Giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường Philippines

Thời gian qua, mối quan hệ giữa Việt Nam và Philippines phát triển tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, hợp tác thương mại là điểm sáng. Philippines hiện là đối tác thương mại đứng thứ 16 của Việt Nam trên thế giới và thứ 6 trong ASEAN (sau Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Campuchia và Singapore) và là một trong những thị trường Việt Nam xuất siêu trong những năm gần đây.

Năm 2023, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam và Philippines đạt 7,8 tỷ USD, giảm 0,1% so với năm 2022, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines đạt hơn 5,1 tỷ USD, tăng 1%. Nhập khẩu của Việt Nam từ Philippines đạt 2,7 tỷ USD, giảm 2,2% so với cùng kỳ năm 2022. Những sản phẩm xuất khẩu của Philippines chủ yếu là nông sản, trong đó những sản phẩm xuất khẩu chủ lực như: Dầu dừa và sản phẩm từ dừa, chuối tươi, xoài, các sản phẩm hóa chất, khai khoáng. Các sản phẩm chế biến và các sản phẩm công nghệ cao xuất khẩu còn rất hạn chế.

Từ những đặc điểm trên, cùng với các yếu tố khác như khoảng cách địa lý, nét tương đồng về văn hóa tiêu dùng... Tham tán Thương mại Phùng Văn Thành nhận định, Philippines đã trở thành một thị trường có nhiều tiềm năng cho các sản phẩm hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Theo Tham tán Thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines Phùng Văn Thành, có khoảng 35 mặt hàng/ngành hàng của Việt Nam xuất khẩu sang Philippines, bao gồm những mặt hàng/ngành hàng quan trọng như: Nông sản, thủy hải sản, bánh kẹo, thức ăn chăn nuôi, xi măng, sắt thép, vật liệu xây dựng, hàng dệt may, máy móc, thiết bị... Trong đó, hàng nông sản, đặc biệt gạo, luôn chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines. Trong những năm qua, Việt Nam xuất siêu sang thị trường Philippines.

Các nhóm hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Philippines bao gồm: Gạo (đạt 1,8 tỷ USD, tăng 17,6%); Clanhke và xi măng (đạt 358,3 triệu USD, giảm 1,2%); Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác (đạt 352,1 triệu USD, giảm 22%); Phương tiện vận tải và phụ tùng (đạt 221 triệu USD, tăng 65,7%); Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (đạt 193,7 triệu USD, tăng 3.2%); Điện thoại các loại và linh kiện (đạt 153,2 triệu USD, giảm 25,9%); Cà phê (đạt 152,9 triệu USD, tăng 7,8%); Hàng thủy sản (đạt 133,9 triệu USD, tăng 9,5%); Hàng dệt, may (đạt 125,9 triệu USD, giảm 9,7%); Sắt thép các loại (đạt 111,4 triệu USD, giảm 64,8%); Giày dép các loại (đạt 104,7 triệu USD, tăng 40,2%); Xơ, sợi dệt các loại (đạt 82,7 triệu USD, giảm 16%); Sản phẩm hóa chất (đạt 79,2 triệu USD, giảm 7,7%); Dây điện và dây cáp điện (đạt 71,8 triệu USD, giảm 6,4%); Sản phẩm từ chất dẻo (đạt 60,8 triệu USD, giảm 13,9%); Kim loại thường khác và sản phẩm (đạt 60,2 triệu USD, giảm 25,7%); Xăng dầu các loại (đạt 59,6 triệu USD, tăng 5139%....

Về nhập khẩu, trong năm 2023 nhập khẩu từ Philippines của Việt Nam đạt 2,7 tỷ USD, giảm 2,2% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, các nhóm hàng nhập khẩu chính bao gồm: Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (đạt 1,6 tỷ USD, giảm 6,6%); Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác (đạt 277,7 triệu USD, giảm 0,6%); Kim loại thường khác (đạt 174,3 triệu USD, tăng 8,4%); Dây điện và dây cáp điện (đạt 88,9 triệu USD, tăng 75%); Linh kiện, phụ tùng ô tô (đạt 20,1 triệu USD, tăng 2,2%); Thức ăn gia súc và nguyên liệu (đạt 16,9 triệu USD, giảm 12,5%); Sản phẩm từ chất dẻo (đạt 15,8 triệu USD, tăng 28,4%); Bánh kẹo và các sản phẩm từ ngũ cốc (đạt 15 triệu USD, tăng 13,5%); Phân bón các loại (đạt 14,4 triệu USD, giảm 14,4%); Chất dẻo nguyên liệu (đạt 13,3 triệu USD, giảm 60,2%); Chế phẩm thực phẩm khác (đạt 11,5 triệu USD, giảm 46,3%); Sản phẩm hóa chất (đạt 10 triệu USD, giảm 33,7%)...

Năm 2023, Việt Nam xuất khẩu 8.040 tấn hạt tiêu sang Philippines, trị giá gần 24,2 triệu USD, tăng 24,4% về lượng và 14% về trị giá so với cùng kỳ. Ảnh minh họa

Gạo là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam vào thị trường Philippines, với lượng và kim ngạch xuất khẩu năm 2022 lần lượt đạt trên 3,2 triệu tấn và gần 1,5 tỷ USD, chiếm khoảng 85% trong tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines. Năm 2022, gạo xuất khẩu sang thị trường Philippines chiếm tới 45% về lượng và khoảng 43% về kim ngạch trong tổng lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam sang thị trường Philippines tiếp tục ghi dấu ấn khi đạt 1,75 tỷ USD, tăng 17,6% so với năm 2022, lượng gạo xuất khẩu đạt 3,1 triệu tấn, giảm 2% so với năm 2022. Mặc dù vậy, gạo của Việt Nam vẫn chiếm trên 80% tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines. Con số trên đã góp phần nâng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Philippines năm 2023 lên 7,8 tỷ USD, tương đương với năm 2022, trong đó xuất khẩu đạt 5,15 tỷ USD, tăng 1% so với năm 2022, nhập khẩu đạt 2,65 tỷ USD, giảm 2% so với năm 2022. Xuất siêu vào thị trường Philippinesnăm 2023 đạt 2,5 tỷ USD, tăng 4,2% so với năm 2022.

Đa dạng hóa mặt hàng, đẩy mạnh xuất khẩu

Theo Tham tán Phùng Văn Thành, dư địa thị trường Philippines còn lớn để Việt Nam có thể khai thác tiếp. Các nhà xuất khẩu Việt Nam cần giữ thị trường Philippines bên cạnh mở rộng thị trường mới. Để đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Philippines, Tham tán Thương mại Phùng Văn Thành đề xuất các mục tiêu và định hướng để khai thác thị trường tiềm năng này, cụ thể:

Thứ nhất, tiếp tục củng cố và giữ vững vị thế số 1 về xuất khẩu gạo của Việt Nam tại thị trường Philippines. Những năm trước, Philippines mua gạo theo phương thức đàm phán liên chính phủ (GTG), Việt Nam cạnh tranh với Thái Lan, là hai đối tác xuất khẩu gạo lớn vào Philippines. Tuy nhiên, kể từ năm 2019, khi Philippines ban hành và thực thi luật cho phép tự do xuất nhập khẩu và thương mại gạo, dỡ bỏ hạn ngạch và hạn chế nhập khẩu gạo thì Việt Nam đã vượt qua Thái Lan trở thành nhà cung ứng quan trọng, chiếm vị thế số 1 xuất khẩu gạo vào thị trường Philippines.

Đối với Philippines, gạo của Việt Nam không chỉ là mặt hàng nhập khẩu thông thường mà còn là mặt hàng quan trọng nhằm đảm bảo an ninh lương thực. Hiện nay gạo nhập khẩu từ Việt Nam đã chiếm tới hơn 80% (năm 2022 là trên 83%) tổng lượng gạo nhập khẩu của Philippines. Tại thị trường Philippines, gạo của Việt Nam có lợi thế. Là mặt hàng phẩm cấp, chất lượng phù hơn, giá phải chăng nên có tính cạnh tranh, phù hợp thị hiếu và có thể đáp ứng với nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng, đặc biệt là tầng lớp dân cư đông đảo có thu nhập trung bình và thấp. Thêm vào đó, nguồn cung ổn định, khoảng cách địa lý, chi phí và thuận tiện trong chuyên chở, có niềm tin và mối quan hệ bạn hàng lâu năm.

Hai là, mở rộng cơ cấu mặt hàng và gia tăng kim ngạch, giá trị xuất khẩu. Dù là thị trường còn nhiều tiềm năng, song cơ cấu sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam và Philippines còn chưa cân xứng. Số lượng các mặt hàng/ngành hàng xuất khẩu còn hạn chế, chỉ khoảng 35 mặt hàng/ngành hàng, trong khi còn rất nhiều các mặt hàng/ngành hàng có tiềm năng khai thác tại thị trường Philippines.

Ngoài ra, trong cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Philippines tỉ trọng mặt hàng nông sản lớn trong khi các ngành hàng khác manh mún, nhỏ lẻ, sản phẩm ít đa dạng. Chưa có sản phẩm, mặt hàng nông sản tươi sống (hoa quả, thịt) nào vào được thị trường Philippines mặc dù nhu cầu tiêu dùng rất lớn. Vì vậy, ông Thành nhấn mạnh, mở rộng cơ cấu mặt hàng, gia tăng kim ngạch, giá trị xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào thị trường Philippines là mục tiêu ưu tiên hàng đầu.

Ba là, đẩy mạnh hoạt động quảng bá, tăng cường nhận thức của doanh nghiệp trong nước về tiềm năng thị trường Philippines. Philippines là thị trường nhiều tiềm năng, tuy nhiên, trong thời gian qua các doanh nghiệp Việt Nam còn ít quan tâm tới thị trường này, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ. Vì vậy, cần đẩy mạnh hoạt động quảng bá, tăng cường nhận thức của doanh nghiệp Việt Nam về tiềm năng thị trường này để thúc đẩy xuất khẩu.

Khánh Mai (t/h)