Người tiêu dùng cần cảnh giác lựa chọn thịt lợn đạt tiêu chuẩn và an toàn

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều vụ việc liên quan đến thịt lợn bệnh, thịt không rõ nguồn gốc và hoạt động giết mổ trái phép liên tiếp bị cơ quan chức năng phát hiện tại nhiều địa phương. Từ Hưng Yên, Hà Nội đến Quảng Trị, các vụ việc đều có điểm chung là thực phẩm không bảo đảm an toàn vẫn tìm cách len lỏi vào thị trường, đặt sức khỏe người tiêu dùng trước nhiều rủi ro.

Tại Hưng Yên, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp với Công an và Chi cục Chăn nuôi - Thú y kiểm tra đột xuất một cơ sở kinh doanh tại phường Mỹ Hào, phát hiện gần 1 tấn thịt lợn và sản phẩm từ lợn đang được sơ chế trong điều kiện mất vệ sinh. Nhiều miếng thịt đã đổi màu, bốc mùi hôi, có dấu hiệu mắc bệnh truyền nhiễm. Chủ cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc của số thịt. Kết quả xét nghiệm cho thấy 7/9 mẫu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.

Làm việc với cơ quan chức năng, chủ cơ sở khai đã thu mua lợn yếu, lợn chết từ nhiều nguồn với giá rẻ, sau đó sơ chế, pha lọc để bán ra thị trường làm thực phẩm. Vụ việc được xác định có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm và đang được điều tra, xử lý.

Thịt lợn nhiễm bệnh vẫn cố tình giết mổ để bán cho người tiêu dùng. Ảnh: DMS

Trong khi đó, tại Quảng Trị, Công an tỉnh đã khởi tố 6 bị can về hành vi "Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm" do tham gia đường dây mua bán, vận chuyển và giết mổ lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi quy mô liên tỉnh. Trước đó, lực lượng chức năng bắt quả tang các đối tượng đang mua bán gần 10 tấn lợn, trong đó 18/172 con dương tính với dịch tả lợn châu Phi và toàn bộ số lợn đều không có giấy kiểm dịch.

Không chỉ có thịt lợn bệnh, hoạt động giết mổ trái phép cũng tiếp tục diễn ra tại nhiều địa phương. Cụ thể tại Hà Nội, lực lượng chức năng đã kiểm tra đột xuất hai cơ sở giết mổ nhỏ lẻ tại xã Yên Lãng, phát hiện cả hai đều hoạt động tại địa điểm chưa được cấp phép, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y.

Thời điểm kiểm tra, hai cơ sở đang giết mổ tổng cộng 50 con lợn. Các chủ cơ sở bị xử phạt hành chính tổng cộng 15 triệu đồng, buộc xử lý nhiệt và chuyển đổi mục đích sử dụng 210kg thịt lợn đã giết mổ, đồng thời phải đưa toàn bộ số lợn còn lại đến cơ sở giết mổ tập trung đủ điều kiện theo quy định.

Các vụ việc liên tiếp bị phát hiện cho thấy nguy cơ thịt lợn bệnh, thịt không rõ nguồn gốc vẫn có thể xâm nhập vào chuỗi tiêu dùng nếu công tác kiểm soát không được thực hiện thường xuyên và người tiêu dùng thiếu cảnh giác.

Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, Khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trên thực tế không hiếm trường hợp người dân vô tình mua phải thịt lợn chết hoặc lợn mắc bệnh. Những sản phẩm này có thể chứa nhiều vi khuẩn, virus và ký sinh trùng nguy hiểm. Các vi khuẩn như Salmonella, E.coli, Listeria có thể gây tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao và mất nước. Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, nguy cơ biến chứng nặng cao hơn.

Bên cạnh đó, thịt nhiễm giun xoắn hoặc sán dây lợn nếu không được nấu chín kỹ có thể khiến ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể, gây tổn thương cơ, mắt, não và nhiều cơ quan khác. Mặc dù virus dịch tả lợn châu Phi không lây sang người qua ăn uống, việc sử dụng thịt từ động vật mắc bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm do thịt có thể bị nhiễm nhiều tác nhân gây bệnh khác trong quá trình giết mổ, bảo quản.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết độc tố sinh ra từ xác động vật bệnh có thể không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu ở nhiệt độ thông thường. Người ăn phải có nguy cơ bị ngộ độc cấp với các biểu hiện như đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, tụt huyết áp; trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm độc.

Ông cũng lưu ý người tiêu dùng cần cảnh giác với những miếng thịt xuất hiện các hạt trắng li ti trên thớ thịt. Đây có thể là ấu trùng sán gạo, thường gặp ở lợn thả rông. Nếu ăn phải thịt chưa được nấu chín kỹ, người sử dụng có nguy cơ mắc bệnh ký sinh trùng nguy hiểm.

Để hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên mua thịt tại cơ sở uy tín, có dấu kiểm soát giết mổ và nguồn gốc rõ ràng. Không nên lựa chọn thịt có màu tái nhợt, bầm tím, chảy nước, có mùi hôi hoặc da xuất hiện nhiều nốt xuất huyết. Thịt cần được nấu chín hoàn toàn; tuyệt đối không ăn tiết canh, nem chua hoặc các món thịt sống, tái.

Trong quá trình chế biến, cần sử dụng riêng dao, thớt cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, rửa tay sạch trước và sau khi tiếp xúc với thịt sống để tránh lây nhiễm chéo.

Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát chất lượng thịt. TCVN 7046:2019 về thịt tươi, do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đã cập nhật nhiều quy định theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. 

Tiêu chuẩn yêu cầu thịt sống phải có bề mặt khô, sạch, không dính lông và tạp chất, có độ đàn hồi, sau khi ấn ngón tay vào thịt không để lại dấu ấn trên bề mặt thịt. Thịt phải có màu sắc đặc trưng, không có mùi lạ, thơm.

TCVN 7046:2019 bổ sung nhiều quy định mới nhằm nâng cao chất lượng thịt tươi. Tiêu chuẩn cập nhật các phương pháp kiểm tra vi khuẩn như Salmonella, E.coli, bổ sung kỹ thuật phát hiện ký sinh trùng giun xoắn và yêu cầu thịt phải được bảo quản ở nhiệt độ từ 0–4°C để hạn chế vi khuẩn phát triển, giúp bảo đảm an toàn thực phẩm tốt hơn.

Ngoài ra, TCVN 7046:2019 cũng quy định rõ hơn về bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm và yêu cầu ghi nhãn theo quy định hiện hành. Những cập nhật này góp phần nâng cao hiệu quả kiểm nghiệm, tăng khả năng phát hiện thịt không bảo đảm an toàn và hỗ trợ cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng thực phẩm ngay từ khâu sản xuất, giết mổ đến lưu thông trên thị trường.

Trong bối cảnh các vụ việc vi phạm vẫn liên tiếp xảy ra, việc thực thi nghiêm các quy định pháp luật, tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao nhận thức của người tiêu dùng được xem là ba yếu tố quan trọng để ngăn chặn thực phẩm bẩn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

An Dương