Doanh nghiệp trước làn sóng AI mới: Cơ hội hay thách thức?

Bước sang năm 2026, thế giới được cho là đang tiến vào giai đoạn phát triển mới của trí tuệ nhân tạo với sự xuất hiện của các hệ thống AI tự hành (Agentic AI) - những công nghệ có khả năng lập kế hoạch, ra quyết định và thực hiện nhiệm vụ với mức giám sát tối thiểu của con người. Điều này đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng khi AI không còn chỉ phản hồi thụ động mà có thể tham gia trực tiếp vào quá trình vận hành và quản trị của tổ chức.

Sự thay đổi này đang thúc đẩy làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ trong doanh nghiệp. Nhiều chuyên gia cho rằng AI không đơn thuần là công cụ công nghệ, mà đã trở thành thước đo năng lực thích ứng của tổ chức trong thời đại số. Nếu tận dụng hiệu quả, AI có thể mở ra nguồn “lao động số” gần như không giới hạn, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, mở rộng quy mô hoạt động và cải thiện trải nghiệm khách hàng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhân lực truyền thống.

Với khả năng tăng năng suất lao động, giảm chi phí, ứng dụng AI trong sản xuất kinh doanh và quản trị doanh nghiệp trở thành xu hướng chính trong thời đại số.

Ở góc độ vận hành, AI đang được ứng dụng ngày càng sâu trong nhiều lĩnh vực của doanh nghiệp như marketing, chăm sóc khách hàng, quản trị nhân sự hay tối ưu chuỗi cung ứng. Các hệ thống phân tích dữ liệu và dự báo bằng AI giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn hành vi khách hàng, dự báo xu hướng thị trường và tối ưu hóa các quyết định kinh doanh. Nhờ đó, nhiều doanh nghiệp có thể giảm chi phí vận hành, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao hiệu quả quản trị.

Đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, AI được xem là cơ hội để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Khi các công cụ AI ngày càng phổ biến, chi phí triển khai giảm dần, nhiều doanh nghiệp có thể tiếp cận công nghệ này để cải thiện hiệu quả sản xuất kinh doanh và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội, AI cũng đặt ra không ít thách thức. Khi công nghệ phát triển nhanh hơn tốc độ hoàn thiện thể chế, nhiều vấn đề pháp lý mới xuất hiện, đặc biệt liên quan đến dữ liệu, trách nhiệm pháp lý và kiểm soát rủi ro. Việc thu thập, chia sẻ và sử dụng dữ liệu - nguồn nguyên liệu quan trọng để huấn luyện AI, hiện vẫn gặp nhiều vướng mắc do thiếu quy định chi tiết và cơ chế kết nối dữ liệu giữa các hệ thống.

Bên cạnh đó, năng lực triển khai AI của nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn hạn chế. Từ góc độ chuyên gia, nhiều ý kiến cho rằng thách thức lớn nhất khi ứng dụng AI không nằm ở bản thân công nghệ mà ở năng lực con người và nền tảng dữ liệu.

Theo TS. Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, AI sẽ là cuộc cách mạng thực sự bởi nó buộc con người phải nâng cấp chính mình. Trong kỷ nguyên tự động hóa, giá trị của con người không chỉ nằm ở việc sử dụng công nghệ, mà còn ở khả năng đặt ra những câu hỏi đúng và giữ được bản sắc tư duy trước sự hỗ trợ ngày càng mạnh của máy móc.

Ông Quý cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở dữ liệu và kỹ năng. Dù tiềm năng ứng dụng AI rất lớn, nhiều doanh nghiệp vẫn loay hoay trong quá trình triển khai. Nguyên nhân chủ yếu không phải do thiếu công nghệ, mà bởi nền tảng dữ liệu chưa đầy đủ, trong khi nguồn nhân lực có kỹ năng khai thác và vận hành AI còn hạn chế.

Thực tế này cũng được phản ánh trong Báo cáo Tương lai việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) khi chỉ ra rằng 62% doanh nghiệp Việt Nam coi thiếu kỹ năng là trở ngại lớn nhất trong quá trình chuyển đổi, trong khi 59% người lao động sẽ cần được đào tạo lại trước năm 2030 để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động mới. “Điều này cho thấy đầu tư vào con người là yếu tố then chốt, chứ không thể chỉ phụ thuộc vào công nghệ”, ông Quý nhấn mạnh.

Trước những thách thức đó, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung chính sách quản lý và phát triển AI. Việc xây dựng các quy định về quản lý rủi ro, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm pháp lý của chủ thể tham gia vào hệ sinh thái AI được xem là điều kiện quan trọng để công nghệ này phát triển bền vững.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, AI sẽ ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Những tổ chức biết khai thác dữ liệu, đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực phù hợp sẽ tạo ra lợi thế vượt trội trong quá trình chuyển đổi số.

Có thể nói, trí tuệ nhân tạo đang mở ra giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, để AI thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất và thúc đẩy tăng trưởng bền vững, cần sự kết hợp đồng bộ giữa đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp và hoàn thiện khung pháp lý. Khi ba yếu tố này được kết nối chặt chẽ, AI không chỉ là công cụ công nghệ mà còn trở thành nền tảng cho một mô hình tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Thanh Hiền