Từ chiếc mũ bảo hiểm đến nồi cơm điện: Tiêu chuẩn bảo vệ người dùng ra sao?

Trong bối cảnh thị trường xuất hiện ngày càng nhiều hàng hóa giá rẻ, không rõ nguồn gốc, việc hiểu vai trò của tiêu chuẩn chất lượng không còn là câu chuyện của riêng của nhà sản xuất hay cơ quan quản lý. Với người tiêu dùng, đó còn là “lá chắn” để tránh những rủi ro về sức khỏe, an toàn và tài sản.

Không chỉ là giấy chứng nhận trên bao bì

Nhiều người thường cho rằng tiêu chuẩn chỉ là thủ tục giấy tờ hoặc dấu chứng nhận in trên sản phẩm. Tuy nhiên, thực tế phía sau mỗi dấu hợp quy hay tiêu chuẩn kỹ thuật là hàng loạt phép thử khắt khe.

Với mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy, Việt Nam hiện áp dụng QCVN 2:2021/BKHCN. Quy chuẩn này quy định cụ thể về cấu tạo, kích thước, khả năng hấp thụ xung động, độ bền đâm xuyên, hệ thống quai đeo cũng như yêu cầu ghi nhãn đối với sản phẩm lưu thông trên thị trường.

Theo quy chuẩn, mũ bảo hiểm phải trải qua các thử nghiệm va đập nhằm đánh giá khả năng bảo vệ vùng đầu khi xảy ra tai nạn. Quai đeo phải đủ độ bền để không bị bung trong quá trình sử dụng. Ngoài ra, sản phẩm còn phải ghi đầy đủ thông tin như tên hàng hóa, cỡ mũ, tháng năm sản xuất, hướng dẫn sử dụng và dấu hợp quy CR.

Mũ bảo hiểm đạt chuẩn giúp giảm nguy cơ chấn thương khi xảy ra va chạm giao thông.

Điều này lý giải vì sao trên thị trường có những loại “mũ thời trang” rất nhẹ, giá chỉ vài chục nghìn đồng nhưng thực tế gần như không có khả năng bảo vệ người dùng khi xảy ra va chạm. Các sản phẩm này thường không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, thiếu lớp hấp thụ xung động hoặc sử dụng vật liệu kém chất lượng.

Không chỉ với mũ bảo hiểm, các thiết bị điện gia dụng cũng được kiểm soát nghiêm ngặt về an toàn. Nồi cơm điện, sản phẩm có mặt trong hầu hết gia đình Việt thuộc danh mục thiết bị điện, điện tử phải bảo đảm yêu cầu an toàn theo QCVN 4:2009/BKHCN.

Theo quy định, nồi cơm điện phải đáp ứng các yêu cầu về cách điện, chống rò điện, chịu nhiệt và an toàn khi vận hành. Sản phẩm được đánh giá theo tiêu chuẩn TCVN 5699-2-15, tương thích với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60335 về an toàn thiết bị điện gia dụng.

Nồi cơm điện đạt tiêu chuẩn an toàn giúp hạn chế nguy cơ rò điện, chập cháy trong quá trình sử dụng.

Các phép thử không chỉ dừng ở việc kiểm tra khả năng nấu chín cơm mà còn đánh giá nguy cơ cháy nổ, điện giật hoặc hư hỏng khi thiết bị hoạt động liên tục trong thời gian dài.

Tiêu chuẩn giúp ngăn ngừa rủi ro trước khi sự cố xảy ra

Điểm quan trọng của hệ thống tiêu chuẩn là hướng tới phòng ngừa nguy cơ từ sớm, thay vì xử lý hậu quả sau khi tai nạn hoặc sự cố đã xảy ra.

Trong lĩnh vực điện gia dụng, những sản phẩm không đạt tiêu chuẩn có thể tiềm ẩn nguy cơ chập cháy do lớp cách điện kém, dây dẫn không đảm bảo hoặc linh kiện chất lượng thấp. Với các thiết bị tiếp xúc trực tiếp với nhiệt như nồi cơm điện, nguy cơ này càng đáng lo ngại. Tương tự, đối với mũ bảo hiểm, nếu vật liệu vỏ mũ quá giòn hoặc lớp đệm hấp thụ xung lực không đạt yêu cầu, người sử dụng có thể gặp chấn thương nghiêm trọng dù vẫn “đội mũ” đúng quy định.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp sản xuất đúng yêu cầu kỹ thuật mà còn tạo cơ sở để cơ quan quản lý kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng trên thị trường.

Nhiều năm gần đây, lực lượng Quản lý thị trường liên tục phát hiện các vụ kinh doanh mũ bảo hiểm giả, không đạt chuẩn hoặc thiết bị điện gia dụng không rõ nguồn gốc. Phần lớn sản phẩm này đánh vào tâm lý ham rẻ của người tiêu dùng nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao về an toàn.

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh, việc phân biệt sản phẩm đạt chuẩn càng trở nên quan trọng. Chỉ nhìn hình ảnh hoặc quảng cáo trực tuyến, người mua khó đánh giá chất lượng thực tế nếu không chú ý đến dấu hợp quy, thông tin nhãn hàng hóa và nguồn gốc xuất xứ.

Các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm từ doanh nghiệp uy tín, có công bố hợp quy rõ ràng và đầy đủ thông tin kỹ thuật. Với mũ bảo hiểm, cần kiểm tra dấu CR, tem nhãn và cấu tạo lớp đệm bên trong. Với nồi cơm điện hoặc thiết bị điện gia dụng cần chú ý đến thông số kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và chứng nhận an toàn điện.

Tiêu chuẩn đôi khi là những chi tiết khó nhìn thấy bằng mắt thường nhưng chính những yêu cầu kỹ thuật đó lại đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của người tiêu dùng. Từ chiếc mũ bảo hiểm trên đường phố đến nồi cơm điện trong căn bếp gia đình, tiêu chuẩn không chỉ là quy định kỹ thuật khô khan mà là “hàng rào an toàn” âm thầm bảo vệ người sử dụng trước vô số rủi ro trong đời sống hiện đại.

Cẩm Anh