TCVN 14499-3-2:2025 về tích hợp năng lượng tái tạo với hệ thống lưu trữ điện năng

Trong bối cảnh năng lượng mặt trời, năng lượng gió ngày càng được quan tâm, việc bảo đảm nguồn điện cung cấp ổn định đặt ra yêu cầu đối với công tác quản lý và vận hành hệ thống điện. Đặc điểm của các nguồn năng lượng tái tạo là sản lượng điện có thể thay đổi theo điều kiện thời tiết, thời điểm trong ngày và khả năng khai thác nguồn năng lượng tự nhiên.

Hệ thống lưu trữ điện năng là một trong những giải pháp hỗ trợ giải quyết bài toán này. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, hệ thống cần được tính toán, lựa chọn, vận hành và đánh giá phù hợp với mục đích sử dụng cũng như yêu cầu kết nối lưới điện. Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14499-3-2:2025 được xây dựng nhằm đáp ứng những yêu cầu bổ sung đối với các ứng dụng liên quan đến nguồn công suất biến động lớn và tích hợp nguồn năng lượng tái tạo. Tiêu chuẩn tương đương hoàn toàn với IEC/TS 62933-3-2:2023 của Ủy ban Kỹ thuật điện quốc tế (IEC).

Tiêu chuẩn đề cập đến các nội dung chính gồm tích hợp hệ thống lưu trữ với lưới điện, xác định chỉ số đánh giá tính năng, lựa chọn quy mô và hoạch định hệ thống, tổ chức vận hành, điều khiển, giám sát và bảo trì.

Các yêu cầu này có ý nghĩa trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án lưu trữ điện năng. Trước khi đầu tư, đơn vị triển khai cần xác định rõ hệ thống được sử dụng để làm gì, cần đáp ứng nhu cầu nào và phải phối hợp với lưới điện ra sao. Việc lựa chọn quy mô phù hợp giúp hạn chế tình trạng đầu tư không đáp ứng nhu cầu hoặc bố trí nguồn lực chưa hợp lý.

Đối với các hệ thống phục vụ nguồn điện có công suất biến động lớn, khả năng nạp và xả điện theo phương án điều khiển phù hợp có thể hỗ trợ cải thiện đáp ứng của lưới điện trước những thay đổi về cung và cầu điện. Vì vậy, việc đánh giá hệ thống không chỉ dừng ở khả năng lưu trữ mà còn cần xem xét hiệu quả hoạt động trong điều kiện sử dụng thực tế.

Một nội dung đáng chú ý của TCVN 14499-3-2:2025 là các ứng dụng hỗ trợ vận hành lưới điện và tích hợp nguồn năng lượng tái tạo. Theo phạm vi tiêu chuẩn được công bố, hệ thống lưu trữ điện năng có thể được sử dụng để hỗ trợ điều chỉnh tần số, hỗ trợ điện áp lưới, giảm thiểu hiện tượng sụt giảm điện áp, hỗ trợ tích hợp nguồn năng lượng tái tạo và giảm dao động công suất.

Có thể hiểu, hệ thống lưu trữ giúp bổ sung khả năng điều tiết điện năng trong những thời điểm nguồn cung hoặc nhu cầu sử dụng thay đổi. Khi sản lượng điện từ nguồn tái tạo biến động, hệ thống lưu trữ có thể phối hợp với các giải pháp điều khiển để hạn chế những thay đổi ngắn hạn hoặc hỗ trợ duy trì sự ổn định lâu dài của hệ thống điện.

Đối với điện mặt trời và điện gió, khả năng phối hợp giữa nguồn phát, hệ thống lưu trữ và lưới điện có ý nghĩa quan trọng. Nếu được hoạch định và vận hành phù hợp, hệ thống lưu trữ có thể góp phần giảm tác động của biến động công suất, hỗ trợ chất lượng điện năng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc khai thác các nguồn năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, yêu cầu giám sát và bảo trì giúp đơn vị quản lý theo dõi tình trạng hoạt động của hệ thống, phát hiện những dấu hiệu bất thường và chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, bảo dưỡng. Đây là cơ sở để duy trì hiệu quả vận hành, đồng thời hạn chế nguy cơ suy giảm tính năng do hệ thống không được theo dõi và chăm sóc đúng cách.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp trong quá trình thiết kế, đầu tư và vận hành sẽ góp phần tạo cơ sở thống nhất để đánh giá tính năng hệ thống lưu trữ điện năng. Qua đó, các đơn vị liên quan có thêm căn cứ phục vụ lựa chọn giải pháp, tổ chức quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn điện, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tích hợp năng lượng tái tạo ngày càng tăng.

An Dương