Các quốc gia đẩy mạnh dùng xăng sinh học từ E10 đến E100

Trong nhiều năm qua, xăng sinh học E10 đã trở thành lựa chọn phổ biến tại hàng loạt quốc gia phát triển. Từ Mỹ, Brazil, Đức, Pháp cho tới Thái Lan hay Australia, E10 đang được xem là bước chuyển thực tế và ít tốn kém nhất để giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Khác với các giải pháp cần thay đổi toàn bộ công nghệ phương tiện, E10 có lợi thế lớn ở khả năng sử dụng trên đa số động cơ xăng hiện hữu mà không đòi hỏi cải tạo lớn về kỹ thuật. Chính điều này giúp E10 nhanh chóng được thương mại hóa rộng rãi và trở thành nhiên liệu “cầu nối” trong quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh.

Tại Mỹ, xăng sinh học đã trở thành một phần quan trọng trong chính sách năng lượng quốc gia suốt nhiều năm qua. Sau các sửa đổi của Đạo luật Không khí sạch (Clean Air Act) năm 1990 và chương trình Renewable Fuel Standard (RFS), Chính phủ Mỹ yêu cầu các nhà máy lọc dầu phải phối trộn một lượng lớn nhiên liệu sinh học vào tổng lượng xăng dầu tiêu thụ trên thị trường.

Từ năm 2024, xăng E20 đã trở thành quy chuẩn bắt buộc tại Ấn Độ

Từ năm 2011, Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) cho phép sử dụng xăng E15 với các dòng xe sản xuất từ năm 2001 trở về sau. Đến năm 2019, Mỹ tiếp tục cho phép bán E15 quanh năm để thúc đẩy tiêu thụ ethanol. Hiện nay, xăng E10 đã trở thành loại nhiên liệu tiêu chuẩn, chiếm hơn 95% lượng xăng bán ra trên thị trường Mỹ, trong khi E85 được phân phối cho các dòng xe FFV có khả năng tự điều chỉnh theo tỉ lệ ethanol trong nhiên liệu.

Brazil là một trong những quốc gia "đi xa nhất" trong việc xây dựng hệ sinh thái nhiên liệu sinh học. Sau khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, nước này đã bắt buộc phối trộn ethanol vào xăng với tỉ lệ từ 10-22% trong giai đoạn 1976-1992, khiến xăng khoáng gần như biến mất khỏi thị trường dân dụng.

Năm 2024, Tổng thống Brazil ký ban hành đạo luật "Nhiên liệu cho tương lai" (Fuel for the Future Law), cho phép nâng tỉ lệ ethanol trong xăng từ mức tối thiểu 27% lên tối đa 35%, tùy điều kiện thị trường và quyết định của Bộ Mỏ và Năng lượng.

Không chỉ dừng ở E27 hay E35, Brazil còn là quốc gia hiếm hoi phổ biến nhiên liệu E100 từ rất sớm. Đây là loại ethanol ngậm nước chứa khoảng 95-96% cồn nguyên chất, chủ yếu phục vụ các dòng xe FFV chuyên biệt. Chính phủ Brazil đã thúc đẩy nhiên liệu này từ năm 1975 nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu mía đường trong nước và giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu.

Tại Đông Nam Á, Thái Lan được xem là hình mẫu về chính sách phát triển xăng sinh học. Quốc gia này bắt đầu đưa xăng E10 ra thị trường từ năm 2001, sau đó triển khai hàng loạt ưu đãi thuế và trợ giá để khuyến khích tiêu dùng.

Đến nay, E20 đã trở thành loại nhiên liệu phổ biến nhất tại nhiều trạm xăng ở Thái Lan. Chính phủ nước này duy trì chính sách trợ giá sâu để E20 luôn có giá thấp hơn xăng khoáng và E10, đồng thời hướng tới loại bỏ dần các loại nhiên liệu cũ khỏi thị trường. Bên cạnh đó, Thái Lan cũng phân phối E85 cho các dòng xe chuyên dụng và phát triển song song diesel sinh học B7, B10, B20.

Indonesia lại lựa chọn lộ trình thận trọng hơn. Quốc gia này nổi tiếng với chương trình diesel sinh học từ dầu cọ, đã triển khai B35 từ năm 2023 và hướng tới B50 trong giai đoạn 2026-2027. Với xăng sinh học, Indonesia đặt mục tiêu áp dụng E10 bắt buộc trên quy mô lớn từ năm 2027-2028 nhằm giảm nhập khẩu nhiên liệu. Tuy nhiên, kế hoạch này đã phải lùi sang năm 2028 do hạn chế nguồn cung ethanol.

Trong khi đó, Philippines đã áp dụng quy định bắt buộc phối trộn 10% ethanol vào xăng từ năm 2012. Đến năm 2024, nước này tiếp tục cho phép các doanh nghiệp dầu khí triển khai E20 trên cơ sở tự nguyện, nhưng chưa đưa ra thời hạn bắt buộc nhằm bảo đảm nguồn cung ethanol và khả năng tương thích phương tiện.

Tại Ấn Độ, Chính phủ đang thúc đẩy mạnh lộ trình E20 như một phần trong chiến lược giảm phụ thuộc dầu thô nhập khẩu và xử lý tình trạng dư thừa sản lượng đường trong nước. Từ năm 2024, xăng E20 đã trở thành quy chuẩn bắt buộc tại quốc gia đông dân nhất thế giới. Để đồng bộ với chính sách này, nhiều hãng xe đã thiết kế các mẫu ô tô, xe máy mới tương thích hoàn toàn với nhiên liệu E20.

Tại châu Âu, Liên minh châu Âu (EU) đã xây dựng khung pháp lý buộc các quốc gia thành viên phải giảm phát thải CO₂ và tăng tỉ lệ năng lượng tái tạo trong giao thông. Nền tảng quan trọng là Chỉ thị Năng lượng tái tạo (RED I) ban hành năm 2009. Từ đó, nhiều quốc gia như Đức, Pháp, Phần Lan hay Anh đã đưa E10 trở thành loại xăng tiêu chuẩn tại các trạm nhiên liệu.

Trung Quốc cũng thúc đẩy xăng ethanol từ cuối những năm 2000 nhằm giảm phụ thuộc vào dầu nhập khẩu và hỗ trợ nông nghiệp. Năm 2025, nước này đã ban hành tiêu chuẩn E10 mới mang mã GB 18351-2025, có hiệu lực từ tháng 7/2026.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc triển khai xăng sinh học không đơn thuần là tăng tỷ lệ ethanol trong nhiên liệu, mà phụ thuộc lớn vào hệ thống tiêu chuẩn và cơ chế giám sát chất lượng.

Các quốc gia phát triển nhiên liệu sinh học thành công đều xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết cho từng loại xăng pha ethanol, từ yêu cầu về thành phần hóa học, giới hạn tạp chất, khả năng chống ăn mòn đến quy định ghi nhãn nhiên liệu.

Bên cạnh đó, việc đánh giá tương thích động cơ, chuẩn hóa hệ thống phân phối và truyền thông minh bạch tới người tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng nhằm tạo niềm tin cho thị trường.

Trong bối cảnh xu hướng giảm phát thải đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, xăng sinh học tiếp tục được xem là giải pháp chuyển đổi năng lượng trung gian trước khi các phương tiện điện hóa hoàn toàn trở nên phổ biến.

Bảo Linh