TCVN 9386-5:2025: Nâng chuẩn thiết kế nền móng và tường chắn trong công trình chịu động đất

TCVN 9386-5:2025 là phần tiêu chuẩn chuyên sâu thuộc bộ TCVN 9386 về thiết kế công trình chịu động đất. Việc cập nhật lần này hướng tới đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam với thông lệ quốc tế, đồng thời điều chỉnh cho phù hợp điều kiện địa chất và xây dựng trong nước, qua đó tăng tính ứng dụng trong thực tiễn thiết kế.

Tiêu chuẩn quy định các yêu cầu liên quan đến lựa chọn vị trí xây dựng, thiết kế nền móng, tường chắn đất và đánh giá tương tác giữa đất nền với công trình khi xảy ra động đất. Trọng tâm của tiêu chuẩn là đảm bảo khả năng truyền tải trọng động đất từ kết cấu xuống nền đất một cách an toàn, bao gồm lực ngang, lực đứng và mô men, đồng thời kiểm soát các trạng thái mất ổn định có thể xảy ra trong quá trình chịu rung lắc địa chấn.

Nâng chuẩn thiết kế nền móng và tường chắn trong công trình chịu động đất. (Ảnh minh họa)

Đối với móng nông và móng sâu, tiêu chuẩn đưa ra yêu cầu kiểm tra chặt chẽ về khả năng chịu trượt, sức chịu tải của nền đất và độ ổn định tổng thể của hệ móng trong điều kiện động đất. Các yếu tố như ma sát đáy móng, lực pháp tuyến và đặc tính cơ lý của nền đất được xem xét đầy đủ nhằm phản ánh sát hơn hành vi làm việc thực tế của công trình.

Trong trường hợp móng cọc hoặc móng chôn sâu, tiêu chuẩn yêu cầu phân tích tương tác giữa đất và kết cấu không chỉ trong trạng thái tĩnh mà cả khi chịu tác động động, qua đó nâng cao độ chính xác trong mô hình tính toán và thiết kế. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các công trình lớn hoặc xây dựng trên nền đất yếu, nơi ảnh hưởng của động đất có thể làm thay đổi đáng kể trạng thái làm việc của móng.

Bên cạnh nền móng, TCVN 9386-5:2025 cũng dành nội dung quan trọng cho thiết kế tường chắn đất và ổn định mái dốc trong điều kiện động đất. Tiêu chuẩn yêu cầu xem xét áp lực đất chủ động và bị động khi có gia tốc nền, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của dao động địa chấn đến sự ổn định tổng thể của khối đất. Tùy theo mức độ phức tạp của công trình, có thể áp dụng phương pháp phân tích giả tĩnh hoặc các phương pháp tính toán chi tiết hơn để đảm bảo độ tin cậy.

Một điểm đáng chú ý của phiên bản mới là việc nhấn mạnh hơn đến tương tác động lực học giữa đất nền và công trình. Thay vì giả định nền đất cứng tuyệt đối như các mô hình đơn giản trước đây, tiêu chuẩn yêu cầu xem xét ảnh hưởng biến dạng của đất trong quá trình chịu tải động, đặc biệt đối với các công trình có khối lượng lớn, kết cấu cao hoặc xây dựng trên nền đất yếu.

Việc ban hành TCVN 9386-5:2025 không chỉ giúp hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn thiết kế kháng chấn tại Việt Nam mà còn góp phần nâng cao mức độ an toàn công trình trong bối cảnh rủi ro địa chấn vẫn tiềm ẩn ở một số khu vực. Đồng thời, tiêu chuẩn mới cũng hỗ trợ kỹ sư tiếp cận phương pháp thiết kế hiện đại, phù hợp hơn với thông lệ quốc tế, qua đó tăng khả năng hội nhập của ngành xây dựng Việt Nam trong các dự án có yếu tố nước ngoài.

Với những cập nhật mang tính hệ thống và thực tiễn cao, TCVN 9386-5:2025 được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng trong thiết kế nền móng và công trình chịu động đất, góp phần nâng cao chất lượng, độ bền vững và an toàn cho các công trình xây dựng trong giai đoạn mới.

An Nguyên