Cảnh báo: Hàng giả, quảng cáo sai sự thật - 'bẫy ngọt' trong kỷ nguyên số

Hàng loạt vụ việc bị phanh phui

Thời gian qua, lực lượng chức năng liên tục phát hiện các vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng với quy mô lớn. Nhiều kho hàng chứa hàng nghìn sản phẩm không rõ nguồn gốc đã bị kiểm tra, thu giữ.

Không chỉ dừng ở làm giả sản phẩm, một trong những thủ đoạn phổ biến là “hô biến” thực phẩm chức năng thành thuốc chữa bệnh thông qua quảng cáo. Bộ Y tế nhiều lần cảnh báo về tình trạng này, đồng thời xử phạt hàng loạt tổ chức, cá nhân vi phạm quy định quảng cáo, buộc tháo gỡ nội dung sai lệch. 

Đáng chú ý, một số vụ việc đã bị xử lý hình sự khi hành vi quảng cáo gian dối gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Các sản phẩm bị xử lý trải rộng từ hỗ trợ giảm cân, làm đẹp cho đến tăng cường miễn dịch, điều trị bệnh mãn tính.

Một trong những sự việc đáng chú ý là vụ triệt phá đường dây liên quan đến Rance Pharma. Theo thông tin ban đầu, lực lượng chức năng xác định đường dây này đã sản xuất tới 187.025 hộp sữa giả trước khi bị phát hiện. Các sản phẩm được quảng cáo với công dụng chuyên biệt, hướng tới nhóm người tiêu dùng có nhu cầu dinh dưỡng đặc thù nhưng thực tế không đảm bảo chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Vụ việc sau đó bị khởi tố cho thấy tính chất nghiêm trọng của hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả trong lĩnh vực dinh dưỡng, y tế. Đây được xem là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ về mức độ liều lĩnh của các đối tượng khi sẵn sàng trục lợi trên sức khỏe của những nhóm yếu thế nhất.

Qua các vụ việc đã bị phát hiện, có thể nhận thấy một “kịch bản” khá quen thuộc của các đối tượng: Sử dụng ngôn từ tuyệt đối như “trị dứt điểm”, “hiệu quả sau vài ngày”, “không tái phát”; Gắn mác “thảo dược thiên nhiên”, “an toàn 100%”, “không tác dụng phụ”; Lợi dụng uy tín của bác sĩ, chuyên gia, thậm chí giả mạo hình ảnh bệnh viện, đưa ra các câu chuyện “trải nghiệm thực tế” từ người dùng để tạo niềm tin.

Chính sự kết hợp của các yếu tố này đã khiến nhiều người tiêu dùng, đặc biệt là người lớn tuổi và phụ huynh có con nhỏ dễ bị thuyết phục.

Trường hợp “Cường Phế”: Dấu hiệu quảng cáo vượt quá công dụng

Trong bối cảnh thị trường nhiều phức tạp, trên mạng xã hội xuất hiện nội dung quảng bá cho sản phẩm mang tên Cường Phế. Tại fanpage “Cường Phế – Hô Hấp Khỏe, Trẻ Lớn Nhanh” đăng tải những thông điệp gây chú ý như: “Bí kíp trị ho, đờm, sổ mũi, không kháng sinh”; “Dứt điểm khò khè, hết viêm họng, ngừa viêm phế quản tái phát”; “Ho cỡ nào uống vào cũng khỏi”; “Ngày 2 ống cắt ho đờm, dứt sổ mũi”...

Nội dung quảng cáo sản phẩm “Cường Phế” trên mạng xã hội với nhiều thông tin dễ gây hiểu nhầm về công dụng điều trị bệnh, tiềm ẩn dấu hiệu vi phạm quy định về quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Không chỉ vậy, sản phẩm còn giới thiệu được Bộ Y tế chứng nhận, không tác dụng phụ, bác sĩ khuyên dùng, sử dụng được cho trẻ từ 3 tháng tuổi. Các nội dung này được lặp lại trên nhiều fanpage với cách trình bày gần như giống nhau, cho thấy dấu hiệu quảng bá có hệ thống.

Để tăng độ tin cậy, đơn vị kinh doanh còn đăng tải tin nhắn, video trải nghiệm người dùng. Trong một video, khách hàng tại Hà Nội chia sẻ việc sử dụng sản phẩm cho hai con nhỏ, kết hợp cùng kháng sinh và cho rằng sản phẩm giúp “bật đờm”, “mau khỏi bệnh”, thậm chí tiếp tục dùng để phòng bệnh.

Những nội dung này dễ khiến người xem hiểu rằng sản phẩm có tác dụng điều trị bệnh lý hô hấp, thậm chí thay thế hoặc hỗ trợ trực tiếp cho thuốc. Trong khi đó, theo tìm hiểu, sản phẩm này chỉ là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ có công dụng hỗ trợ giảm ho, giảm đờm, giúp tăng đề kháng, hỗ trợ giảm nguy cơ viêm họng, viêm phế quản do sức đề kháng kém chứ không có công dụng điều trị như quảng cáo nêu trên.

Sự thật phía sau

Theo quy định của Cục An toàn thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe chỉ có vai trò hỗ trợ, không có tác dụng điều trị bệnh. Mọi nội dung quảng cáo khiến người tiêu dùng hiểu nhầm sản phẩm là thuốc đều bị nghiêm cấm.

Đối chiếu với bản chất sản phẩm, “Cường Phế” được giới thiệu là sản phẩm hỗ trợ tăng cường chức năng hô hấp. Điều này đồng nghĩa: Không điều trị dứt điểm ho, viêm họng, viêm phế quản...; không thể thay thế thuốc trong phác đồ điều trị; không có cơ sở để khẳng định “hiệu quả nhanh”, “dứt điểm bệnh”.

Hình ảnh quảng cáo sản phẩm “Cường Phế” sử dụng danh nghĩa, hình ảnh bác sĩ nhằm tạo niềm tin cho người tiêu dùng, có dấu hiệu gây hiểu nhầm về công dụng điều trị.

Việc sử dụng các cụm từ như “trị”, “ngừa tái phát”, “hiệu quả sau vài ngày” là dấu hiệu điển hình của quảng cáo sai quy định. Ngoài ra, việc gắn tên tuổi bác sĩ, chuyên gia nếu chưa được xác thực cũng tiềm ẩn dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Vì sao vi phạm vẫn “sống khỏe”?

Một thực tế đáng lo ngại là dù nhiều vụ việc đã bị xử lý nhưng tình trạng quảng cáo sai sự thật vẫn chưa giảm. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố:

Lợi nhuận cao: Chi phí sản xuất thấp nhưng giá bán cao nhờ quảng cáo.

Không gian mạng khó kiểm soát: Việc tạo lập fanpage, tài khoản mới rất dễ dàng.

Chế tài chưa đủ mạnh: Một số trường hợp xử phạt hành chính chưa đủ sức răn đe.

Tâm lý người tiêu dùng: Dễ tin vào quảng cáo “nhanh – tiện – an toàn”, đặc biệt khi liên quan đến sức khỏe trẻ nhỏ.

Trước “ma trận” thông tin hiện nay, các chuyên gia khuyến cáo: Phân biệt rõ thuốc điều trị và thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Không tin vào cam kết tuyệt đối: “chữa khỏi”, “hiệu quả nhanh”, “không tác dụng phụ”. Kiểm tra nguồn gốc: Sản phẩm có được cấp phép, công bố đúng quy định hay không. Tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt với trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Báo cáo vi phạm tới cơ quan chức năng khi phát hiện sản phẩm quảng cáo sai sự thật.

Để bảo vệ người tiêu dùng, ngoài nỗ lực từ cơ quan quản lý như Bộ Y tế hay Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cần có sự phối hợp chặt chẽ với các nền tảng mạng xã hội trong việc kiểm soát nội dung quảng cáo.

Quan trọng hơn, mỗi người tiêu dùng cần trở thành “người gác cổng” cho chính mình. Bởi trong môi trường mà thông tin có thể bị bóp méo chỉ bằng vài dòng quảng cáo, sự tỉnh táo chính là yếu tố quyết định để tránh rơi vào những “cái bẫy” được dựng lên một cách tinh vi.

Cảnh báo không bao giờ là thừa - đặc biệt khi đối tượng bị tác động là sức khỏe của trẻ em.

An Nguyên