Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường tập trung vào các nội dung như chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý; phát triển năng lực đo lường quốc gia, phát huy vai trò doanh nghiệp...

Về chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý, Luật mới bổ sung quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa và quản lý, khai thác dữ liệu trên môi trường số; chứng thư điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy; yêu cầu đối với phần mềm của phương tiện đo nhằm phòng, chống gian lận. Trên cơ sở dữ liệu, hoạt động kiểm tra được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm và thực hiện theo mức độ rủi ro.

Về phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò doanh nghiệp, Luật ưu tiên phát triển chuẩn đo lường cho công nghệ chiến lược, năng lượng mới, kinh tế số, kinh tế xanh. Lần đầu tiên Chương trình bảo đảm đo lường tại tổ chức, doanh nghiệp được luật hóa theo hướng tự nguyện; chi phí thực hiện được tính là chi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết quả thực hiện được xem xét để miễn, giảm kiểm tra nhà nước.

Nhằm đẩy mạnh phân cấp và cải cách thực chất thủ tục hành chính, Luật phân định rõ cơ chế đối với phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2: dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1 và chuẩn đo lường không dùng trực tiếp để kiểm định phương tiện đo nhóm 2 thực hiện theo cơ chế công bố năng lực, tự chịu trách nhiệm; đối với nhóm 2, Nhà nước đánh giá, chỉ định tổ chức đủ năng lực.

Đồng thời, bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác; xóa bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng; làm rõ trách nhiệm quản lý phép đo chuyên ngành của các bộ; phân định thẩm quyền kiểm tra giữa trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉnh lý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã khẩn trương phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan liên quan rà soát, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật đối với 7 nhóm nội dung trong Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (tiếp thu, chỉnh lý 5 nội dung để làm rõ nội hàm của quy định và giải trình 2 nội dung trên cơ sở các điều, khoản đã quy định tại dự thảo Luật).

Trong đó, về đổi mới phương thức kiểm soát phương tiện đo nhóm 2 (khoản 4, khoản 5 Điều 34c), tiếp thu ý kiến, dự thảo Luật đã chỉnh lý khoản 4 Điều 34c theo hướng kết quả khai thác, phân tích dữ liệu về kiểm định, kiểm tra trên nền tảng số hoạt động đo lường chỉ là một trong những căn cứ để xem xét, điều chỉnh chu kỳ kiểm định, biện pháp kiểm soát đối với từng loại phương tiện đo nhóm 2, phù hợp với đặc tính kỹ thuật đo lường, độ ổn định của phương tiện đo trong quá trình sử dụng, tiến bộ khoa học, công nghệ và yêu cầu quản lý.

Đối với phương tiện đo tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn tính mạng của con người, Bộ trưởng cho biết, việc điều chỉnh phải được thực hiện thận trọng, trên cơ sở thí điểm, đánh giá tác động và gắn với biện pháp hậu kiểm, bảo đảm an toàn, sức khỏe và quyền lợi kinh tế của người sử dụng. Yêu cầu về độ tin cậy của dữ liệu được bảo đảm theo nguyên tắc chung tại điểm a khoản 2 Điều 34a (tính chính xác, toàn vẹn, xác thực và khả năng truy xuất của dữ liệu đo lường) và khoản 2 Điều 34c (dữ liệu chỉ được dùng làm căn cứ khi đáp ứng yêu cầu về giá trị chứng cứ của thông điệp dữ liệu); tiêu chí cụ thể về dữ liệu được sử dụng để điều chỉnh sẽ được quy định chi tiết tại Nghị định.

Theo Bộ trưởng, quy định này chỉ cho phép điều chỉnh chu kỳ kiểm định, biện pháp kiểm soát; không miễn, không thay thế nghĩa vụ kiểm định bắt buộc đối với phương tiện đo nhóm 2 theo quy định của Luật. Về thẩm quyền, Luật Đo lường hiện hành (Điều 19) đã quy định thẩm quyền quy định biện pháp kiểm soát, chu kỳ kiểm định đối với phương tiện đo nhóm 2 và dự thảo Luật không sửa đổi nội dung này; khoản 4 Điều 34c chỉ bổ sung căn cứ dữ liệu để cơ quan có thẩm quyền xem xét khi điều chỉnh, không làm phát sinh thẩm quyền mới.

Mục tiêu, điều kiện, phạm vi, thời hạn, chỉ số đánh giá và cơ chế giám sát việc thí điểm sẽ được Chính phủ quy định chi tiết tại Nghị định theo khoản 5 Điều 34c, bảo đảm giảm thực chất chi phí tuân thủ.

Thanh Tùng