Bài 1: Doanh nghiệp Việt chuyển hướng: Tăng năng suất bằng cách 'giảm việc thừa'

Từ “tăng làm” đến “làm đúng”

Trong thời gian dài, năng suất thường được hiểu đơn giản là sản xuất được nhiều sản phẩm hơn trong cùng một khoảng thời gian. Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang dần bộc lộ hạn chế khi chi phí đầu vào tăng nhanh, trong khi dư địa mở rộng nguồn lực ngày càng thu hẹp.

Thực tế cho thấy, trong nhiều nhà máy, tồn tại không ít dạng lãng phí: thời gian chờ giữa các công đoạn, tồn kho lớn, thao tác dư thừa, sản phẩm lỗi phải làm lại… Những yếu tố này không chỉ làm tăng chi phí mà còn kéo giảm chất lượng tổng thể.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang áp dụng các phương pháp quản trị hiện đại như Lean hay Kaizen. Điểm chung của phương pháp này là tập trung vào việc nhận diện và loại bỏ lãng phí trong toàn bộ quá trình sản xuất. Một chuyên gia trong lĩnh vực cải tiến năng suất nhận định: “Doanh nghiệp không cần làm nhiều hơn, mà cần làm ít sai hơn. Chỉ riêng việc giảm lỗi và giảm thời gian chờ cũng có thể giúp năng suất tăng đáng kể mà không cần đầu tư lớn”.

Thực tế triển khai tại một số doanh nghiệp cho thấy hiệu quả từ việc “giảm việc thừa” là rất rõ rệt. Tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam, việc áp dụng các công cụ quản trị tinh gọn trong sản xuất đã giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dây chuyền, giảm thiểu lãng phí nguyên liệu và nâng cao hiệu suất vận hành. Nhờ đó, năng suất lao động cải thiện trong khi vẫn đảm bảo các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt.

Vinamilk áp dụng quản trị tinh gọn trong sản xuất giúp tối ưu dây chuyền, giảm lãng phí và nâng cao năng suất lao động.

Tương tự, Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh cũng triển khai các chương trình cải tiến nội bộ nhằm rút ngắn thời gian sản xuất và giảm tồn kho. Việc chuẩn hóa quy trình và loại bỏ các bước không cần thiết giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, đồng thời tăng khả năng đáp ứng đơn hàng.

Điểm đáng chú ý là những cải tiến này không đến từ việc đầu tư công nghệ đắt tiền, mà chủ yếu dựa trên việc thay đổi cách tổ chức công việc và nâng cao ý thức của người lao động trong phát hiện lãng phí.

Nhựa Bình Minh chuẩn hóa quy trình, loại bỏ công đoạn không cần thiết nhằm rút ngắn thời gian sản xuất và tiết giảm chi phí.

Một trong những yếu tố quan trọng trong các mô hình như Lean hay Kaizen là vai trò của người lao động. Thay vì chỉ thực hiện theo quy trình có sẵn, công nhân được khuyến khích đề xuất ý tưởng cải tiến, từ thay đổi nhỏ nhất trong thao tác hàng ngày. Nhiều doanh nghiệp cho biết, chính những sáng kiến từ công nhân trực tiếp sản xuất lại mang lại hiệu quả rõ rệt nhất, bởi họ là người hiểu rõ nhất bất cập trong dây chuyền.

Cách tiếp cận này cũng góp phần thay đổi văn hóa doanh nghiệp, từ chỗ vận hành theo mệnh lệnh sang khuyến khích sự tham gia và cải tiến liên tục. Khi mỗi cá nhân đều có ý thức “làm tốt hơn mỗi ngày”, năng suất không còn là áp lực mà trở thành kết quả tự nhiên của quá trình làm việc.

Đặt nền móng cho bước chuyển tiếp

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt khi tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu về năng suất và chất lượng ngày càng cao. Doanh nghiệp không chỉ phải sản xuất nhanh hơn mà còn phải ổn định hơn, ít lỗi hơn và tiết kiệm chi phí hơn.

Việc duy trì mô hình sản xuất dựa vào tăng nguồn lực không chỉ kém hiệu quả mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhất là khi thị trường biến động. Ngược lại, những doanh nghiệp biết cách tối ưu quy trình, loại bỏ lãng phí sẽ có lợi thế lớn trong duy trì biên lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo các chuyên gia, đây không phải là xu hướng ngắn hạn mà là sự chuyển dịch mang tính cấu trúc trong cách doanh nghiệp tiếp cận năng suất. “Giảm việc thừa” không đồng nghĩa với cắt giảm hoạt động, mà là tập trung nguồn lực vào những khâu thực sự tạo ra giá trị.

Tuy nhiên, tối ưu hóa quy trình mới chỉ là bước khởi đầu. Để duy trì và mở rộng hiệu quả, doanh nghiệp cần đến các công cụ hỗ trợ. Đây cũng là nội dung sẽ được đề cập trong bài viết tiếp theo khi năng suất không chỉ đến từ việc “làm đúng”, mà còn từ việc “làm thông minh” nhờ sự hỗ trợ của công nghệ.

Có thể thấy, trong bối cảnh mới, năng suất không còn là câu chuyện của số lượng, mà là câu chuyện của chất lượng trong từng khâu vận hành. Và hành trình nâng cao năng suất có thể bắt đầu từ một thay đổi tưởng chừng đơn giản là loại bỏ những việc không cần thiết.

(Còn nữa)

Hùng Anh