Hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn cho bật lửa đáp ứng yêu cầu đổi mới công nghệ

Trong nhiều thế hệ, bật lửa vốn là thiết bị khá đơn giản, chỉ gồm bình chứa nhiên liệu, van điều tiết và cơ chế đánh lửa. Các yêu cầu về an toàn đối với loại sản phẩm này cũng tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ đang làm thay đổi đáng kể thị trường bật lửa.

Ngày nay, bên cạnh bật lửa truyền thống, người tiêu dùng còn có nhiều lựa chọn mới như bật lửa hồ quang điện sạc lại sử dụng pin lithium-ion, bật lửa khò với chế độ cháy liên tục và nhiều dòng sản phẩm lai giữa các nhóm bật lửa trước đây. Trong khi đó, các tiêu chuẩn an toàn hiện hành chưa được xây dựng để đáp ứng công nghệ mới này.

Để giải quyết khoảng trống đó, Tiểu ban Tiêu chuẩn An toàn cho Bật lửa (F15.02) thuộc ASTM International đang phát triển hai dự thảo tiêu chuẩn mới. Một tiêu chuẩn dành cho bật lửa sạc điện không sử dụng ngọn lửa (WK97746) và một tiêu chuẩn dành cho bật lửa khò và bật lửa khò cỡ nhỏ (WK97745).

Hai dự thảo này sẽ mở rộng hệ thống tiêu chuẩn hiện có của ASTM, vốn trước đây chỉ tập trung vào bật lửa bỏ túi và bật lửa đa năng truyền thống, sang các dòng sản phẩm công nghệ mới đang phát triển mạnh trên thị trường.

Ông Brian Barber, Chủ tịch Tiểu ban F15.02 kiêm Giám đốc Kỹ thuật Sản phẩm của Zippo Manufacturing, cho biết trước đây hầu hết bật lửa đều sử dụng nhiên liệu butan hoặc chất lỏng dễ cháy. Hiện nay, nhiều sản phẩm đã chuyển sang sử dụng pin lithium-ion. Vì vậy, ASTM muốn bảo đảm rằng các thiết bị này đáp ứng yêu cầu an toàn, đặc biệt trong bối cảnh sự cố liên quan đến pin lithium-ion thường xuyên được ghi nhận trên toàn cầu.

Kế thừa các tiêu chuẩn hiện có

Hai dự thảo tiêu chuẩn mới được xây dựng trên nền tảng của các tiêu chuẩn ASTM đã được áp dụng nhiều năm qua. Trong đó, ASTM F400 quy định yêu cầu về hiệu suất và an toàn đối với bật lửa bỏ túi và bật lửa thuốc lá – nhóm sản phẩm phổ biến nhất trên thị trường. ASTM F2201 áp dụng cho bật lửa đa năng có cổ dài, thường được sử dụng để châm nến, bếp nướng và nhiều mục đích khác.

Theo ông Barber, nhiều nội dung của hai tiêu chuẩn hiện hành sẽ tiếp tục được kế thừa trong các dự thảo mới, như thử nghiệm rơi, đánh giá đặc tính ngọn lửa, hiện tượng bắn tia lửa, cháy không ổn định hoặc bùng lửa ở bật lửa khò. Tuy nhiên, các yêu cầu kỹ thuật sẽ được điều chỉnh để phù hợp với công nghệ mới, đặc biệt là sự khác biệt về nguồn năng lượng và chiều dài ngọn lửa.

Ảnh minh họa.

Tiêu chuẩn mới cho bật lửa hồ quang điện

Bật lửa hồ quang điện – còn được gọi là bật lửa plasma hoặc bật lửa sạc điện là một trong những sản phẩm phát triển nhanh nhất trong những năm gần đây. Thay vì đốt nhiên liệu butan, thiết bị sử dụng pin lithium-ion để tạo ra hồ quang điện đủ khả năng châm thuốc lá, nến và nhiều vật liệu khác. Nhờ khả năng chống gió, có thể sạc qua cổng USB và tái sử dụng nhiều lần, loại bật lửa này ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng.

Tuy nhiên, việc sử dụng pin lithium-ion cũng kéo theo nhiều rủi ro mới như hiện tượng mất ổn định nhiệt, phồng pin hoặc nguy cơ cháy nổ khi sạc không đúng cách hay thiết bị bị hư hỏng. Đến nay vẫn chưa có tiêu chuẩn an toàn riêng cho nhóm sản phẩm này, khiến cả nhà sản xuất và người tiêu dùng thiếu cơ sở thống nhất để đánh giá chất lượng. 

Dự thảo WK97746 được xây dựng nhằm giải quyết đồng thời các yêu cầu về an toàn pin lithium-ion và tiêu chí hiệu suất vốn đã áp dụng đối với bật lửa đa năng truyền thống. Tiêu chuẩn sẽ bao phủ cả bật lửa châm thuốc và bật lửa đa năng không sử dụng ngọn lửa.

Bổ sung yêu cầu an toàn cho bật lửa khò

Khác với bật lửa thông thường, bật lửa khò tạo ra ngọn lửa dạng tia với nhiệt độ cao và nhiều kích cỡ khác nhau. Sản phẩm được sử dụng phổ biến trong nấu ăn, làm thủ công, châm xì gà và các công việc tự sửa chữa (DIY). Mặc dù ngày càng phổ biến, hiện ASTM vẫn chưa có tiêu chuẩn riêng dành cho loại bật lửa này.

Theo ông Barber, một trong những nội dung quan trọng của dự thảo WK97745 là đánh giá khả năng hoạt động an toàn của bật lửa khi duy trì ngọn lửa liên tục trong thời gian dài. Ví dụ, nếu người dùng để bật lửa hoạt động liên tục trên bàn làm việc trong khoảng một giờ, sản phẩm vẫn phải bảo đảm không bị hư hỏng hoặc gây mất an toàn.

Việc xây dựng dự thảo tiêu chuẩn này cũng xuất phát từ đề nghị của Health Canada sau khi cơ quan này ghi nhận nhiều vụ cháy liên quan đến một số mẫu bật lửa khò đang lưu hành trên thị trường Canada. Nhiều bật lửa khò hiện nay được trang bị khóa giữ ngọn lửa hoặc van xoay, cho phép ngọn lửa cháy liên tục mà người dùng không cần giữ cò. Tính năng này rất hữu ích trong các công việc kéo dài nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ cháy nếu thiết bị bị bỏ quên hoặc bị đổ.

Vì vậy, dự thảo tiêu chuẩn sẽ đưa ra các yêu cầu về độ ổn định nhằm hạn chế nguy cơ lật đổ trong quá trình cháy liên tục, đồng thời bổ sung các thử nghiệm hoạt động kéo dài để bảo đảm sản phẩm có thể chịu được điều kiện sử dụng liên tục mà không bị biến dạng hay hư hỏng. Tiêu chuẩn cũng quy định các yêu cầu về kích thước và mức độ an toàn của ngọn lửa, song vẫn bảo đảm không làm ảnh hưởng đến các đặc tính kỹ thuật vốn tạo nên sự khác biệt của dòng sản phẩm này.

Ông Barber nhấn mạnh mục tiêu của ASTM là xây dựng các tiêu chuẩn bảo đảm an toàn nhưng không áp đặt yêu cầu về thiết kế hoặc hạn chế đổi mới công nghệ, tránh việc người dùng phải tự ý thay đổi hoặc can thiệp vào sản phẩm.

Hiện cả hai dự thảo tiêu chuẩn vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Tiểu ban F15.02 của ASTM International đang kêu gọi sự tham gia đóng góp ý kiến từ các nhà sản xuất, nhà bán lẻ, chuyên gia an toàn và các bên liên quan nhằm xây dựng bộ tiêu chuẩn phù hợp với sự phát triển của thị trường bật lửa thế hệ mới.

Hà My (theo ASTM)