Khi công nghệ hòa nhịp cùng Tết truyền thống

Công nghệ lưu giữ và lan tỏa các giá trị truyền thống rộng rãi

Nếu trước đây không khí Tết được cảm nhận rõ nét qua những phiên chợ cuối năm, mùi hương bánh chưng đang sôi trên bếp lửa hay cảnh cả gia đình quây quần gói bánh, thì nay những hình ảnh ấy còn được tái hiện sinh động trên không gian mạng.

Các nền tảng số giúp người dùng dễ dàng chia sẻ khoảnh khắc chuẩn bị Tết, từ việc dọn dẹp nhà cửa, trang trí đào mai đến bữa cơm tất niên ấm cúng. Công nghệ không thay thế những giá trị truyền thống, mà đóng vai trò như một công cụ lưu giữ và lan tỏa chúng rộng rãi hơn.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là sự xuất hiện phổ biến của hình thức lì xì trực tuyến. Trước đây, phong bao đỏ là biểu tượng không thể thiếu trong ngày đầu năm mới. Ngày nay, bên cạnh phong bao truyền thống, nhiều người lựa chọn gửi tiền mừng tuổi thông qua ứng dụng ngân hàng, ví điện tử hoặc mã QR.

Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, lời chúc đầu xuân đã có thể đến tay người nhận dù khoảng cách địa lý xa xôi. Đối với những gia đình có người thân sinh sống, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài, hình thức này trở thành cầu nối giúp duy trì sự gắn kết trong dịp đoàn viên.

Lì xì trực tuyến đang dần trở thành thói quen của nhiều người.

Không chỉ dừng lại ở lì xì, hàng loạt phong tục quen thuộc khác cũng được “số hóa”. Thiệp chúc Tết điện tử, video lời chúc được thiết kế công phu, bộ ảnh gia đình đăng tải trên mạng xã hội hay các chương trình đếm ngược trực tuyến đã trở thành một phần của đời sống hiện đại.

Không gian mạng giờ đây giống như một “ngôi nhà chung” nơi mọi người cùng chia sẻ niềm vui, gửi gắm hy vọng và lan tỏa tinh thần tích cực của năm mới. Nhờ vậy, Tết không còn bó hẹp trong phạm vi từng gia đình hay địa phương, mà mở rộng thành một không gian kết nối toàn cầu.

Đặc biệt, các nền tảng công nghệ còn góp phần làm mới cách tiếp cận văn hóa truyền thống. Những chương trình trải nghiệm thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho phép người dùng khám phá phong tục Tết một cách trực quan và sinh động.

Thay vì chỉ đọc thông tin trên sách báo, người trẻ có thể “tham quan” không gian Tết xưa thông qua mô phỏng 3D, tìm hiểu ý nghĩa của cây nêu, câu đối đỏ hay nghi thức cúng giao thừa bằng hình ảnh và âm thanh sống động. Công nghệ, theo cách đó, trở thành phương tiện hỗ trợ giáo dục văn hóa hiệu quả.

Ở nhiều địa phương, các sự kiện văn hóa xuân đã mạnh dạn kết hợp công nghệ vào hoạt động tổ chức. Triển lãm tương tác, màn hình trình chiếu đa phương tiện, bản đồ số hướng dẫn tham quan hay hệ thống thuyết minh tự động giúp người tham dự có trải nghiệm trọn vẹn và hấp dẫn hơn.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ tạo sức hút đối với giới trẻ mà còn góp phần quảng bá giá trị văn hóa Tết đến du khách trong và ngoài nước.

“Tết số” không phải là sự thay thế mà là sự tiếp nối

Bên cạnh những thuận lợi, “Tết số” cũng đặt ra không ít băn khoăn. Một số ý kiến cho rằng, việc phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị điện tử có thể làm giảm đi sự ấm áp của tương tác trực tiếp. Nếu mỗi người mải mê với điện thoại trong ngày đầu năm, không khí đoàn viên có thể bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ mà ở cách con người sử dụng nó. Khi được khai thác hợp lý, công nghệ sẽ trở thành công cụ hỗ trợ thay vì làm lu mờ giá trị truyền thống.

Thực tế cho thấy, tinh thần cốt lõi của Tết - sự sum vầy, lòng biết ơn tổ tiên, mong ước bình an và hạnh phúc - vẫn được gìn giữ nguyên vẹn. Dù lời chúc được gửi qua phong bao đỏ hay qua màn hình điện thoại, điều quan trọng vẫn là tấm lòng người gửi. Dù khoảnh khắc giao thừa được ghi lại bằng máy ảnh chuyên nghiệp hay điện thoại thông minh, ý nghĩa của thời khắc chuyển giao vẫn không thay đổi.

Sự hòa quyện giữa công nghệ và truyền thống phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của văn hóa Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử, Tết đã trải qua nhiều biến đổi cùng sự phát triển của xã hội. Từ Tết thời nông nghiệp gắn với chu kỳ mùa vụ đến Tết trong thời kỳ công nghiệp hóa và nay là Tết của kỷ nguyên số - mỗi giai đoạn đều mang dấu ấn riêng nhưng vẫn giữ được bản sắc cốt lõi.

Có thể nói, “Tết số” không phải là sự thay thế mà là sự tiếp nối. Công nghệ mở rộng không gian trải nghiệm, giúp lưu giữ ký ức và tạo thêm cơ hội kết nối. Những bức ảnh gia đình được lưu trữ trên nền tảng đám mây, những video chúc Tết được chia sẻ rộng rãi hay các chương trình nghệ thuật trực tuyến đều góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa ngày xuân.

Trong tương lai, khi chuyển đổi số tiếp tục phát triển, Tết chắc chắn sẽ còn xuất hiện nhiều hình thức thể hiện mới. Tuy vậy, dù ở bất kỳ hình thái nào, giá trị cốt lõi của Tết Việt - tình thân, sự đoàn tụ và niềm hy vọng - vẫn là trung tâm. Chính sự cân bằng giữa đổi mới và gìn giữ truyền thống sẽ giúp Tết tiếp tục bền vững, trở thành sợi dây kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai.

Tết thời số vì thế không chỉ là biểu hiện của sự phát triển công nghệ, mà còn là minh chứng cho sức sống mạnh mẽ của văn hóa dân tộc trong bối cảnh hiện đại. Khi công nghệ được sử dụng để tôn vinh, bảo tồn và lan tỏa giá trị truyền thống, mùa xuân sẽ không chỉ đến trong không gian vật lý mà còn hiện diện trong từng nhịp kết nối số, đưa tinh thần Tết lan xa hơn bao giờ hết.

Theo Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam