Bộ Y tế yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm trong kinh doanh thức ăn đường phố

Bộ Y tế vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố yêu cầu tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) đối với hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố nhằm phòng ngừa ngộ độc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu ăn uống ngoài trời, tại lễ hội, khu du lịch và các tuyến phố ẩm thực gia tăng mạnh, kéo theo nhiều nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Theo Bộ Y tế, thức ăn đường phố là thực phẩm được chế biến bởi người bán hàng rong, cơ sở lưu động hoặc các quầy hàng tại nơi công cộng, lễ hội và được bán để ăn ngay hoặc sử dụng sau đó mà không cần chế biến thêm. Đây là một phần quen thuộc của đời sống đô thị và văn hóa ẩm thực Việt Nam, đáp ứng nhu cầu tiện lợi, nhanh chóng và giá cả phải chăng cho người dân và du khách. Những năm gần đây, tại nhiều khu du lịch, phố ẩm thực, điều kiện vệ sinh đã có sự cải thiện đáng kể. Khu chế biến được bố trí gọn gàng hơn, dụng cụ sạch sẽ, người bán sử dụng găng tay, khẩu trang và trang phục bảo hộ, góp phần nâng cao hình ảnh đô thị văn minh.

Tuy nhiên, Bộ Y tế thẳng thắn nhìn nhận thực tế vẫn còn nhiều nguy cơ đáng lo ngại. Không ít cơ sở nhỏ lẻ, hàng rong hoạt động trên vỉa hè, tại các điểm công cộng hoặc khu lễ hội chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện vệ sinh. Thiếu nước sạch, không có khu vực rửa tay riêng biệt, dụng cụ chế biến và bảo quản thực phẩm đặt sát mặt đường nhiều bụi bẩn là tình trạng còn phổ biến. Khu vực thu gom rác thải không bảo đảm vệ sinh, rác tồn đọng gần nơi chế biến có thể trở thành nguồn phát tán vi khuẩn, ruồi nhặng và côn trùng.

Cảnh báo thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Ảnh minh họa

Một vấn đề khác là nhiều người trực tiếp chế biến chưa được tập huấn đầy đủ kiến thức về an toàn thực phẩm. Việc không sử dụng găng tay khi tiếp xúc với thực phẩm chín, không che đậy thức ăn, dùng chung dụng cụ cho thực phẩm sống và chín làm tăng nguy cơ nhiễm chéo vi sinh vật gây bệnh. Đáng lo ngại hơn, một số cơ sở vì lợi nhuận đã sử dụng nguyên liệu giá rẻ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, thậm chí dùng phụ gia ngoài danh mục cho phép. Thực phẩm sau khi chế biến không được bảo quản đúng cách, để ở nhiệt độ môi trường quá lâu, dễ bị ôi thiu, biến chất.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, những yếu tố trên có thể dẫn đến các bệnh truyền qua thực phẩm như tiêu chảy cấp, ngộ độc do vi khuẩn Salmonella, E.coli, tụ cầu vàng hoặc nhiễm độc tố tự nhiên trong thực phẩm. Thực tế thời gian qua đã ghi nhận nhiều vụ ngộ độc tập thể liên quan đến thực phẩm bán sẵn tại các khu đông dân cư, tiệc lưu động và điểm du lịch, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người dân và hình ảnh địa phương.

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Thành Long, Bộ Y tế đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố, đặc biệt tại khu vực lễ hội và điểm du lịch – nơi tập trung đông người. Dù không thuộc diện phải cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố vẫn phải đáp ứng các yêu cầu bắt buộc theo quy định.

Cụ thể, người trực tiếp chế biến phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và không mắc các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, viêm gan E, lao phổi, tiêu chảy cấp trong thời gian kinh doanh. Địa điểm bán phải cách xa nguồn ô nhiễm, có bàn, giá, kệ bảo đảm vệ sinh; dụng cụ chứa đựng và ăn uống phải an toàn; thực phẩm phải được che chắn tránh bụi bẩn, côn trùng. Cơ sở phải có đủ nước sạch phục vụ chế biến và vệ sinh dụng cụ.

Bên cạnh đó, nguyên liệu dùng để chế biến phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; phụ gia thực phẩm chỉ được sử dụng trong danh mục cho phép. Khi xảy ra sự cố, cơ sở phải cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc. Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường công tác hậu kiểm, lưu mẫu thực phẩm, thu thập dữ liệu và đánh giá nguy cơ để kịp thời cảnh báo cộng đồng.

Về chế tài, các hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định hiện hành. Mức phạt từ 500.000 đến 1 triệu đồng áp dụng với các lỗi như không có bàn kệ hợp vệ sinh, thức ăn không che đậy, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc với thực phẩm chín. Mức phạt từ 1 đến 3 triệu đồng áp dụng khi sử dụng dụng cụ, bao bì không bảo đảm an toàn; người chế biến mắc bệnh truyền nhiễm; sử dụng nước không đạt chuẩn hoặc phụ gia sai quy định. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, cơ quan chức năng có thể buộc tiêu hủy toàn bộ thực phẩm.

Bộ Y tế nhấn mạnh trách nhiệm quản lý thuộc về UBND các cấp, trong đó trạm y tế xã, phường có nhiệm vụ hướng dẫn, giám sát và phối hợp xử lý khi xảy ra sự cố ngộ độc. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, quản lý thị trường, công an và chính quyền địa phương để kiểm soát hiệu quả hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố.

Trong bối cảnh thức ăn đường phố vẫn là nét đặc trưng hấp dẫn của ẩm thực Việt Nam, việc bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định niềm tin của người tiêu dùng. Cảnh báo của Bộ Y tế một lần nữa cho thấy nếu không siết chặt quản lý và nâng cao ý thức từ người bán đến người mua, những rủi ro từ các quầy hàng vỉa hè, tưởng chừng tiện lợi và quen thuộc, vẫn có thể trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng.

An Dương