Tây Ninh chú trọng nâng cao năng lực phòng thử nghiệm theo ISO/IEC 17025:2017

Trong hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, kết quả thử nghiệm là căn cứ quan trọng để xác định sản phẩm có đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố hoặc quy chuẩn tương ứng hay không. Tuy nhiên, độ chính xác của kết quả không chỉ phụ thuộc vào máy móc, thiết bị mà còn liên quan đến trình độ nhân sự, phương pháp thử, quy trình kiểm soát và khả năng bảo đảm tính khách quan của phòng thử nghiệm.

Nếu thiết bị không được hiệu chuẩn phù hợp, phương pháp thử chưa được xác nhận giá trị sử dụng hoặc nhân viên thực hiện thiếu năng lực chuyên môn, kết quả phân tích có thể sai lệch. Khi đó, doanh nghiệp có nguy cơ đánh giá không đúng chất lượng sản phẩm, còn cơ quan quản lý cũng gặp khó khăn khi sử dụng kết quả kiểm nghiệm làm căn cứ thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Đối với các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, dược phẩm, môi trường hay vật liệu tiếp xúc với người tiêu dùng, độ tin cậy của kết quả thử nghiệm càng có ý nghĩa quan trọng.

Thực tế, yêu cầu chuẩn hóa năng lực phòng thử nghiệm đang được các địa phương quan tâm thông qua hoạt động đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp và đơn vị chuyên môn. Điển hình, tại Tây Ninh, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tổ chức khóa tập huấn “Xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 17025:2017”.

Hoạt động này nằm trong Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đến năm 2030 và những năm tiếp theo. 

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, việc áp dụng ISO/IEC 17025:2017 có ý nghĩa trong nâng cao năng lực kỹ thuật, tính khách quan và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm, hiệu chuẩn. Học viên được hướng dẫn về quản lý thiết bị, liên kết chuẩn đo lường, phê duyệt phương pháp thử, đánh giá độ không bảo đảm đo, bảo đảm chất lượng kết quả, quản lý rủi ro và đánh giá nội bộ. Đây đều là những nội dung gắn trực tiếp với hoạt động chuyên môn hằng ngày của phòng thử nghiệm, thay vì chỉ dừng ở việc xây dựng hồ sơ quản lý.

Có thể thấy, việc nâng cao năng lực phòng thử nghiệm không chỉ là yêu cầu riêng của một đơn vị mà cần được triển khai đồng bộ trong hệ thống kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng. Đặc biệt, khi yêu cầu về chất lượng hàng hóa ngày càng cao, kết quả thử nghiệm cần có khả năng kiểm chứng, được thực hiện theo phương pháp phù hợp và có cơ sở để các bên liên quan tin cậy, sử dụng.

Về tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17025:2017, tiêu chuẩn này được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tại Quyết định số 3981/QĐ-BKHCN ngày 29/12/2017, thay thế TCVN ISO/IEC 17025:2007. Tiêu chuẩn áp dụng cho các tổ chức thực hiện hoạt động thử nghiệm và hiệu chuẩn, không phụ thuộc quy mô nhân sự hay phạm vi hoạt động. Quyết định 3981/QĐ-BKHCN; Cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn quốc gia.

Về nội dung, tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu liên quan đến tính khách quan, bảo mật, cơ cấu tổ chức, nguồn lực và quá trình thực hiện thử nghiệm, hiệu chuẩn. Trong đó, phòng thử nghiệm phải bảo đảm nhân sự có đủ năng lực, thiết bị phù hợp, được hiệu chuẩn và bảo trì; phương pháp thử phải được lựa chọn, xác nhận hoặc thẩm định giá trị sử dụng. Việc kiểm soát điều kiện môi trường, xử lý mẫu, ghi nhận dữ liệu và báo cáo kết quả cũng cần được thực hiện theo quy trình rõ ràng.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn yêu cầu phòng thử nghiệm quan tâm đến khả năng truy xuất nguồn gốc đo lường, đánh giá độ không đảm bảo đo và theo dõi tính hiệu lực của kết quả. Khi áp dụng TCVN ISO/IEC 17025:2017, phòng thử nghiệm cần xác định quy tắc quyết định và thỏa thuận với khách hàng trước khi thực hiện công việc thử nghiệm, đánh giá kết quả. 

Ngoài ra, tiêu chuẩn này cũng yêu cầu phòng thí nghiệm hoạch định và thực hiện các hành động nhằm giải quyết rủi ro và cơ hội. Việc giải quyết cả rủi ro và cơ hội tạo cơ sở cho việc nâng cao hiệu lực của hệ thống quản lý, đạt được các kết quả tốt hơn và ngăn ngừa những ảnh hưởng tiêu cực. Phòng thí nghiệm chịu trách nhiệm đối với việc quyết định những rủi ro và cơ hội nào cần được giải quyết.

Việc sử dụng tiêu chuẩn này sẽ tạo thuận lợi cho sự hợp tác giữa các phòng thí nghiệm và các cơ quan khác, hỗ trợ trong việc trao đổi thông tin và kinh nghiệm và trong việc hài hòa các tiêu chuẩn và thủ tục. Việc chấp nhận kết quả giữa các nước cũng sẽ thuận lợi khi các phòng thí nghiệm đều tuân theo tiêu chuẩn này.

Để tiêu chuẩn thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh đào tạo nhân lực, các địa phương cần quan tâm hỗ trợ phòng thử nghiệm đầu tư, duy trì thiết bị, tham gia thử nghiệm thành thạo và so sánh liên phòng; đồng thời tăng cường kiểm tra việc duy trì năng lực sau công nhận. Doanh nghiệp cũng cần lựa chọn tổ chức thử nghiệm có phạm vi công nhận phù hợp với chỉ tiêu cần kiểm tra, thay vì chỉ quan tâm đến việc có chứng nhận hay không.

Chuẩn hóa năng lực phòng thử nghiệm vì vậy không đơn thuần là yêu cầu về hồ sơ, quy trình nội bộ. Đây là nền tảng để kết quả thử nghiệm phản ánh đúng đặc tính sản phẩm, hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, giúp cơ quan quản lý có thêm căn cứ chuyên môn và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Khi tiêu chuẩn được áp dụng thực chất, độ tin cậy của kết quả kiểm nghiệm sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong toàn bộ chuỗi bảo đảm chất lượng hàng hóa.

An Dương