Những điểm mới của dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi)

Chia sẻ với báo chí, ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã thông tin về những điểm mới của dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi). Theo đó, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 08 chương, 52 điều. Dự thảo kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật Bưu chính năm 2010, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát triển hạ tầng bưu chính, đáp ứng nhu cầu gửi nhận hàng hóa ngày càng tăng, thúc đẩy thương mại điện tử, chuyển đổi số và bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính.

Ông Lê Văn Chung, đại diện Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ. 

Làm rõ phạm vi dịch vụ bưu chính

Dự thảo Luật làm rõ khái niệm dịch vụ bưu chính và các đặc trưng để phân định dịch vụ bưu chính với hoạt động vận tải, kho bãi, logistics. Theo đó, dịch vụ bưu chính được tổ chức, vận hành trên mạng bưu chính, bao gồm các công đoạn chấp nhận, chia chọn, vận chuyển, phát bưu gửi và có thể gồm các công đoạn khác liên quan trực tiếp đến từng bưu gửi trong quá trình cung cấp dịch vụ.

Dịch vụ bưu chính được nhận diện thông qua việc bưu gửi được xử lý riêng lẻ, có định danh và bảo đảm khả năng theo dõi, trừ trường hợp không thực hiện định danh theo quy định; bưu gửi được phát đến người nhận theo địa chỉ hoặc địa điểm nhận theo thỏa thuận.

Hoạt động vận tải hàng hóa, kho bãi, logistics độc lập và các dịch vụ không có những đặc trưng nêu trên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bưu chính.

Mạng bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu

Dự thảo Luật định xác định phát triển mạng bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số. Trên cơ sở cách thức tổ chức hoạt động, dự thảo phân loại doanh nghiệp bưu chính thành doanh nghiệp vận hành mạng và doanh nghiệp không vận hành mạng để quy định điều kiện, quyền và nghĩa vụ phù hợp. Doanh nghiệp không vận hành mạng được sử dụng mạng hoặc thành phần mạng của doanh nghiệp vận hành mạng theo thỏa thuận để cung cấp dịch vụ; đồng thời được khuyến khích đầu tư, phát triển năng lực để trở thành doanh nghiệp vận hành mạng.

Dự thảo cũng xác định rõ trách nhiệm trong chuỗi cung cấp dịch vụ: doanh nghiệp giao kết hợp đồng với người sử dụng dịch vụ chịu trách nhiệm đối với người sử dụng dịch vụ về việc cung cấp dịch vụ và bồi thường thiệt hại, kể cả khi doanh nghiệp thuê, hợp tác hoặc sử dụng mạng bưu chính của chủ thể khác. Qua đó, người sử dụng dịch vụ có một đầu mối rõ ràng để yêu cầu giải quyết khi phát sinh vấn đề.

Đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường

Dự thảo Luật chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký cung cấp dịch vụ bưu chính bằng phương thức điện tử, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường. Cơ quan có thẩm quyền kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, không thẩm định nội dung đăng ký; doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin đã kê khai và việc đáp ứng các điều kiện kinh doanh trong suốt quá trình hoạt động.

Thông tin đăng ký được công khai để phục vụ quản lý và giám sát. Việc đáp ứng điều kiện kinh doanh được kiểm tra trong quá trình hoạt động, qua đó gắn đơn giản hóa thủ tục với trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả quản lý nhà nước.

Mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính phổ cập

Dự thảo Luật mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa để đáp ứng nhu cầu gửi, nhận của người dân trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển. Chính sách này nhằm bảo đảm người dân trên cả nước, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, được tiếp cận dịch vụ với chất lượng theo quy định và mức thu thống nhất toàn quốc, không cao hơn giá cước bình quân của dịch vụ thương mại tương đương. Người dân tại địa bàn có chi phí phục vụ cao hoặc ít bưu gửi không phải trả mức thu cao hơn chỉ vì nơi mình sinh sống.

Để bảo đảm khả năng cung cấp dịch vụ trên toàn quốc, Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp bưu chính được chỉ định duy trì quy mô và năng lực phục vụ tối thiểu của mạng bưu chính công cộng. Mức hỗ trợ được xác định trên cơ sở chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí nhân công tại các điểm phục vụ thuộc quy mô tối thiểu của mạng, đáp ứng yêu cầu chất lượng dịch vụ; không tính theo sản lượng bưu gửi phát sinh.

Doanh nghiệp bưu chính được chỉ định phải theo dõi riêng hoạt động công ích và hoạt động kinh doanh ngoài phạm vi công ích, không sử dụng nguồn lực hỗ trợ công ích để bù chéo cho hoạt động kinh doanh. Quy định này nhằm bảo đảm nguồn hỗ trợ được sử dụng đúng mục đích, phục vụ việc duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp dịch vụ bưu chính công ích.

Thúc đẩy bưu chính số, quản lý dữ liệu và bảo đảm an toàn, an ninh

Dự thảo Luật bổ sung quy định về dữ liệu bưu chính, định danh, truy vết và quản lý rủi ro đối với bưu gửi. Theo đó, mỗi bưu gửi được gắn mã nhận dạng để theo dõi trong quá trình cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp không thực hiện định danh theo quy định. Doanh nghiệp bưu chính thu thập thông tin liên hệ hợp lệ của người gửi, phân loại bưu gửi theo mức độ rủi ro và áp dụng biện pháp kiểm soát tương ứng, trong phạm vi cần thiết.

Việc tạo lập, thu thập, sử dụng, kết nối, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu bưu chính phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và pháp luật có liên quan. Các quy định này tạo cơ sở nâng cao khả năng theo dõi, truy vết bưu gửi, phòng ngừa việc lợi dụng hoạt động bưu chính để vi phạm pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Bảo đảm hoạt động bưu chính trong tình trạng khẩn cấp

Mạng bưu chính là hạ tầng thiết yếu phục vụ thương mại điện tử và kinh tế số, đồng thời có vai trò duy trì lưu thông thư, gói, kiện hàng hóa thiết yếu khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp và các trường hợp cần thiết khác. Trong những tình huống này, việc bảo đảm hoạt động bưu chính liên tục, kịp thời góp phần đáp ứng nhu cầu của người dân và phục vụ công tác ứng phó.

Dự thảo Luật quy định việc huy động doanh nghiệp bưu chính vận hành mạng để bảo đảm cung cấp dịch vụ và lưu thông thư, gói, kiện hàng hóa thiết yếu. Việc xác định doanh nghiệp vận hành mạng là đối tượng được huy động xuất phát từ năng lực tổ chức, điều phối và kiểm soát mạng bưu chính, qua đó có thể huy động năng lực phục vụ trên các địa bàn khi cần thiết.

Doanh nghiệp được huy động được bù đắp các chi phí hợp lý, hợp lệ phát sinh từ việc huy động. Quy định này tạo cơ sở để sử dụng năng lực của mạng bưu chính trong các tình huống cần thiết, đồng thời bảo đảm quyền lợi của doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ.

 Hoàng Bách