỗi cấp.

Nguyên tắc thứ hai là cử tri phải trực tiếp đi bầu và không được nhờ người khác bầu thay, đồng thời phải xuất trình thẻ cử tri khi tham gia bỏ phiếu. Quy định này nhằm bảo đảm tính chính xác và trung thực của kết quả bầu cử, tránh các trường hợp gian lận hoặc bỏ phiếu thay.

Đối với những cử tri không thể tự viết phiếu bầu do hạn chế về sức khỏe hoặc khuyết tật, pháp luật cho phép nhờ người khác viết hộ phiếu bầu, nhưng người viết hộ phải bảo đảm giữ bí mật nội dung lựa chọn của cử tri. Sau khi được hỗ trợ viết phiếu, cử tri vẫn phải tự mình bỏ phiếu vào thùng phiếu. Trong trường hợp cử tri khuyết tật không thể tự bỏ phiếu, có thể nhờ người khác bỏ phiếu giúp theo nguyện vọng của mình.

Một nguyên tắc quan trọng khác là bảo đảm bí mật lá phiếu. Khi cử tri viết phiếu bầu, không ai được xem nội dung phiếu bầu, kể cả thành viên của Tổ bầu cử. Quy định này nhằm bảo đảm quyền tự do lựa chọn của cử tri và tránh mọi sự tác động hoặc áp lực từ bên ngoài.

Ngoài ra, nếu cử tri viết hỏng phiếu bầu, họ có quyền đổi phiếu bầu khác để thực hiện lại việc bỏ phiếu. Sau khi cử tri hoàn thành việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ đóng dấu “Đã bỏ phiếu” vào thẻ cử tri nhằm xác nhận cử tri đã thực hiện quyền bầu cử của mình.

Đối với những trường hợp cử tri ốm đau, già yếu hoặc khuyết tật không thể đến khu vực bỏ phiếu, pháp luật cũng có quy định linh hoạt. Tổ bầu cử có thể mang hòm phiếu phụ và phiếu bầu đến nơi ở hoặc nơi điều trị của cử tri để họ thực hiện quyền bầu cử. Quy định tương tự cũng áp dụng đối với cử tri đang bị tạm giam, tạm giữ hoặc đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc nếu tại đó không tổ chức khu vực bỏ phiếu riêng.

Bên cạnh các nguyên tắc về cách thức bỏ phiếu, cử tri cũng cần tuân thủ nội quy phòng bỏ phiếu, giữ gìn trật tự, an ninh và thực hiện theo hướng dẫn của Tổ bầu cử. Điều này nhằm bảo đảm quá trình bỏ phiếu diễn ra thuận lợi, tránh tình trạng lộn xộn hoặc gây ảnh hưởng đến những người tham gia bầu cử khác.

Về thời gian bỏ phiếu, theo quy định của Hội đồng bầu cử Quốc gia, việc bỏ phiếu thường được bắt đầu từ 7 giờ sáng và kết thúc vào 7 giờ tối trong ngày bầu cử. Tùy điều kiện cụ thể của từng địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định cho bắt đầu sớm hơn nhưng không trước 5 giờ sáng hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không quá 9 giờ tối.

Trong trường hợp gần đến thời điểm kết thúc bỏ phiếu mà vẫn còn cử tri trong khu vực phòng bỏ phiếu chưa hoàn thành việc bỏ phiếu, Tổ bầu cử sẽ thông báo để các cử tri này nhanh chóng hoàn tất việc bỏ phiếu. Tuy nhiên, việc đóng hòm phiếu phải được thực hiện đúng thời gian quy định và quá trình bỏ phiếu phải diễn ra liên tục.

Đáng chú ý, ngay cả khi 100% cử tri trong danh sách đã tham gia bỏ phiếu trước thời hạn, Tổ bầu cử cũng không được tuyên bố kết thúc cuộc bỏ phiếu hoặc tiến hành kiểm phiếu trước thời điểm 19 giờ tối theo quy định. Điều này nhằm bảo đảm sự thống nhất và minh bạch trong quy trình bầu cử trên toàn quốc.

Có thể thấy, việc tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc bỏ phiếu không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của cử tri mà còn góp phần bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công khai và đúng pháp luật. Khi mỗi cử tri hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định, quá trình bầu cử sẽ phản ánh trung thực ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

An Dương