Từ tinh hoa nghề truyền thống đến ngôn ngữ thiết kế đương đại

Trong dòng chảy phát triển của công nghiệp văn hóa và các ngành nghề truyền thống, thiết kế mẫu mã ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sức cạnh tranh của sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Một sản phẩm có kỹ thuật chế tác tinh xảo không chỉ cần thể hiện bản sắc văn hóa, mà còn phải đáp ứng nhu cầu sử dụng, thị hiếu thẩm mỹ và xu hướng tiêu dùng đương đại.

Từ yêu cầu đó, Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới năm 2026 do Sở Công Thương Hà Nội chủ trì, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội trực tiếp thực hiện tiếp tục tạo cơ hội để các nghệ nhân, tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp giới thiệu những ý tưởng sáng tạo, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm của các làng nghề Thủ đô.

Với chủ đề “Nghệ thuật thủ công - Hơi thở thời đại”, cuộc thi hướng tới sự giao thoa giữa tinh hoa nghề truyền thống và tư duy thiết kế hiện đại. Lãnh đạo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội cho biết, cuộc thi thu hút 185 tổ chức, cá nhân, nghệ nhân tham gia với 397 sản phẩm, bộ sản phẩm đã được thiết kế hoàn chỉnh. Các sản phẩm thuộc sáu nhóm ngành chính, từ gốm sứ, sơn mài, mây tre đan đến khảm trai, gỗ mỹ nghệ, dệt vải, thêu ren, lụa tơ tằm, đồng, đá và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác.

Điểm đáng chú ý là cuộc thi không chỉ khuyến khích ý tưởng mới, mà còn đặt ra yêu cầu về tính thẩm mỹ, giá trị văn hóa, khả năng ứng dụng và tiềm năng thương mại. Những mẫu sản phẩm được lựa chọn, trao giải là kết quả của quá trình sáng tạo trên nền tảng tri thức nghề, kỹ năng chế tác và sự tìm tòi trong cách thể hiện chất liệu, họa tiết, hình khối cũng như công năng sử dụng. Qua đó, cuộc thi góp phần khẳng định, nghề thủ công truyền thống không đứng ngoài nhịp sống hiện đại, mà hoàn toàn có thể phát triển bằng chính những giá trị cốt lõi của mình.

Các sản phẩm đạt giải Cuộc thi Thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới năm 2026

Gốm sứ Bát Tràng: Khi bản sắc truyền thống gặp nhu cầu đương đại

Trong nhóm gốm sứ, các sản phẩm được giới thiệu tại cuộc thi cho thấy sự đa dạng về ý tưởng và hướng tiếp cận. Nổi bật ở hạng giải Nhất là “Bát đĩa gốm sứ đồ ăn gia đình” của tác giả Đào Anh Tuấn, đến từ xã Bát Tràng, Hà Nội. Ngay từ tên gọi, sản phẩm đã hướng tới không gian sinh hoạt gần gũi của mỗi gia đình, nơi đồ thủ công mỹ nghệ không chỉ được trưng bày mà còn hiện diện trong đời sống thường nhật.

Ở hạng giải Nhì, bộ sản phẩm gốm sứ “Địa văn” của tác giả Thùy Dung, xã Bát Tràng, là một điểm nhấn khác. Tên gọi gợi mở khả năng khai thác các lớp ý nghĩa gắn với không gian, dấu ấn văn hóa hoặc ngôn ngữ tạo hình.

Cũng thuộc nhóm giải Nhì là bộ sản phẩm bình gốm men rạn Long Đỉnh của tác giả Phạm Văn Đạt. Men rạn là một hiệu ứng bề mặt quen thuộc trong nghệ thuật gốm, tạo nên dấu ấn thị giác riêng cho sản phẩm. Một sản phẩm khác đạt giải Nhì là bộ ấm chén gốm sứ men hỏa biến của tác giả Vương Thành Nam, xã Bát Tràng. Với dòng sản phẩm phục vụ thưởng trà, yêu cầu về thẩm mỹ thường gắn chặt với trải nghiệm sử dụng.

Ở nhóm giải Ba, các sản phẩm “Dấu ấn Thăng Long” của tác giả Đặng Văn Bảy, “Hoa Phú Thế” của Công ty TNHH Gốm Hoàng Kim, “Bình sen thu” của tác giả Anh Quang và bộ song bình “Bách điệp liên hoa” của tác giả Trần Tuấn Đạt là những cái tên đáng chú ý. Sự đa dạng ấy cho thấy, gốm sứ vẫn là chất liệu có khả năng kể những câu chuyện văn hóa bằng hình khối, màu men và họa tiết, đồng thời mở rộng lựa chọn cho các không gian sống hiện đại.

Sơn mài: Di sản mỹ thuật trong những thiết kế mới

Nếu gốm sứ tạo sức hút từ chất liệu và kỹ thuật tạo hình, sơn mài lại nổi bật bởi chiều sâu bề mặt, hiệu ứng màu sắc và khả năng biểu đạt nghệ thuật. Trong nhóm sản phẩm này, “Tứ sơn mài - Gia đình Việt” của Công ty TNHH Mỹ và Đầu Đông Phương được trao giải Nhất. Đây là hướng khai thác có ý nghĩa đối với sản phẩm thủ công mỹ nghệ, bởi các chủ đề gần gũi với đời sống và bản sắc Việt có thể tạo nên dấu ấn riêng trong các dòng quà tặng, sản phẩm trang trí và vật phẩm văn hóa.

Ở hạng giải Nhì, sản phẩm “Bình hoa sơn mài - Mạch đất sinh hoa” của tác giả Bảo Lâm gợi ý niệm về sự sống, sức sinh trưởng và mối liên hệ giữa con người với thiên nhiên. Đây là một cách tiếp cận giàu tính gợi mở, phù hợp với xu hướng tìm kiếm những sản phẩm vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa mang câu chuyện văn hóa hoặc tinh thần riêng.

Cùng đạt giải Nhì là bộ sản phẩm “Tượng sơn mài - Vinh quy bái tổ” của Công ty TNHH Sơn mài Bảo Lâm. “Vinh quy bái tổ” là hình ảnh gắn với truyền thống hiếu học, sự thành đạt và lòng tri ân cội nguồn trong văn hóa Việt Nam. Việc lựa chọn chủ đề này cho sản phẩm sơn mài góp phần đưa những biểu tượng văn hóa quen thuộc vào hình thức thể hiện của mỹ nghệ đương đại.

Mây tre đan: Vẻ đẹp của vật liệu tự nhiên và bàn tay nghệ nhân

Trong nhóm mây tre, giang đan, guột tế, giải Nhất được trao cho bộ đèn đan mây “Hai anh em” của hai tác giả Nguyễn Văn Huấn và Nguyễn Trọng Xiêm, đến từ phường Đống Đa, Hà Nội. Sản phẩm đèn đan mây là ví dụ về khả năng kết hợp vật liệu tự nhiên với công năng chiếu sáng và trang trí. Đặc trưng của kỹ thuật đan nằm ở sự phối hợp giữa từng sợi vật liệu để tạo nên kết cấu và hình thức tổng thể. Khi được ứng dụng vào sản phẩm đèn, kỹ thuật này mở ra cơ hội tạo hiệu ứng thị giác riêng, đồng thời đưa nét thủ công vào không gian nội thất.

Ở hạng giải Nhì, “Đèn bảo tri ân” của hai tác giả Trần Văn Thắng và Lê Văn Doanh, “Song đèn mây” của tác giả Nguyễn Văn Vinh và “Hộp đựng bánh kẹo mây đan” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Tuyền cho thấy phạm vi ứng dụng của kỹ thuật mây đan không chỉ giới hạn ở những vật dụng gia đình quen thuộc mà còn mở rộng sang chiếu sáng, trang trí và lưu trữ, phục vụ nhu cầu tiêu dùng đa dạng.

Đối với dòng hộp đựng bánh kẹo, các sản phẩm đèn mây đan có khả năng tạo điểm nhấn bằng chất liệu và kết cấu thủ công. Những hướng phát triển này cho thấy tiềm năng đưa sản phẩm mây tre đan vào các không gian sống hiện đại, cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng và thị trường quà tặng, với điều kiện đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng, độ bền và tính tiện dụng.

Cuộc thi Thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới năm 2026 mở ra không gian sáng tạo cho các nghệ nhân, nhà thiết kế và cơ sở sản xuất của Hà Nội

Từ cuộc thi đến cơ hội phát triển thị trường

Điểm chung của các tác phẩm đạt giải là nỗ lực làm mới sản phẩm thủ công trên nền tảng kỹ thuật và giá trị văn hóa sẵn có. Từ bộ đồ ăn gốm sứ, bình hoa, ấm chén, tượng sơn mài đến đèn mây đan và hộp quà…, mỗi dòng sản phẩm đều có cơ hội tìm được vị trí riêng trong đời sống đương đại.

Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới năm 2026 cũng góp phần tạo môi trường để nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp nhìn nhận lại tiềm năng của chất liệu, kỹ thuật truyền thống. Đồng thời, việc khai thác hình tượng văn hóa, chủ đề gia đình, di sản và thiên nhiên giúp sản phẩm có thêm chiều sâu câu chuyện, tăng khả năng tiếp cận những nhóm khách hàng coi trọng nguồn gốc và bản sắc.

Theo Lãnh đạo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, các mẫu đạt giải sẽ được trưng bày tại khu vực đặc biệt trong khuôn khổ Hội chợ quốc tế Quà tặng hàng thủ công mỹ nghệ Hà Nội năm 2026. Đây là cơ hội để sản phẩm đạt giải tiếp cận khách tham quan, đối tác và các đơn vị kinh doanh, đồng thời giúp những ý tưởng thiết kế được kiểm nghiệm trong bối cảnh thị trường thực tế.

Lê Kim Liên