Lạm dụng sữa tươi cho trẻ nhỏ: Cảnh báo sai lầm dẫn tới nhiều hệ lụy sức khỏe

Thay vì là nguồn dinh dưỡng hỗ trợ, sữa tươi lại trở thành nguyên nhân khiến một bé trai 4 tuổi ở Đồng Nai rơi vào tình trạng nguy kịch vì thiếu máu, thiếu sắt kéo dài. Trường hợp này tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về quan niệm sai lầm của nhiều phụ huynh khi cho rằng trẻ chỉ cần uống nhiều sữa là đủ chất.

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, bệnh viện vừa tiếp nhận và điều trị thành công một bệnh nhi 4 tuổi trong tình trạng suy đa cơ quan, suy hô hấp nặng và hôn mê. Khi nhập viện, bé có biểu hiện da trắng bệch, gan lách to, tim giãn lớn, phải đặt nội khí quản và thở máy ngay lập tức.

Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số huyết sắc tố (Hb) của bệnh nhi dưới 2 g/dL, trong khi mức bình thường ở trẻ cùng lứa tuổi dao động khoảng 10-12 g/dL. Lượng máu trong cơ thể chỉ còn khoảng một phần sáu so với bình thường, kèm theo tình trạng thiếu sắt nghiêm trọng.

Sữa tươi tốt cho sức khỏe nhưng nên tránh lạm dụng quá mức. Ảnh minh họa

Các bác sĩ đã phải tiến hành lọc máu liên tục, truyền máu khẩn cấp, sử dụng kháng sinh kiểm soát nhiễm trùng, hỗ trợ hô hấp và tim mạch để cứu sống bệnh nhi. Sau nhiều ngày điều trị tích cực, chức năng gan, thận dần cải thiện, bệnh nhi tỉnh táo trở lại và được cai máy thở. Tuy nhiên, trẻ vẫn phải tiếp tục dùng thuốc hỗ trợ tim, bổ sung sắt, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và theo dõi lâu dài. 

Điều đáng nói, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nguy kịch không xuất phát từ một bệnh lý hiếm gặp mà đến từ thói quen ăn uống kéo dài nhiều năm. Theo người nhà, từ khi mới hơn 1 tháng tuổi, bé đã được cho uống sữa tươi. Mỗi ngày trẻ uống trên 1 lít sữa nhưng gần như không ăn cơm, cháo hay các thực phẩm khác.

Bác sĩ Nguyễn Thị Phương Linh, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho biết, việc thiếu máu mạn tính kéo dài khiến tim phải hoạt động quá sức để bù đắp lượng oxy thiếu hụt trong cơ thể. Theo thời gian, tim giãn lớn, sức co bóp giảm xuống chưa bằng một nửa bình thường. Khi kèm theo nhiễm trùng máu, cơ thể nhanh chóng rơi vào tình trạng mất bù, dẫn đến toan chuyển hóa nặng, suy gan, suy thận cấp và suy đa cơ quan. Nếu không được cấp cứu kịp thời, nguy cơ tử vong rất cao.

Theo khuyến cáo của Bệnh viện Vinmec, sữa là thực phẩm giàu protein, canxi và nhiều vitamin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính. Sữa không chứa chất xơ và cũng không cung cấp đủ sắt cho nhu cầu phát triển của trẻ. Khi trẻ uống quá nhiều sữa, dạ dày luôn trong trạng thái no, làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến việc không bổ sung được các nhóm thực phẩm thiết yếu như thịt, cá, trứng, rau xanh và ngũ cốc. Hệ quả là trẻ dễ bị mất cân đối dinh dưỡng, thiếu vi chất, đặc biệt là thiếu sắt - nguyên nhân phổ biến gây thiếu máu ở trẻ nhỏ.

Ngoài thiếu máu, việc lạm dụng sữa trong thời gian dài còn có thể khiến trẻ dư thừa năng lượng, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì nếu lượng calo nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể.

Theo Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Trịnh Thủy Tiên, Hội Dinh dưỡng Lâm sàng TP. Hồ Chí Minh, sữa chỉ nên đóng vai trò là thực phẩm bổ sung trong khẩu phần ăn hằng ngày. Thời điểm phù hợp để trẻ uống sữa là sau bữa ăn khoảng 1-2 giờ hoặc khoảng 2 giờ trước khi đi ngủ.

Chuyên gia cũng lưu ý không nên cho trẻ uống sữa khi bụng đói vì có thể ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất. Đồng thời, không nên uống sữa cùng các loại nước trái cây có vị chua như cam, chanh hay kiwi bởi axit trong các loại quả này có thể làm kết tủa protein trong sữa, làm giảm giá trị dinh dưỡng.

Sắt là khoáng chất thiết yếu để cơ thể tạo hemoglobin - thành phần trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan. Khi cơ thể thiếu sắt trong thời gian dài, lượng hemoglobin giảm, gây thiếu máu. Trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như da xanh xao, mệt mỏi, kém tập trung, chậm phát triển thể chất, khó thở khi vận động và dễ mắc các bệnh nhiễm trùng.

Các bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh không nên cho trẻ uống quá nhiều sữa với suy nghĩ càng uống nhiều càng khỏe. Thay vào đó, trẻ cần được xây dựng chế độ ăn đa dạng với đầy đủ bốn nhóm chất gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Sữa chỉ nên là nguồn bổ sung dinh dưỡng, không thay thế bữa ăn chính.

 An Dương