Tiêu chuẩn an toàn lao động và khoảng cách giữa quy định với công trường

Yêu cầu an toàn trong thi công

Hoạt động xây dựng bao gồm nhiều công việc có yêu cầu an toàn khác nhau, từ lắp dựng giàn giáo, làm việc trên cao đến sử dụng máy móc, thiết bị nâng và thi công hệ thống điện. Vì vậy, bảo đảm an toàn cần gắn với đặc điểm của từng công việc, điều kiện thi công và các nguy cơ có thể phát sinh tại công trường.

Một căn cứ quan trọng trong lĩnh vực này là QCVN 18:2021/BXD quy định các yêu cầu an toàn tại công trường và khu vực lân cận, đối với giàn giáo, thang, kết cấu chống đỡ tạm, thiết bị nâng, máy móc thi công, làm việc trên cao, đào đất đá, thi công bê tông và an toàn điện. Quy chuẩn cũng đề cập đến các yếu tố có hại, sơ cứu, dịch vụ y tế nghề nghiệp và phương tiện bảo vệ cá nhân.

Tuân thủ quy định an toàn lao động tại công trường xây dựng.

Các yêu cầu này là cơ sở kỹ thuật để tổ chức thi công và kiểm soát an toàn theo từng nhóm công việc. Việc áp dụng cần căn cứ vào nội dung cụ thể của quy chuẩn, đặc điểm công trình và điều kiện thi công.

Bên cạnh quy chuẩn kỹ thuật, Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 quy định về các biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; quyền và nghĩa vụ của người lao động, người sử dụng lao động cùng những nội dung liên quan đến công tác an toàn, vệ sinh lao động. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng trong tổ chức và thực hiện các biện pháp bảo vệ người lao động tại nơi làm việc.

Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn về nguyên tắc được áp dụng tự nguyện, trừ trường hợp được viện dẫn hoặc áp dụng bắt buộc theo quy định pháp luật; quy chuẩn kỹ thuật quy định các mức giới hạn và yêu cầu bắt buộc tuân thủ trong phạm vi điều chỉnh. Do đó, khi đề cập đến an toàn trong thi công xây dựng, cần xác định đúng văn bản áp dụng, không đồng nhất tiêu chuẩn với quy chuẩn.

Trách nhiệm thực hiện phải gắn với từng chủ thể

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tại Điều 50 quy định yêu cầu đối với thi công xây dựng công trình, trong đó có việc tuân thủ thiết kế được duyệt, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn áp dụng cho công trình và các quy định pháp luật liên quan.

Điều luật cũng yêu cầu bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, an toàn cho công trình, người, thiết bị thi công, công trình ngầm và các công trình liền kề. Đối với những hạng mục, công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, phòng cháy, chữa cháy phải thực hiện các biện pháp kỹ thuật an toàn riêng.

Trách nhiệm của các bên được quy định cụ thể tại Điều 51 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Theo đó, nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; an toàn cho công trình, tài sản, thiết bị và phương tiện trong quá trình thi công, đồng thời thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường, phòng cháy và chữa cháy.

Về phía chủ đầu tư, luật quy định trách nhiệm tổ chức giám sát việc thực hiện các quy định an toàn của nhà thầu. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn hoặc có sự cố gây mất an toàn công trình, chủ đầu tư phải tạm dừng hoặc đình chỉ thi công theo quy định; phối hợp nhà thầu xử lý, khắc phục khi xảy ra sự cố hoặc tai nạn lao động.

Một nội dung đáng chú ý tại Điều 51 là trách nhiệm của nhà thầu trong việc xác định vùng nguy hiểm khi thi công, lập biện pháp bảo đảm an toàn và trình chủ đầu tư chấp thuận. Các biện pháp này phải được rà soát định kỳ hoặc đột xuất để điều chỉnh phù hợp với thực tế công trường. Nếu vùng nguy hiểm nằm ngoài phạm vi công trường, chủ đầu tư có trách nhiệm báo cáo cơ quan chuyên môn về xây dựng theo quy định.

Luật cũng quy định máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ thi công thuộc diện có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng. Đây là một trong những yêu cầu nhằm kiểm soát điều kiện an toàn của thiết bị trong hoạt động xây dựng.

Từ các quy định hiện hành có thể thấy, bảo đảm an toàn lao động đòi hỏi sự phối hợp giữa yêu cầu kỹ thuật và trách nhiệm quản lý. Nhà thầu cần thực hiện các biện pháp an toàn phù hợp; chủ đầu tư tổ chức giám sát theo quy định, người lao động được hướng dẫn và tuân thủ yêu cầu an toàn trong công việc được giao.

Khoảng cách giữa quy định và thực tế tại công trường cụ thể cần được đánh giá trên cơ sở kết quả kiểm tra, giám sát hoặc thanh tra có căn cứ. Việc áp dụng đúng quy chuẩn, xác định rõ trách nhiệm và thường xuyên rà soát biện pháp an toàn là cơ sở quan trọng để phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người lao động và góp phần bảo đảm chất lượng thi công xây dựng.

Cẩm Anh