Tem QR kể câu chuyện nông sản Việt

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất nông sản đã chủ động ứng dụng mã số, mã vạch và mã QR nhằm minh bạch thông tin sản phẩm. Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp nâng cao khả năng quản lý sản xuất mà còn góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản trong nước.

Điển hình là Công ty cổ phần Rau an toàn Hải Anh (xã Phúc Thịnh) với hơn 20ha sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Doanh nghiệp đã tích hợp mã QR trên từng gói rau, đồng thời ứng dụng công nghệ blockchain trong hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đã đăng ký sở hữu trí tuệ.

Theo Giám đốc công ty Nguyễn Văn Hanh, nhờ ứng dụng công nghệ, khách hàng chỉ cần quét mã trên bao bì là có thể biết đầy đủ thông tin về quy trình canh tác, ngày thu hoạch cũng như đặt hàng trực tuyến. Việc minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào thương lái, đồng thời mở rộng kênh tiêu thụ. Hiện mỗi ngày công ty tiêu thụ khoảng 1 tấn rau, củ các loại.

Người tiêu dùng truy xuất nguồn gốc sản phẩm nông sản tại siêu thị.

Tương tự, Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ) cũng triển khai dán mã QR cho toàn bộ sản phẩm rau. Theo đại diện hợp tác xã, sau khi thu hoạch, rau được đưa về kho để phân loại, sơ chế và dán tem truy xuất trước khi đưa ra thị trường. Nhờ hệ thống truy xuất nguồn gốc, người tiêu dùng chỉ cần quét mã bằng điện thoại là có thể nắm được lịch sử sản xuất của sản phẩm. Việc minh bạch thông tin không chỉ nâng cao uy tín của hợp tác xã mà còn giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, với sản lượng cung ứng lên tới hàng trăm tấn rau, củ, quả mỗi năm.

Không chỉ trong lĩnh vực trồng trọt, chuyển đổi số cũng đang được áp dụng trong nhiều ngành hàng nông sản khác. Tại Hợp tác xã Thịt chua Thanh Sơn (Phú Thọ), quy trình chế biến, bảo quản và phân phối sản phẩm được số hóa thông qua phần mềm quản lý đơn hàng, tem QR truy xuất nguồn gốc và các nền tảng bán hàng trực tuyến. Việc áp dụng công nghệ giúp nâng cao tính minh bạch trong sản xuất, đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu đặc sản địa phương.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều loại hàng hóa, đặc biệt là nông sản xuất khẩu. Các thị trường lớn như Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Trung Quốc đều đặt ra những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về minh bạch chuỗi cung ứng, yêu cầu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ thông tin về nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng.

Theo Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) Nguyễn Nam Hải, sau 5 năm triển khai Quyết định số 100/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án truy xuất nguồn gốc, Việt Nam đã từng bước hình thành hạ tầng dữ liệu và Cổng truy xuất nguồn gốc quốc gia. Hệ thống này giúp kết nối các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, tạo nền tảng cho việc quản lý chất lượng sản phẩm minh bạch hơn.

Tuy vậy, kết quả đạt được hiện nay mới ở giai đoạn ban đầu. Một trong những khó khăn lớn là nhiều hệ thống truy xuất nguồn gốc được xây dựng riêng lẻ, chưa tuân theo tiêu chuẩn chung nên khó liên thông dữ liệu. Trong khi một số doanh nghiệp lớn đã áp dụng tiêu chuẩn quốc tế như GS1 để quản lý thông tin sản phẩm thông qua mã số và mã vạch thì nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn sử dụng mã QR tự tạo và lưu trữ dữ liệu trên hệ thống riêng.

Người tiêu dùng chủ động truy xuất nguồn gốc - “hàng rào” đầu tiên chống gian lận thương mại.

Trước thực tế đó, nhiều chuyên gia cho rằng cần nâng truy xuất nguồn gốc từ giải pháp công nghệ đơn lẻ lên thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia. Khi hệ thống dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối đồng bộ, truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn tạo nền tảng để nông sản Việt Nam nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ trên nền tảng số, gắn với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TƯ của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và vai trò dẫn dắt của Bộ Khoa học và Công nghệ đang là yêu cầu cấp thiết để nâng cao năng lực quản lý, chống gian lận thương mại và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Thanh Hiền