Thương mại hóa thành công tối thiểu 5 sản phẩm công nghệ chiến lược trong năm 2026

Ngày 10/3/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội thảo trực tiếp kết hợp trực tuyến triển khai Quyết định số 2815/QĐ-TTg ngày 28/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân. (Ảnh: Thanh Tùng)

Phát biểu tại chương trình, Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân nhấn mạnh vai trò đầu mối của Bộ KH&CN trong việc triển khai các nhóm công nghệ chiến lược đã được Chính phủ giao. Theo đó, Thứ trưởng đề cập đến vai trò quan trọng của việc chủ động đặt hàng từ phía các bộ, ngành, địa phương để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế gắn với chức năng, nhiệm vụ đặc thù của từng đơn vị. Hiện, Bộ KH&CN đang khẩn trương xây dựng các mẫu đặt hàng chuẩn hóa để việc triển khai tại các bộ, ngành, địa phương được nhanh chóng, hiệu quả và đúng định hướng.

Đặc biệt, Thứ trưởng chỉ rõ sự thay đổi căn bản trong cách thức quản lý hoạt động KH&CN: Chuyển từ cách thức truyền thống là các nhà khoa học hoặc tổ chức KHCN tự đề xuất, thường có quy mô nhỏ lẻ (từ dưới lên) sang hướng Nhà nước và doanh nghiệp lớn trực tiếp đặt hàng các bài toán cụ thể và cấp thiết (từ trên xuống).

Việc làm chủ các công nghệ chiến lược là nhiệm vụ thách thức, đòi hỏi mức độ làm chủ rất cao và tiềm ẩn rủi ro, do đó, Thứ trưởng khẳng định cần có cơ chế kiểm soát rủi ro chặt chẽ, cho phép dừng ngay dự án nếu không thành công để tránh lãng phí. Bên cạnh đó, để thu hút đội ngũ nhân lực chất lượng cao, Bộ đang nỗ lực xây dựng cơ chế tài chính đặc thù với mức thù lao vượt các khung định mức hiện hành nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho những người làm công nghệ chiến lược.

Ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ cho biết, Quyết định 2815 nêu rõ, mục tiêu đến năm 2030 là: Làm chủ các công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược có tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng cao, có khả năng thay thế nhập khẩu và xuất khẩu; Làm chủ tối thiểu 80% công nghệ lõi của các sản phẩm công nghệ chiến lược; Tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa đạt tối thiểu 60% trong giá bán/ 40% giá thành; Đáp ứng tối thiểu 30% thị trường trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài.

Sáu sản phẩm công nghệ chiến lược được Chính phủ ưu tiên triển khai ngay bao gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và Trợ lý ảo tiếng Việt; AI Camera xử lý tại biên; Robot di động tự hành; Hệ thống và Thiết bị mạng di động 5G; Hạ tầng mạng Blockchain và ứng dụng truy xuất nguồn gốc, tài sản mã hóa; Thiết bị bay không người lái (UAV).

Trong năm 2026, Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (gắn với Nghị quyết 57-NQ/TW) giao nhiệm vụ thương mại hóa thành công tối thiểu 5 sản phẩm công nghệ chiến lược. Trong đó, các bộ, ngành, địa phương đóng vai trò dẫn dắt; doanh nghiệp chủ động thương mại hóa, phát triển sản phẩm; Viện/Trường phối hợp phát triển công nghệ lõi mang tính chất dài hạn.

“Mục tiêu cuối cùng là tạo ra sản phẩm và sản phẩm có thể thương mại hóa”, ông Hoàng Anh Tú nhận định.

Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. (Ảnh: Thanh Tùng)

Liên quan đến cơ chế tài trợ/đặt hàng, ông Hoàng Anh Tú cho biết, quy trình bao gồm 6 bước chính như sau: Thông báo kế hoạch tài trợ/đặt hàng - Đăng ký xét tài trợ/đặt hàng - Xét tài trợ/đặt hàng - Thẩm định kinh phí, phê duyệt nhiệm vụ - Ký hợp đồng - Tổ chức thực hiện, giám sát.

Nội dung đặt hàng bao gồm: Mục tiêu; dự kiến kết quả, hiệu quả và tác động của kết quả thực hiện; Dự kiến kinh phí và thời gian thực hiện; Cam kết tiếp nhận; Cơ quan Nhà nước nắm giữ quyền quản lý, sử dụng, quyền sở hữu kết quả. Về tổ chức thực hiện, Bộ KH&CN đóng vai trò là cơ quan chủ trì, điều phối kế hoạch triển khai và tài trợ/đặt hàng. Các bộ, ngành, địa phương tiến hành xây dựng kế hoạch triển khai, sau đó đặt hàng thực hiện/hoặc gửi về Bộ KH&CN.

Đáng chú ý, về mặt kinh phí, ông Hoàng Anh Tú cho biết, kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp trong tổng số 15% tổng chi ngân sách nhà nước cho sự nghiệp KH&CN phục vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược; nguồn vốn của các tổ chức, doanh nghiệp, khu vực tư nhân tham gia thực hiện và các nguồn kinh phí hợp pháp khác.

Thứ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định, việc triển khai các công nghệ chiến lược được xem là giải pháp trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trong quá trình này, doanh nghiệp giữ vai trò là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần đưa các công nghệ chiến lược vào ứng dụng thực tiễn.

Ông cũng nhấn mạnh về tinh thần triển khai dứt điểm, tránh dàn hàng ngang: “Khoa học công nghệ không thể vội, nhưng đã làm thì phải làm dứt điểm từng việc. Cần tập trung vào những mục tiêu cụ thể, khả thi; giành những chiến thắng nhỏ (small will) trước để tạo tiền đề cho những thành công lớn hơn, thay vì lao vào những việc quá lớn khi chưa sẵn sàng”.

Hoàng Bách