Tiêu chuẩn tạo nền tảng phát triển rô bốt di động

Hiện nay, rô bốt di động ngày càng được quan tâm trong quá trình phát triển và ứng dụng công nghệ tự động hóa. Khác với rô bốt được lắp đặt cố định, loại rô bốt này có khả năng tự di chuyển trong môi trường hoạt động. Để mô tả chính xác cấu tạo, khả năng vận động và phương thức di chuyển, việc sử dụng hệ thống thuật ngữ thống nhất có ý nghĩa quan trọng.

Theo đó, TCVN 14446:2025 về “Rô bốt di động - Từ vựng” đã được công bố, hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 19649:2017. Tiêu chuẩn do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 299 Robot biên soạn, Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam đề nghị, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

TCVN 14446:2025 thống nhất thuật ngữ, tạo nền tảng phát triển rô bốt di động. (Ảnh minh họa)

Tiêu chuẩn định nghĩa các thuật ngữ liên quan đến rô bốt di động di chuyển trên bề mặt rắn, bao gồm cả rô bốt công nghiệp và rô bốt dịch vụ. Nội dung tập trung vào những khái niệm dùng để mô tả khả năng di chuyển, chuyển động và các vấn đề liên quan đến điều hướng của rô bốt.

Trong đó, rô bốt di động được hiểu là rô bốt có thể tự di chuyển dưới sự điều khiển của bản thân rô bốt. Tiêu chuẩn cũng giải thích các khái niệm như sàn di động, tính di động, điều khiển hướng di chuyển, bề mặt di chuyển và khả năng tự di chuyển. Những thuật ngữ này giúp phân biệt các bộ phận, chức năng và đặc điểm vận hành của rô bốt.

Đồng thời, tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm về điều hướng như lập kế hoạch đường đi, lập kế hoạch quỹ đạo, tránh chướng ngại vật và va chạm. Đây là những thuật ngữ gắn với khả năng xác định hướng di chuyển và phản ứng của rô bốt trước các vật cản trong môi trường hoạt động.

Ngoài ra, tiêu chuẩn cũng đề cập đến khái niệm định vị và lập bản đồ đồng thời (SLAM). Đây là quá trình xây dựng, cập nhật bản đồ môi trường trong khi rô bốt hoạt động, đồng thời sử dụng các đặc điểm trên bản đồ để xác định tư thế và vị trí của chính nó trong môi trường đó. Khái niệm này gắn với khả năng nhận biết không gian xung quanh, giúp rô bốt xác định vị trí và hỗ trợ quá trình điều hướng khi di chuyển.

Với phạm vi tập trung vào thuật ngữ và định nghĩa, TCVN 14446:2025 không thay thế các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với từng loại rô bốt. Giá trị chính của tiêu chuẩn nằm ở việc xây dựng nền tảng ngôn ngữ chung, hỗ trợ việc mô tả và trao đổi thông tin chính xác hơn trong lĩnh vực này.

Công nghệ rô bốt ngày càng được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi, việc sử dụng thuật ngữ nhất quán có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính chính xác khi mô tả và trao đổi thông tin kỹ thuật. TCVN 14446:2025 góp phần đáp ứng yêu cầu đó thông qua việc chuẩn hóa các khái niệm cơ bản về rô bốt di động, tạo thuận lợi cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ.

Thanh Tùng