Nguy cơ từ bật lửa giả mạo nhãn hiệu, không đảm bảo an toàn theo tiêu chuẩn

Nguy cơ từ bật lửa giả mạo nhãn hiệu, kém chất lượng

Bật lửa là vật dụng nhỏ gọn, phổ biến và có giá bán khá thấp, nhưng bên trong lại chứa nhiên liệu dễ cháy. Vì vậy, chất lượng của bình chứa, van, bộ phận tạo lửa và khả năng chịu nhiệt có vai trò trực tiếp đối với an toàn trong quá trình sử dụng. Trên thị trường, không khó để bắt gặp những loại bật lửa giá chỉ vài nghìn đồng, trong đó có nhiều sản phẩm không thể hiện rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Với những sản phẩm không được kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, người tiêu dùng khó biết nhiên liệu bên trong có bảo đảm hay không, bình chứa có đủ độ bền, van có kín và các bộ phận tạo lửa có đáp ứng yêu cầu an toàn hay không. Đây là những yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ rò rỉ nhiên liệu, cháy bất thường hoặc mất an toàn trong quá trình sử dụng.

Thực tế, Cục Hải quan vừa phát hiện một lô hàng quá cảnh của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu LOGICTIS TTL tại Lạng Sơn có nhiều hàng hóa không phù hợp với nội dung khai báo. Qua kiểm tra, 17/20 mục hàng không đúng với khai báo, trong đó có 800.000 bật lửa bỏ túi gắn nhãn hiệu Taiyo có dấu hiệu nghi giả mạo nhãn hiệu.

Lô hàng được vận chuyển theo tuyến Hữu Nghị (Lạng Sơn) - Cầu Treo (Hà Tĩnh). Theo lực lượng chức năng, có dấu hiệu lợi dụng thủ tục đối với hàng hóa quá cảnh để khai báo sai hoặc không khai báo hàng hóa. Cơ quan Hải quan đồng thời phát hiện dấu hiệu giả mạo xuất xứ Việt Nam. Vụ việc đang tiếp tục được xác minh để làm rõ nguồn gốc, tính chất và các dấu hiệu vi phạm.

Vụ việc không chỉ đặt ra vấn đề về hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, mà còn cho thấy yêu cầu kiểm soát an toàn đối với những sản phẩm chứa nhiên liệu dễ cháy như bật lửa cần được quan tâm.

Trong thực tế, một số sự cố được người dùng chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy bật lửa để trong nhà, trên bàn hoặc gần nguồn nhiệt có thể bất ngờ bốc cháy, thậm chí phát nổ. Dù nguyên nhân cụ thể của từng trường hợp cần được xác minh, những sự cố này vẫn là cảnh báo để người dùng không xem bật lửa như một vật dụng hoàn toàn vô hại.

Theo nguyên lý an toàn, nếu bình chứa hoặc van không bảo đảm độ kín, nhiên liệu có thể bị thất thoát. Khi phần nhiên liệu rò rỉ gặp nguồn nhiệt, tia lửa hoặc ngọn lửa, nguy cơ cháy có thể xảy ra. Đặc biệt, nhiệt độ cao, chẳng hạn khi bật lửa bị để trong ô tô dưới trời nắng hoặc đặt gần bếp, thiết bị sinh nhiệt, có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.

Bên cạnh nguy cơ rò rỉ nhiên liệu, bật lửa kém chất lượng còn có thể gặp tình trạng ngọn lửa không ổn định, cháy bất thường, cơ cấu tạo lửa hoạt động ngoài ý muốn hoặc thân bật lửa bị biến dạng khi chịu nhiệt. Vì vậy, nguy cơ không nằm ở kích thước nhỏ hay giá bán thấp của bật lửa, mà nằm ở chất lượng thực tế và khả năng đáp ứng các yêu cầu an toàn của sản phẩm.

Tiêu chuẩn kiểm soát từ thiết kế đến sử dụng

Tại Việt Nam, TCVN 13250:2020 (ISO 9994:2018) - Bật lửa - Quy định an toàn đưa ra các yêu cầu nhằm bảo đảm mức độ an toàn hợp lý đối với bật lửa trong điều kiện sử dụng bình thường hoặc những trường hợp sử dụng sai lệch có thể dự đoán trước. Tiêu chuẩn áp dụng đối với các loại bật lửa châm thuốc lá, xì gà và tẩu. Các yêu cầu không chỉ tập trung vào ngọn lửa mà còn liên quan đến kết cấu, nhiên liệu và khả năng hạn chế các tình huống mất an toàn.

Một yêu cầu quan trọng mà tiêu chuẩn nêu rõ, bật lửa phải được thiết kế để hạn chế khả năng phát lửa vô thức hoặc tự phát. Người sử dụng phải thực hiện một thao tác thủ công có chủ ý để tạo ra ngọn lửa.

Tiêu chuẩn cũng quy định giới hạn về chiều cao ngọn lửa tùy từng loại bật lửa và cơ chế điều chỉnh. Việc kiểm soát chiều cao ngọn lửa nhằm hạn chế nguy cơ bỏng và cháy trong quá trình sử dụng. Đối với các bộ phận tiếp xúc với nhiên liệu khí, yêu cầu về độ bền và khả năng chống thất thoát nhiên liệu cũng được đặt ra. Theo quy định thử nghiệm, bật lửa nhiên liệu khí phải hạn chế sự thất thoát nhiên liệu trong giới hạn cho phép. Những yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa đối với các sản phẩm không rõ nguồn gốc, bởi người tiêu dùng không thể chỉ dựa vào hình thức bên ngoài để đánh giá khả năng chịu áp suất, độ kín của van hoặc độ bền của vật liệu.

Không chỉ bật lửa bỏ túi, các loại bật lửa tiện ích có cán dài để châm bếp, nến, lò sưởi hoặc bếp nướng cũng cần được kiểm soát về an toàn. Đối với nhóm sản phẩm này, ISO 22702 quy định các yêu cầu an toàn đối với bật lửa tiện ích, trong đó có những yêu cầu nhằm hạn chế khả năng phát lửa ngoài ý muốn.

Việc áp dụng tiêu chuẩn an toàn tạo cơ sở để kiểm soát sản phẩm từ khâu thiết kế, sản xuất đến thử nghiệm. Tuy nhiên, với hàng giả, hàng nhập lậu hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc, việc kiểm soát chất lượng và xác định mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật có thể gặp nhiều khó khăn.

Đối với người tiêu dùng cũng cần thận trọng khi lựa chọn bật lửa. Một sản phẩm có kiểu dáng bắt mắt hoặc giá bán rẻ không đồng nghĩa với việc sản phẩm bảo đảm an toàn. Nên ưu tiên bật lửa có nguồn gốc rõ ràng, thông tin nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu đầy đủ, kèm hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn phù hợp. Không nên sử dụng sản phẩm có dấu hiệu nứt, biến dạng, rò rỉ nhiên liệu, phát ra mùi bất thường hoặc hoạt động không ổn định. Bật lửa cũng không nên được để lâu dưới ánh nắng trực tiếp, trong ô tô hoặc gần nguồn nhiệt.

Đối với bật lửa có thể nạp lại, cần sử dụng đúng loại nhiên liệu và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất; không tự ý tháo hoặc sửa chữa các bộ phận chứa, dẫn nhiên liệu nếu không có chuyên môn.

Bật lửa vốn được thiết kế để tạo ra ngọn lửa nên luôn tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Với bật lửa giả mạo nhãn hiệu, kém chất lượng hoặc không đáp ứng yêu cầu an toàn, nguy cơ có thể gia tăng do người sử dụng không có đủ cơ sở để biết sản phẩm đã được kiểm soát về chất lượng hay chưa. Vì vậy, kiểm soát từ sản xuất, nhập khẩu, lưu thông đến sử dụng là cần thiết để hạn chế nguy cơ cháy, bỏng và những sự cố đáng tiếc.

An Dương