EU siết chặt tiêu chuẩn dư lượng: Thách thức lớn với nông sản xuất khẩu

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những năm gần đây, EU liên tục điều chỉnh theo hướng hạ thấp mức dư lượng tối đa đối với nhiều hoạt chất, đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát. Các quy định về MRLs không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường mà còn dần trở thành một hàng rào kỹ thuật với yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt.

Đáng chú ý, tần suất cập nhật các quy định mới diễn ra nhanh, nhiều chính sách được ban hành trong thời gian ngắn và thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, khiến doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn trong việc thích ứng.

EU đang tăng cường kiểm soát nông sản nhập khẩu. Ảnh tư liệu

Một thay đổi quan trọng được EU thông báo tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) ngày 29/1/2026 là việc chuyển đổi phương pháp thiết lập MRLs từ cách tiếp cận dựa trên “rủi ro” sang “mối nguy”. Theo đó, đối với các hoạt chất có nguy cơ cao như gây ung thư hoặc rối loạn nội tiết, mức dư lượng mặc định được áp dụng ở ngưỡng rất thấp, chỉ 0,01 mg/kg, gần như bằng 0 về mặt kỹ thuật.

Diễn biến này cho thấy EU không chỉ siết chặt kiểm tra tại cửa khẩu mà còn nâng cao yêu cầu ngay từ “ngưỡng chấp nhận” đối với dư lượng, đặc biệt với các hoạt chất không còn được phép sử dụng tại thị trường này. Cách tiếp cận mới dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ khâu canh tác, thu hoạch đến chế biến và xuất khẩu.

Trước bối cảnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đang khẩn trương hoàn thiện báo cáo kỹ thuật liên quan đến kế hoạch hành động khắc phục các tồn tại, nhằm phục vụ đàm phán với EU để giảm tần suất và tỷ lệ kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng thuộc Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793.

Đồng thời, cơ quan này cũng chủ động theo dõi, tổng hợp ý kiến và kịp thời trao đổi với phía EU về các dự thảo quy định mới, đặc biệt liên quan đến phương pháp tiếp cận MRLs. Công tác tập huấn, phổ biến quy định cho doanh nghiệp, người sản xuất và cán bộ địa phương cũng được tăng cường nhằm nâng cao khả năng thích ứng.

Về giải pháp lâu dài, Bộ định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, đẩy mạnh sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm phụ thuộc vào hóa chất. Tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Để nâng cao chất lượng nông sản xuất khẩu sang EU, trong đó có các mặt hàng chủ lực như thanh long và chanh leo, Bộ cũng đã báo cáo và đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về tăng cường tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu.

Bên cạnh đó, hệ thống cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài được đề nghị tăng cường phối hợp, thường xuyên cập nhật và cung cấp thông tin chính thống về những thay đổi trong chính sách và quy định kỹ thuật của các thị trường nhập khẩu, giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong nước chủ động ứng phó.

An Nguyên