ISO công bố dự thảo tiêu chuẩn phát thải ròng bằng 0 đầu tiên trên thế giới

Trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là sự thiếu thống nhất trong cách hiểu, phương pháp đo lường và đánh giá mức độ thực hiện các cam kết khí hậu. Chính khoảng trống này đã thúc đẩy ISO phát triển bộ tiêu chuẩn mới mang tên Tiêu chuẩn Tổ chức Hướng tới Mục tiêu Phát thải Net Zero của ISO (ISO 14060).

Theo thông báo mới nhất từ ISO, dự thảo tiêu chuẩn đã chính thức bước vào giai đoạn lấy ý kiến công khai trên phạm vi toàn cầu. Đây là cột mốc quan trọng sau gần hai năm làm việc của nhóm chuyên gia quốc tế quy mô lớn, bao gồm đại diện từ doanh nghiệp, chính phủ, học viện, tổ chức xã hội và các cơ quan tiêu chuẩn hóa trên thế giới.

ISO lấy ý kiến về tiêu chuẩn quốc tế hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

ISO cho biết ISO 14060 được xây dựng nhằm cung cấp hướng dẫn thống nhất cho các tổ chức trong quá trình chuyển đổi sang mô hình phát thải ròng bằng 0. Tiêu chuẩn không chỉ tập trung vào giảm phát thải khí nhà kính mà còn hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các biến động của thị trường, tăng cường khả năng chống chịu trước gián đoạn trong chuỗi cung ứng và đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu từ nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý.

Điểm đáng chú ý là ISO 14060 không được thiết kế riêng cho một ngành hay một quy mô doanh nghiệp cụ thể. Theo ISO, tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho mọi loại hình tổ chức, từ doanh nghiệp nhỏ và vừa đến các tập đoàn đa quốc gia, từ khu vực công đến khu vực tư nhân.

Bà Noelia García Nebra, Trưởng bộ phận Phát triển bền vững và Quan hệ đối tác của ISO cho biết tiêu chuẩn được xây dựng nhằm tạo ra khuôn khổ được cộng đồng quốc tế đồng thuận, giúp các tổ chức xây dựng kế hoạch chuyển đổi đáng tin cậy, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi, đổi mới và tăng trưởng dài hạn.

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất của ISO 14060 là giải quyết tình trạng "greenwashing" (tẩy xanh) – khi các tổ chức đưa ra những tuyên bố về môi trường nhưng thiếu căn cứ hoặc không thể kiểm chứng.

Sự ra đời của ISO 14060 được đánh giá là bước tiến quan trọng trong nỗ lực chuẩn hóa các hoạt động chuyển đổi khí hậu trên toàn cầu. Trong bối cảnh áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng và yêu cầu về minh bạch ESG trở nên khắt khe hơn, tiêu chuẩn này có thể trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp chứng minh tính tin cậy của các cam kết Net Zero, đồng thời tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư, khách hàng và các bên liên quan.

ISO cho biết tiêu chuẩn mới được phát triển từ nền tảng của ISO Net Zero Guidelines (IWA 42:2022), bộ hướng dẫn được công bố tại COP27 nhằm đưa ra các nguyên tắc và khuyến nghị chung cho quá trình chuyển đổi Net Zero. Tuy nhiên, khác với hướng dẫn mang tính khuyến nghị trước đây, ISO 14060 sẽ là một tiêu chuẩn quốc tế có thể đánh giá và xác minh độc lập.

Theo các tài liệu giới thiệu của ISO và BSI, tiêu chuẩn sẽ ưu tiên các biện pháp giảm phát thải thực tế trong toàn bộ hoạt động và chuỗi giá trị của tổ chức, bao gồm phát thải phạm vi 1, 2 và 3, thay vì phụ thuộc quá mức vào các cơ chế bù đắp carbon. Đồng thời, tiêu chuẩn cũng đặt ra yêu cầu về tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và khả năng chứng minh tiến độ thực hiện các cam kết khí hậu.

Giới chuyên gia nhận định đây có thể trở thành chuẩn tham chiếu toàn cầu cho các cam kết Net Zero tự nguyện, tương tự vai trò mà nhiều tiêu chuẩn quản lý ISO đang đảm nhiệm trong các lĩnh vực chất lượng, môi trường hay an toàn thông tin.

Bảo Linh