Quảng Ninh hướng tới chuỗi giá trị chip bán dẫn từ công nghiệp phụ trợ

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang trở thành trụ cột chiến lược của kinh tế toàn cầu, việc các địa phương chủ động tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi giá trị đang đặt ra yêu cầu cấp thiết. Với Quảng Ninh – địa phương có nhiều tiềm năng về công nghiệp và dịch vụ – bài toán đặt ra là làm thế nào để từng bước tiếp cận và tham gia vào lĩnh vực còn mới nhưng giàu tiềm năng này.

Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ cao là nền tảng, tạo động lực tăng trưởng mới. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, tiếp cận và từng bước tham gia vào chuỗi giá trị ngành bán dẫn không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương.

 Phát triển công nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực bán dẫn giúp Quảng Ninh tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh: Mỹ Phương

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là công nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực bán dẫn không chỉ đơn thuần là sản xuất linh kiện, mà còn bao gồm nhiều khâu có giá trị gia tăng như vật liệu, đóng gói, kiểm thử, tản nhiệt, thiết kế IP và các dịch vụ kỹ thuật liên quan. Đây được xem là “cửa ngõ” phù hợp để các địa phương tham gia chuỗi giá trị toàn cầu với yêu cầu nguồn lực không quá lớn trong giai đoạn đầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Quảng Ninh cần giải quyết đồng bộ nhiều yếu tố nền tảng. Trước hết là hạ tầng kỹ thuật, bao gồm các khu công nghiệp chuyên biệt, hệ thống logistics, nguồn điện ổn định và môi trường đầu tư thuận lợi. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là điểm nghẽn lớn khi ngành bán dẫn đòi hỏi đội ngũ kỹ sư, chuyên gia có trình độ chuyên sâu.

Trong khí đó hiện nay Quảng Ninh đang gặp khó khăn về nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghiệp bán dẫn. Toàn tỉnh có khoảng 685.000 lao động, số sinh viên theo học các ngành gần bán dẫn chỉ khoảng hơn 1.000 người. Trong số 6.000 lao động tại các khu công nghiệp trong lĩnh vực điện tử/bán dẫn, chỉ 16,43% có trình độ cao đẳng, đại học trở lên. Dự báo đến năm 2030, sẽ cần bổ sung khoảng 315 kỹ sư thiết kế, 750 kỹ thuật viên cao đẳng vận hành sản xuất và hơn 12.000 nhân lực kỹ thuật cho khâu đóng gói/kiểm thử, 1.000 chuyên gia AI và khoa học dữ liệu… Hiện các trường đại học trên địa bàn tỉnh chưa nằm trong danh sách cơ sở giáo dục đại học công lập được ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn cấp cơ sở. Điều này tạo nên điểm nghẽn lớn trong phát triển nhân lực chuyên sâu.

Ngoài ra, năng lực công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng đóng vai trò quyết định. Việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo sẽ giúp nâng cao khả năng tiếp nhận và làm chủ công nghệ. Cùng với đó, cơ chế chính sách ưu đãi cần đủ sức hấp dẫn để thu hút các doanh nghiệp công nghệ cao và các dự án đầu tư chiến lược.

Bên cạnh đó, việc xây dựng lộ trình phát triển rõ ràng, có bước đi thí điểm cụ thể là yêu cầu quan trọng. Thay vì đầu tư dàn trải, địa phương cần lựa chọn một số lĩnh vực trọng tâm để tập trung nguồn lực, hình thành các mô hình ban đầu, từ đó thu hút doanh nghiệp và mở rộng hệ sinh thái.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho biết, UBND tỉnh đã giao các cơ quan chuyên môn phối hợp xây dựng 4 nghị quyết trong năm 2026 nhằm tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp bán dẫn. Các nghị quyết này tập trung vào việc quy định tiêu chí, điều kiện hỗ trợ đối với các dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, dự án nghiên cứu thiết kế chip và xây dựng trung tâm dữ liệu AI; hỗ trợ các dự án khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số; ban hành cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ phát triển công nghiệp bán dẫn và doanh nghiệp thiết kế chip; đồng thời đề xuất các chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng bán dẫn.

Xem xét bổ sung Trường Đại học Hạ Long vào danh sách các cơ sở giáo dục đại học được ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn cấp cơ sở. Đề xuất này được đưa ra trên cơ sở định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực bán dẫn, cũng như tiềm năng hợp tác của tỉnh với các tập đoàn lớn như Foxconn và Jinko Solar.

Có thể thấy, phát triển công nghiệp phụ trợ trong lĩnh vực bán dẫn không chỉ là câu chuyện của một ngành mới, mà còn là bài toán chiến lược trong phát triển kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nếu xác định đúng hướng đi và có giải pháp phù hợp, Quảng Ninh hoàn toàn có cơ hội từng bước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, tạo động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

An Dương