Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Kích hoạt mạnh mẽ động lực đổi mới sáng tạo trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội

Sự kiện có sự tham dự của Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng; nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng; Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân…; lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và địa phương; cơ quan, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, cùng đông đảo các nhà khoa học…

Các đồng chí lãnh đạo tham quan gian hàng triển lãm tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026.

Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia là sự kiện chính trị - xã hội quan trọng, khẳng định quyết tâm và cam kết mạnh mẽ của Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn dân, toàn diện, đưa các cơ chế, chính sách về đổi mới sáng tạo vào thực tiễn để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực quan trọng cho phát triển đất nước nhanh và bền vững. Đây cũng là dịp để các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia trong và ngoài nước hội tụ, chia sẻ, kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực qua đó góp phần phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia.

Qua chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”, Ngày hội năm nay nhấn mạnh cách tiếp cận lấy toàn xã hội làm chủ thể của đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nhà nước kiến tạo môi trường và cơ chế, chính sách thuận lợi; viện nghiên cứu, trường đại học tạo ra tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực; doanh nghiệp đóng vai trò đưa công nghệ, kết quả nghiên cứu và các giải pháp mới vào sản xuất, kinh doanh và thị trường; các tổ chức hỗ trợ, trung gian, quỹ đầu tư và chuyên gia kết nối, thúc đẩy dòng chảy nguồn lực trong hệ thống đổi mới sáng tạo.

Tư duy đổi mới là khởi nguồn cho mọi thay đổi

Phát biểu khai mạc chương trình, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh tư duy đổi mới là khởi nguồn cho mọi thay đổi. “Khi nói đến đổi mới sáng tạo, chúng ta thường nghĩ đến những phát minh, công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp khởi nghiệp. Hôm nay, tôi muốn bắt đầu từ điều gần gũi hơn, cũng là điều khởi nguồn cho những thay đổi ấy: tư duy đổi mới.

Đó là khả năng nhìn một vấn đề quen thuộc bằng góc nhìn mới; đặt câu hỏi trước những điều tưởng như đã hiển nhiên; tìm cách làm tốt hơn và kiên trì biến ý tưởng thành giá trị thực tế”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng phân tích, tư duy lối mòn thường bắt đầu bằng những câu nói rất quen: trước nay vẫn làm như vậy; chưa có tiền lệ; hãy chờ đủ điều kiện. Ngược lại, tư duy đổi mới bắt đầu bằng những câu hỏi: Có cách nào tốt hơn? Điều kiện nào cần tạo ra? Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu?

Với cá nhân, lối mòn khiến chúng ta ngừng học hỏi. Với tổ chức, lối mòn khiến kinh nghiệm trở thành khuôn cứng. Với quốc gia, lối mòn có thể làm chậm những quyết định chiến lược, khiến cơ hội phát triển đi qua.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại sự kiện.

Bộ trưởng nhắc bài học từ Singapore trong việc tái chế nước thải, cho thấy một giới hạn của tự nhiên đã trở thành động lực tìm kiếm giải pháp.

Bộ trưởng Bộ KH&CN cũng cho rằng chiều sâu của một quốc gia khởi nghiệp nằm ở khả năng nuôi dưỡng sáng kiến và tạo cơ hội để biến sáng kiến thành hiện thực. Trong đó, người trẻ có ý tưởng cần có người hướng dẫn; nhóm nghiên cứu có công nghệ cần được tạo điều kiện thử nghiệm; doanh nghiệp có sản phẩm mới cần có cơ hội thử nghiệm và tiếp cận thị trường. Tinh thần khởi nghiệp cũng cần được thể hiện trong các tổ chức đã hoạt động lâu năm thông qua việc không ngừng học hỏi, tìm kiếm cơ hội mới và sẵn sàng tự làm mới mình.

Theo Bộ trưởng, với mỗi người dân, tư duy đổi mới bắt đầu từ học tập suốt đời, chủ động tiếp cận công nghệ và cải tiến công việc hằng ngày. Một sáng kiến giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí hay nâng cao chất lượng đều đáng được trân trọng.

Với mỗi doanh nghiệp, đổi mới cần trở thành một phần của chiến lược kinh doanh. Hãy bắt đầu từ bài toán thực tế của mình: năng suất ở đâu còn thấp, khách hàng cần gì, công nghệ nào có thể tạo ra giá trị mới. Đầu tư cho con người và nghiên cứu chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài.

Với mỗi tổ chức, trường đại học, viện nghiên cứu, cần xây dựng môi trường khuyến khích câu hỏi mới, lắng nghe ý kiến khác biệt và đánh giá ý tưởng bằng kết quả kiểm chứng. Người đứng đầu phải tạo điều kiện để người có sáng kiến được thử sức và chịu trách nhiệm.

Với mỗi bộ, ngành, địa phương, tư duy đổi mới phải thể hiện trước hết trong cách xây dựng và thực thi chính sách. Khi thực tiễn xuất hiện vấn đề mới, phải chủ động nghiên cứu, đề xuất cơ chế phù hợp. Khi người dân, doanh nghiệp gặp vướng mắc, phải xác định rõ ai giải quyết, khi nào hoàn thành và kết quả được đo bằng gì.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng phải bắt đầu từ chính mình: đổi mới cách đặt hàng, tài trợ, đánh giá và hỗ trợ ứng dụng kết quả nghiên cứu; đưa chính sách đến gần hơn với nhu cầu thực tế; lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Tại sự kiện, Bộ KH&CN công bố kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 nhằm cung cấp căn cứ, bằng chứng để các địa phương ban hành và thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đổi mới sáng tạo. Trong đó, top 5 địa phương dẫn đầu PII 2026 gồm thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh.

Đổi mới sáng tạo - động lực cần được kích hoạt mạnh mẽ

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại chương trình.

Phát biểu tại chương trình, thay mặt Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, doanh nghiệp, các tổ chức trong nước và quốc tế đã luôn đồng hành, đóng góp trí tuệ, nguồn lực và tâm huyết cho sự nghiệp phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước.

Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia không chỉ là dịp để giới thiệu công nghệ, sản phẩm, mô hình và thành tựu mới; đây còn là dịp để lan tỏa tinh thần đổi mới, khát vọng sáng tạo, kết nối nguồn lực và chuyển hóa thành hành động cụ thể, để đổi mới sáng tạo thực sự đi vào từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương, từng doanh nghiệp và đời sống của Nhân dân.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh yêu cầu đó, “đổi mới sáng tạo” không chỉ là một lĩnh vực cần được quan tâm thúc đẩy, mà còn là một động lực cần được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

Phó Thủ tướng cho rằng, những kết quả quốc tế những năm qua cho thấy Việt Nam đã có bước tiến đáng ghi nhận về năng lực đổi mới sáng tạo. Theo “Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu” (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 01 bậc so với năm 2025, đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 08/01/2026.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ; 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo, có 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ đầu tư, chuyên gia và doanh nghiệp lớn từng bước được hình thành, tạo điều kiện kết nối nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh. Hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp ngày càng đa dạng, không chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ mà còn mở rộng sang đổi mới sản phẩm, dịch vụ, quy trình sản xuất, phương thức quản trị và mô hình kinh doanh.

Tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 30/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình”.

Đây là một yêu cầu rất rõ về trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện. Từng bộ, ngành phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong ngành, lĩnh vực mình quản lý; từng địa phương phải sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết bài toán phát triển trên địa bàn; từng doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện nâng cao năng suất và sức cạnh tranh; từng viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức và công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp; mỗi cán bộ, người lao động và người dân đều phải phát huy tinh thần sáng tạo trong công việc của mình.

Các đồng chí lãnh đạo phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026.

Để các quan điểm và yêu cầu nêu trên trở thành kết quả thực tế, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, từng ngành, từng địa phương và người đứng đầu. Mỗi bộ, ngành phải xác định các bài toán đổi mới sáng tạo trọng tâm của ngành mình; đưa mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; bố trí nguồn lực thực hiện; định kỳ đánh giá kết quả và tác động.

Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp và phát triển thị trường khoa học, công nghệ. Từng bước hình thành dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.

Thứ ba, phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế. Các trung tâm đổi mới sáng tạo phải trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực; tập trung vào lợi thế, bài toán và nhu cầu thực tế.

Các viện nghiên cứu, trường đại học phải vừa nâng cao chất lượng nghiên cứu, vừa thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Hội nhập quốc tế về đổi mới sáng tạo phải phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao năng lực công nghệ trong nước và vị thế của Việt Nam trong các mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.

“Với quyết tâm cao, hành động cụ thể và tinh thần dám nghĩ, dám làm, tôi tin tưởng rằng đổi mới sáng tạo sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế; góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thanh Tùng