Siết chặt công bố tiêu chuẩn trong quản lý an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến lưu thông

Bộ Y tế vừa chủ trì cuộc họp phổ biến Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP và Nghị định 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm và hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm. Theo đó, hai văn bản có hiệu lực từ ngày 26/1/2026, bổ sung nhiều quy định quan trọng nhằm tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm lưu thông trên thị trường.

TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, bên cạnh mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, các quy định mới tập trung siết chặt công tác quản lý cả ở giai đoạn tiền kiểm và hậu kiểm nhằm khắc phục những bất cập trong thời gian qua.

Theo Cục An toàn thực phẩm, thời gian gần đây đã xảy ra nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng liên quan đến thực phẩm giả, sữa giả. Một số doanh nghiệp đã lợi dụng kẽ hở trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP để sản xuất, kinh doanh sản phẩm không bảo đảm chất lượng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, các quy định mới được xây dựng theo hướng tăng cường quản lý toàn diện, kiểm soát chặt chẽ hơn trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Lực lượng chức năng xử lý thực phẩm kém chất lượng. Ảnh: Tuổi Trẻ

Đối với khâu sản xuất, Nghị quyết mới quy định bắt buộc các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ đến 36 tháng tuổi phải áp dụng các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000, GMP hoặc các chứng nhận tương đương. Quy định này nhằm bảo đảm kiểm soát mối nguy trong suốt quá trình sản xuất.

Đáng chú ý, để tránh tình trạng các công ty thương mại đứng tên công bố sản phẩm nhưng không có ràng buộc rõ ràng với cơ sở sản xuất, Nghị quyết quy định cơ sở sản xuất phải là đơn vị đứng tên công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng và công bố hợp quy. Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất – kinh doanh chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của hồ sơ cũng như chất lượng, an toàn của sản phẩm.

Ở khâu kiểm soát trước khi đưa sản phẩm ra thị trường, quy định mới tăng cường quản lý việc công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, bao bì và dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm trong trường hợp chưa có quy chuẩn kỹ thuật đầy đủ hoặc chưa có tổ chức chứng nhận phù hợp. Phiếu kết quả kiểm nghiệm phải bao gồm đầy đủ cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng.

Đối với các sản phẩm đã tự công bố trước ngày 26/1/2026, tổ chức, cá nhân phải hoàn tất việc công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định mới trong thời hạn 12 tháng, nếu không hồ sơ sẽ không còn giá trị. Trong thời hạn 15 ngày kể từ khi tiếp nhận hồ sơ, nếu cơ quan quản lý không có ý kiến bằng văn bản, hồ sơ sẽ được đăng tải công khai và tổ chức, cá nhân được phép sản xuất, kinh doanh, đồng thời chịu hoàn toàn trách nhiệm về sản phẩm.

Riêng với nhóm thực phẩm chức năng, Nghị quyết mới quy định hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm theo hướng chặt chẽ hơn nhằm kiểm soát thành phần, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì và công dụng sản phẩm từ giai đoạn nghiên cứu đến trước khi lưu thông. Trong vòng 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan tiếp nhận phải thẩm định và cấp giấy tiếp nhận hoặc yêu cầu bổ sung, sửa đổi. Trường hợp cần thiết sẽ thành lập hội đồng tư vấn chuyên môn.

Các sản phẩm đã nộp hồ sơ hoặc đã được cấp giấy tiếp nhận trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực phải hoàn thiện lại hồ sơ theo quy định mới trong thời hạn 24 tháng.

Nghị quyết cũng quy định rõ các trường hợp được miễn thủ tục công bố tiêu chuẩn áp dụng, bao gồm sản phẩm chỉ dùng để xuất khẩu, phục vụ sản xuất nội bộ, viện trợ, kiểm nghiệm hoặc nghiên cứu khoa học.

Về hậu kiểm, quy định mới tăng cường kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm lưu thông trên thị trường. Trong vòng 30 ngày kể từ khi cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan quản lý có trách nhiệm cung cấp phương pháp kiểm nghiệm cho các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định để phục vụ công tác giám sát.

Bên cạnh đó, các Bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm rà soát, cập nhật và sửa đổi các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến an toàn thực phẩm, đặc biệt là thực phẩm chức năng. Quy định mới cũng bổ sung các biện pháp thu hồi giấy phép, tạm dừng tiếp nhận hồ sơ, gỡ bỏ thông tin sản phẩm và xử lý vi phạm trong hoạt động quảng cáo, nhất là trên sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội.

Việc ban hành và triển khai các quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục triệt để các bất cập trong quản lý an toàn thực phẩm, tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người tiêu dùng.

An Dương