Tình trạng tự chế pháo nổ gây thương tích nghiêm trọng gia tăng dịp Tết

Liên tiếp trẻ em bị thương do pháo tự chế phát nổ

Thực tế trên cho thấy càng đến thời điểm sát tết, việc mua bán, chế tạo, sử dụng trái phép pháo nổ càng diễn biến phức tạp. Đặc biệt, thời gian qua đã ghi nhận nhiều trường hợp học sinh học cách chế tạo pháo từ mạng xã hội, dẫn đến những vụ tai nạn thương tâm. Theo thống kê của các ngành chức năng, từ ngày 15/12 – 27/12/2024, trên toàn quốc đã xảy ra 14 vụ tai nạn về pháo, làm 5 người chết 26 người bị thương.

Tỉnh Tây Ninh cũng phát hiện có 6 thanh thiếu niên ở độ tuổi từ 14 - 17 tuổi tại xã Thạnh Tây, huyện Tân Biên đã mua các dụng cụ về chế tạo pháo nổ. Trong quá trình đó đã xảy ra nổ làm tường gạch bị sập, mái tôn bị rách nát, nhiều khu vực trong nhà có vết cháy đen. Vụ nổ đã làm 6 người bị bỏng nặng (diện tích bị bỏng từ 40% đến hơn 60%) và bị đa chấn thương phải đưa đi cấp cứu. Sau đó có 1 nạn nhân đã tử vong.

Nhiều thanh thiếu niên tự chế pháo nổ gây thương tích nghiêm trọng. Ảnh: Báo Bình Thuận

Tại Bình Thuận trong thời gian cuối năm 2024, lực lượng công an toàn tỉnh đã phát hiện nhiều vụ việc thanh thiếu niên tự chế pháo nổ. Tại khu vực bờ kè sông Cầu Ngựa khu phố 1, thị trấn Ma Lâm, Công an huyện Hàm Thuận Bắc đã phát hiện T.N.T.V (15 tuổi, trú tại thôn 4, xã Hồng Sơn) đang có hành vi đốt pháo tự chế. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện thêm 23 viên pháo tự chế được V cất giấu trong áo khoác. Tiếp tục mở rộng điều tra, tổ công tác phối hợp với Công an xã Hàm Chính kiểm tra hành chính tại nhà của V.M.H. (15 tuổi, trú tại thôn Bình An, xã Hàm Chính). Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện H. đang tàng trữ trái phép nhiều nguyên liệu và hóa chất dùng để chế tạo pháo nổ. Tiếp đó, Công an xã Huy Khiêm, huyện Tánh Linh qua công tác nắm bắt địa bàn đã phát hiện 3 em học sinh đã lên mạng xã hội đặt mua thuốc nổ với mục đích là để chế tạo pháo. Lực lượng công an đã thu giữ 350 gam thuốc nổ cùng với 8 viên pháo tự chế.

Cuối năm 2024, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình - Bỏng, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa cũng tiếp nhận em N.V.V (14 tuổi, trú xã Ninh Hòa) nhập viện trong tình trạng đa chấn thương nặng ở tay, chân, mặt, tổn thương vùng tai trái, thủng màng nhĩ trái cũng do tự chế pháo và gây nổ. 

Mua bán trái phép nguyên liệu làm pháo nổ dễ dàng trên mạng

Theo cơ quan Công an, qua các vụ tàng trữ, vận chuyển và mua bán, chế tạo pháo nổ trái phép được lực lượng Công an phát hiện, xử lý thời gian qua cho thấy, hầu hết các đối tượng đều là thanh thiếu niên, học sinh. Do tò mò và muốn có pháo đốt trong dịp tết nên đã lên mạng Interenet mua các vật dụng và học cách chế tạo pháo nổ. Để tránh bị phát hiện, các em thường giấu gia đình, thầy cô, người thân để tự làm một mình hoặc rủ bạn cùng làm ở những nơi vắng vẻ hay làm tại nhà khi bố, mẹ đi vắng.

Đáng lo ngại ở chỗ, trên mạng internet xuất hiện rất nhiều clip hướng dẫn cách tự chế pháo, làm vỏ pháo, dây cháy chậm, thậm chí rao bán công khai các nguyên liệu làm pháo và công thức pha chế thuốc nổ. Người mua được quảng cáo chỉ cần đặt hàng và lắp ráp như hướng dẫn là có thể tạo pháo nổ tại nhà một cách dễ dàng. Hay chỉ cần tìm kiếm từ khóa “pháo tự chế” trên YouTube, ngay lập tức sẽ xuất hiện… vô vàn video. Những video này hướng dẫn tất tần tật, từ A - Z một cách chi tiết, cụ thể, rõ ràng cách làm pháo tự chế. Từ pháo hoa, pháo que bông, pháo trứng cho đến pháo cối, pháo dàn, pháo bi… đều được hướng dẫn tỉ mỉ. Theo đó, người xem không khó để thực hiện với từng loại pháo, từ cách chuẩn bị nguyên liệu, nén pháo, dồn pháo cho đến đốt pháo…

TS Khuất Quang Sơn, giảng viên Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy nhận định, các video hướng dẫn chế tạo pháo xuất hiện tràn lan, không thể ngăn chặn, kiểm soát trên các nền tảng mạng xã hội cũng như việc đặt mua dễ dàng các tiền chất để chế tạo pháo thông qua các nền tảng này là một trong những nguyên nhân chính làm tình trạng học sinh, sinh viên tàng trữ, chế tạo pháo diễn biến ngày càng phức tạp.

Pháo tự chế có thành phần hóa học rất đa dạng và có thể mua nguyên liệu ở các cửa hàng bán hóa chất như lưu huỳnh, phốt pho, magie, carbon, nên nhiều người tự chế pháo gây tai nạn. Công thức chế tạo pháo hiện nay được chia sẻ nhiều trên mạng, tuy nhiên người chế tạo thường không kiểm soát được chất lượng, hàm lượng. Đa số người chế tạo pháo đều tiếp xúc gần trong khi đó các chất chế tạo pháo có thể gây cháy nổ bất cứ lúc nào.

Thành phần hóa học của pháo tự chế rất đa dạng và dễ dàng mua ở các cửa hàng bán hóa chất như lưu huỳnh, phốt pho, magie, carbon, nên nhiều người tự chế pháo, gây tai nạn. Ví dụ lúc đang chế tạo pha trộn chịu ảnh hưởng ma sát, tia lửa điện hay va đập, bắt lửa khi vận chuyển.

Pháo tự chế còn có nguy hại đến hệ hô hấp do chứa nhiều bụi kim loại và nguy cơ nhiễm khói hóa chất. Thông thường, thời gian phơi nhiễm khói hóa chất dưới ba phút sẽ ảnh hưởng nhẹ đến cơ thể. Trên ba phút, hệ hô hấp bắt đầu bị ảnh hưởng, đặc biệt với người có tiền sử bệnh hô hấp, hen suyễn. Bụi khói của pháo còn ảnh hưởng trực tiếp đến mắt, làm chảy nước mắt hoặc loét giác mạc, gây hại lên mô cơ.

Do đó khi phát nổ sẽ bị tổn thương nặng ở vùng mặt, mắt, tay, cổ, ngực... Vết bỏng nặng sẽ gây nhiễm độc và để lại nhiều di chứng thẩm mỹ như sẹo xấu, sẹo co kéo, nặng hơn là ảnh hưởng tới cơ, xương. Ngoài ra, nạn nhân khi bị bỏng vùng mặt, cổ dễ để lại di chứng thẩm mỹ về sau, ảnh hưởng đến khả năng tái hòa nhập cộng đồng.

Việc tự chế pháo nổ không chỉ vi phạm pháp luật, làm mất an ninh trật tự mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra những vụ tai nạn thương tâm. Vì vậy, để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm về pháo, thuốc nổ, tiền chất thuốc nổ trên địa bàn, nhất là trong học sinh, thanh thiếu niên, ngoài việc tăng cường các biện pháp điều tra, xử lý của lực lượng công an thì các cơ quan, đơn vị, ban, ngành, đoàn thể, cần tăng cường công tác tuyên truyền về hậu quả của việc tự chế pháo nổ.

Bên cạnh đó, Ban giám hiệu các trường học tiếp tục tổ chức cho học sinh, phụ huynh học sinh, ký cam kết không mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng pháo trái phép. Đồng thời, xem xét, quy trách nhiệm liên đới đối với giáo viên chủ nhiệm, Ban giám hiệu nhà trường nếu để xảy ra tình trạng tàng trữ, sử dụng trái phép các loại pháo trong học sinh… Cùng với đó, các bậc phụ huynh cần quan tâm đến con em mình, chú ý đến những biểu hiện bất thường của trẻ để kịp thời phát hiện, xử lý, tránh những tình huống đáng tiếc xảy ra.

An Dương (T/h)