Nhiều hóa chất nguy hại trong đồ dùng hàng ngày bằng nhựa có thể gây rối loạn nội tiết, ung thư

author 05:40 21/06/2024

(VietQ.vn) - Đại học Giáo dục Hong Kong (Trung Quốc) cảnh báo nhóm chất ô nhiễm mới nổi sử dụng trong nhiều sản phẩm nhựa, dệt may, mỹ phẩm rình rập sức khỏe con người, gây rối loạn nội tiết, dậy thì sớm.

Nhựa đã trở thành một vật liệu phổ biến trong thế giới hiện đại của chúng ta, nhưng không phải không có nhược điểm. Nhiều sản phẩm nhựa chứa hóa chất nguy hiểm có thể gây hại cho sức khỏe và môi trường của chúng ta. Tiếp xúc với các chất độc này từ nhựa có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến cơ thể chúng ta, từ việc phá vỡ nội tiết tố đến tăng nguy cơ ung thư và các bệnh khác. Ngoài ra, việc sản xuất, sử dụng và thải bỏ các sản phẩm nhựa có thể góp phần gây ô nhiễm môi trường và gây hại cho động vật hoang dã.

Trong đó, theo GS Ming Hung Wong, Đại học Giáo dục Hong Kong (Trung Quốc) cảnh báo về tác động tiềm ẩn chất hai hóa chất bisphenol A (BPA) và phthalates trong nhựa dùng hàng ngày gây hại sức khỏe.

Ông cho hay, BPA là một thành phần chính trong nhựa, trong khi phthalates được thêm vào để tăng độ bền và tính dẻo. Trước đây BPA thường được tìm thấy trong chai nước, bình sữa em bé (hiện nay đã ít hơn), hộp đựng thực phẩm và lớp lót của lon thực phẩm và đồ uống. Phthalates có trong nhiều sản phẩm như sàn nhựa vinyl, đồ chơi nhựa, các sản phẩm chăm sóc cá nhân (kem dưỡng da, dầu gội, son môi), thậm chí một số đồ uống như chất tạo độ đục.

Tại Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 15 năm trước, việc có chất phthalates được phát hiện có trong đồ uống từng gây quan ngại lớn. "Chúng từng được cho thêm vào đồ uống như trà sữa vì giá rẻ và tạo ra vẻ ngoài có màu đục hấp dẫn", ông Ming Hung Wong nói.

Nhiều hóa chất tiềm ẩn trong các sản phẩm từ nhựa. Ảnh minh họa

Phthalates được ưa chuộng vì hiệu quả về chi phí, song điều quan ngại là các hóa chất này có thể ngấm vào đồ uống và thực phẩm con người tiêu thụ. Các hóa chất này đều được phân loại là chất gây rối loạn nội tiết, can thiệp vào chức năng nội tiết tố gây ảnh hưởng khả năng sinh sản ở người và động vật. Chúng cũng đồng thời gây ra các vấn đề về phát triển như dậy thì sớm ở trẻ em gái, chậm lớn ở bé trai. Bên cạnh đó các hóa chất này gây tác động đến sức khỏe như béo phì, bệnh tim mạch, tác động gan, thận, phổi...

Thông qua kết quả từ 3 dự án, giáo sư đầu ngành lĩnh vực khoa học môi trường chỉ ra những các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến việc sử dụng quá mức và sử dụng sai mục đích nhựa và các hóa chất độc hại. Ông dẫn ví dụ về túi nhựa đi kèm đồ uống và thực phẩm, như túi đựng bánh mì, bánh ngọt và bánh bao, hay việc hâm nóng thức ăn bằng lò vi sóng trong hộp nhựa... có thể làm tăng nguy cơ các hóa chất này "ngấm" vào thức ăn, đồ uống.

GS Ming Hung Wong cho hay cần thực hiện các biện pháp quản lý bền vững nhằm giảm thiểu tác động bất lợi các hóa chất này. Ông gợi ý giảm ô nhiễm công nghiệp bằng cách đặt ra các quy định, áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn và cải thiện hệ thống quản lý chất thải.

"Chúng ta nên đặt mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm và tái chế chất thải trong điều kiện an toàn. Đầu tư vào các nguồn năng lượng tái tạo và giáo dục công chúng cũng là những bước quan trọng", ông nhấn mạnh.

PGS. TS Từ Bình Minh, Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc Gia Hà Nội cho biết, kết quả nghiên cứu phát hiện hàm lượng cao của nhóm chất mới nổi EDCs như phthalates, siloxanes, bisphenols A được sử dụng trong nhiều sản phẩm nhựa, dệt may, mỹ phẩm (dầu gội đầu, chất tạo bóng) hay phụ gia nhiên liệu.

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học tự nhiên thực hiện quan trắc bằng cách thu thập 9 loại mẫu môi trường, thu thập hơn 2.650 mẫu tại điểm nóng ô nhiễm. Nghiên cứu sàng lọc hơn 900 chất ô nhiễm hữu cơ trong mẫu không khí bị động và bụi lắng bằng phương pháp định tính và định lượng tự động dùng có sở dữ liệu khối phổ (GC-MS). Kết quả chỉ ra các hóa chất dân dụng (phthalates, chống oxi hóa...) chiếm hàm lượng cao trong không khí. Nhóm chất phthalates và siloxanes trong không khí trong nhà gấp 2-6 lần so với ngoài trời, đặc biệt cao vượt trội tại các tiệm làm tóc, nhà ở.

"Liều lượng hấp thu của các nhóm chất này đối với trẻ em cao hơn so với người lớn do trọng lượng cơ thể thấp, cho thấy mức rủi ro phơi nhiễm cao hơn đối với nhóm trẻ em", ông nói.

PGS. TS Từ Bình Minh cũng cho hay Việt Nam đặc biệt quan tâm nghiên cứu về hợp chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs) và các chất gây rối loạn nội tiết (EDCs). Việt Nam đã huy động thành công hơn 16 triệu USD trong nâng cao năng lực xử lý chất ô nhiễm thông qua hàng loạt dự án.

Đặc biệt chương trình nghiên cứu Quan sát Vẹm Xanh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã giúp làm sáng tỏ bức tranh tổng thể về ô nhiễm POPs, cho thấy hàm lượng thuốc trừ sâu DDTs cao trong hầu hết các mẫu môi trường ở Việt Nam. Các nghiên cứu gần đây còn cho thấy các khu vực thu gom tái chế thủ công chất thải rắn như chất thải điện tử, nhựa và phương tiện giao thông cũ là nguồn phát thải đáng kể của các chất chống cháy PBDEs và nhóm PAHs với hàm lượng cao trong mẫu môi trường và mẫu sinh phẩm người.

Ngoài những hóa chất trên, sản phẩm từ nhựa còn chứa chì. Đây là một kim loại nặng có thể được tìm thấy trong một số loại sản phẩm nhựa, đặc biệt là những sản phẩm được sản xuất ở các quốc gia có quy định an toàn ít nghiêm ngặt hơn.

Chì thường được thêm vào các sản phẩm nhựa như một chất ổn định. Nó cũng có thể tồn tại dưới dạng chất gây ô nhiễm từ các nguồn khác, chẳng hạn như đất hoặc nước. Chì là một chất độc thần kinh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em và phụ nữ mang thai. Tiếp xúc với chì có thể gây chậm phát triển, khuyết tật học tập và các vấn đề về nhận thức và hành vi khác. Ở người lớn, tiếp xúc với chì có thể dẫn đến huyết áp cao, các vấn đề về sinh sản và tổn thương thận. Tiếp xúc lâu dài với chì cũng có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư.

Năm 2018, Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ (CPSC) đã đưa ra cảnh báo về đồ chơi fidget spinners được phát hiện có chứa hàm lượng chì cao. Đồ chơi đã được bán tại nhiều nhà bán lẻ khác nhau và trên các thị trường trực tuyến nổi tiếng. 

Chất chống cháy brom hóa (BFR) cũng là một nhóm các hợp chất hóa học thường được sử dụng trong sản xuất các sản phẩm nhựa để giảm nguy cơ hỏa hoạn. BFR cũng được sử dụng trong các thiết bị điện tử, đồ nội thất, vật liệu xây dựng và dệt may... BFR là chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POP), có nghĩa là chúng không dễ phân hủy và có thể tích tụ trong môi trường và trong chuỗi thức ăn.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Health Perspectives của Mỹ cho thấy việc tiếp xúc với BFR trước khi sinh có liên quan đến việc giảm chức năng nhận thức ở trẻ em, nguy cơ ung thư vú.

Để đối phó với những lo ngại về tác động sức khỏe và môi trường của BFR, một số quốc gia và tổ chức đã thực hiện các bước để hạn chế sử dụng chúng. Ví dụ: Liên minh Châu Âu đã cấm một số loại BFR và một số công ty đã tự nguyện loại bỏ chúng khỏi sản phẩm của họ. Tuy nhiên, BFR tiếp tục được sử dụng rộng rãi trong nhiều sản phẩm tiêu dùng, đặc biệt là ở các nước đang phát triển nơi các quy định lỏng lẻo hơn.

Tiêu chuẩn ISO về nhựa 

ISO 1183-1: Quy định các yêu cầu để xác định các tính chất cơ lý cơ bản của chất dẻo, chẳng hạn như mật độ, độ bền kéo và độ bền va đập.

ISO 12215-1: Quy định các yêu cầu đối với việc thiết kế và đóng thuyền nhựa.

ISO 15223-1: Xác định các yêu cầu đối với việc ghi nhãn thiết bị y tế làm từ vật liệu nhựa, bao gồm thông tin về mục đích sử dụng, nhà sản xuất của thiết bị và mọi cảnh báo hoặc biện pháp phòng ngừa có liên quan.

ISO 16072: Xác định các yêu cầu để đo lượng khí thải carbon của các sản phẩm nhựa, bao gồm việc tính toán lượng khí thải nhà kính từ quá trình sản xuất và thải bỏ sản phẩm.

Trong số các tiêu chuẩn ISO khác nhau dành cho nhựa, đây chỉ là một số ít. Có thể đảm bảo rằng hàng nhựa được sản xuất với chất lượng cao, an toàn và bền vững, đồng thời phù hợp với nhu cầu của khách hàng và môi trường, bằng cách tuân thủ các tiêu chí này.

 An Dương (T/h)

Thích và chia sẻ bài viết:

tin liên quan

video hot

Về đầu trang