ISO 10218:2025 – Tái định nghĩa an toàn robot công nghiệp trong sản xuất thông minh

Ở phiên bản trước, bộ tiêu chuẩn ISO 10218:2011 đã đóng vai trò nền tảng cho an toàn robot công nghiệp, với hai phần chính bao gồm yêu cầu đối với bản thân robot và yêu cầu đối với hệ thống tích hợp. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là robot cộng tác, trí tuệ nhân tạo và các hệ thống kết nối đã khiến cấu trúc tiêu chuẩn cũ dần bộc lộ những giới hạn. Robot ngày nay không còn hoạt động độc lập mà trở thành một phần của hệ sinh thái sản xuất số hóa, nơi các rủi ro không chỉ đến từ cơ khí mà còn từ phần mềm và dữ liệu.

Phiên bản tiêu chuẩn mới ISO 10218:2025 đã được thiết kế lại theo hướng tích hợp đa lớp, kết hợp giữa an toàn cơ học, an toàn chức năng và các yếu tố số hóa. Điều này đồng nghĩa với việc cách tiếp cận an toàn không còn dừng ở việc ngăn chặn tai nạn vật lý, mà mở rộng sang kiểm soát toàn bộ vòng đời vận hành của robot trong môi trường sản xuất thông minh.

Việc áp dụng ISO 10218:2025 sẽ ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Một trong những thay đổi quan trọng nhất của phiên bản 2025 là việc đưa nội dung của ISO/TS 15066 vào cấu trúc chính thức của tiêu chuẩn. Trước đây, robot cộng tác (cobot) chỉ được đề cập như một phần hướng dẫn bổ sung, nhưng nay đã trở thành thành tố cốt lõi. Sự thay đổi này phản ánh thực tế rằng con người và robot đang ngày càng làm việc trực tiếp cùng nhau trong cùng không gian sản xuất. Theo đó, tiêu chuẩn đã đưa ra các yêu cầu cụ thể hơn về giới hạn lực, áp suất và khoảng cách an toàn nhằm giảm thiểu nguy cơ gây tổn thương cho người lao động.

Bên cạnh đó, ISO 10218:2025 còn đánh dấu lần đầu tiên yếu tố an ninh mạng được tích hợp như một yêu cầu chính thức trong tiêu chuẩn an toàn robot công nghiệp. Trong bối cảnh robot được kết nối với các hệ thống IoT và nền tảng sản xuất thông minh, nguy cơ bị truy cập trái phép hoặc can thiệp điều khiển trở thành mối đe dọa thực sự. Việc bổ sung các yêu cầu về kiểm soát truy cập, xác thực và bảo vệ dữ liệu cho thấy cách tiếp cận an toàn đã chuyển dịch từ “bảo vệ con người khỏi máy móc” sang “bảo vệ toàn bộ hệ thống sản xuất khỏi các rủi ro số”.

Song song với các thay đổi về kỹ thuật, tiêu chuẩn cũng được tái cấu trúc về mặt khái niệm và thuật ngữ. Các định nghĩa liên quan đến robot, hệ thống robot và ứng dụng được làm rõ hơn, giúp giảm sự mơ hồ trong thiết kế, tích hợp và đánh giá rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phức tạp, khi một hệ thống robot có thể được thiết kế, sản xuất và vận hành tại nhiều quốc gia khác nhau.

Sự ra đời của tiêu chuẩn này cho thấy một xu hướng rõ ràng: robot không còn là công cụ đơn lẻ, mà là một phần không thể tách rời của hệ sinh thái sản xuất hiện đại. Việc tích hợp an toàn cơ học, an toàn chức năng và an ninh mạng trong cùng một khung tiêu chuẩn đã tạo ra nền tảng cho một thế hệ nhà máy mới – nơi con người và robot có thể cùng vận hành trong môi trường an toàn, linh hoạt và kết nối chặt chẽ.

 Bảo Linh