Xanh hóa sản xuất, chuyển đổi số - Động lực cho ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh

Thay đổi để không tụt hậu

Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh từ lâu giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam, không chỉ đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân mà còn góp phần thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa, tạo việc làm và duy trì tăng trưởng tiêu dùng nội địa.

Với quy mô dân số hơn 100 triệu người, cơ cấu dân số trẻ cùng tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng của khu vực Đông Nam Á. Theo thống kê, tiêu dùng nội địa tiếp tục giữ vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế, góp phần vào tăng trưởng GDP trong 6 tháng đầu năm 2026 của nước ta đạt 8,18%, cao hơn đáng kể so với mức tăng 7,63% của cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội phát triển, ngành FMCG cũng đang đứng trước những thay đổi sâu sắc. Nếu như trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ quy mô sản xuất, hệ thống phân phối và khả năng kiểm soát chi phí thì hiện nay, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, sự phát triển của công nghệ số, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh đa kênh đang làm thay đổi toàn diện chuỗi giá trị từ sản xuất đến phân phối và tiêu dùng.

Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá cả mà ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, yếu tố sức khỏe, môi trường và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Các sản phẩm xanh, sạch, hữu cơ, thân thiện môi trường, bao bì tái chế và quy trình sản xuất bền vững đang dần trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nhóm khách hàng, đặc biệt là thế hệ trẻ và tầng lớp trung lưu tại các đô thị lớn.

Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số" do Báo Công Thương tổ chức. Ảnh: Báo CT

Tại hội thảo chuyên đề với chủ đề: "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số" do Báo Công Thương tổ chức ngày 29/7/2026, ông Nguyễn Tiến Cường- Phó Tổng Biên tập Báo Công Thương- nhấn mạnh, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo ra cả sức ép và cơ hội để doanh nghiệp đổi mới mô hình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu phát triển bền vững.

Đồng thời, sự phát triển của hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử và các nền tảng số đang làm thay đổi toàn diện phương thức sản xuất, kinh doanh và tiếp cận khách hàng. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu nếu doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường”- ông Cường cho hay.

Tại hội thảo, các đại biểu đều cho rằng, xu hướng tiêu dùng xanh không chỉ xuất phát từ nhu cầu của thị trường trong nước mà còn gắn với các cam kết quốc tế về phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết. Điều đó đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp muốn duy trì năng lực cạnh tranh không chỉ phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng sản phẩm mà còn cần thích ứng với các tiêu chuẩn mới về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG).

Để hàng hóa xanh chinh phục người tiêu dùng trong kỷ nguyên số

Theo Bộ Công Thương, doanh thu bán lẻ trực tuyến tại Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 31 - 32 tỷ USD, tăng 25-26% so với năm 2024. Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, các nền tảng số, mạng xã hội cùng các hình thức bán hàng đa kênh đang mở ra cơ hội lớn để doanh nghiệp tiếp cận khách hàng nhanh hơn, trực tiếp hơn và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, doanh nghiệp ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh đang đứng trước nguy cơ tụt hậu kép nếu không kịp thích ứng với hai xu hướng lớn là tiêu dùng xanh và chuyển đổi số. Một mặt, doanh nghiệp có thể mất lợi thế cạnh tranh nếu không đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững; mặt khác, có nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ nếu không nhanh chóng số hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh và phân phối.

Trước thực tiễn đó, việc kết hợp hài hòa giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu chuỗi cung ứng, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Phiên thảo luận "Để hàng hóa xanh chinh phục người tiêu dùng trong kỷ nguyên số" tại hội thảo. Ảnh: Báo CT

Tại hội thảo, đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cùng chia sẻ kinh nghiệm, mô hình thực tiễn, nhận diện rõ hơn những cơ hội và thách thức của thị trường.

Đứng từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Thu Hằng- Giám đốc siêu thị GO! Thăng Long cho biết, từ ngày 09/04/2026, GO! Thăng Long cũng như toàn bộ hệ thống bán lẻ thực phẩm của Central Retail Việt Nam trên toàn quốc chính thức hoàn tất việc chuyển đổi sang 100% túi phân hủy sinh học.

“Chúng tôi áp dụng bán túi môi trường sinh học có thu phí từ 500 – 1.000 đồng/túi, lượng túi nilon tiêu thụ tại siêu thị đã giảm trên 40% mỗi tháng. Cụ thể, từ mức sử dụng khoảng 5 tấn túi xốp/tháng trước đây, hiện con số này chỉ còn khoảng ~3 tấn/tháng”- bà Hằng cho hay.

Để đồng hành cùng các nhà sản xuất và đưa sản phẩm xanh đến gần hơn với người tiêu dùng, Central Retail ưu tiên 4 tiêu chí cốt lõi: Minh bạch chất lượng và Chứng nhận xanh: Sản phẩm phải đạt các tiêu chuẩn uy tín (VietGAP, GlobalGAP, Organic...) và có hệ thống truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Doanh nghiệp cũng ưu tiên các nhà cung ứng chủ động giảm thiểu nhựa dùng một lần, áp dụng giải pháp bao bì sinh học, dễ tái chế và tối ưu hóa phát thải carbon trong quá trình sản xuất.

Đại diện Central Retail cũng bày tỏ mong muốn Bộ Công Thương tiếp tục ban hành các chính sách hỗ trợ, hoàn thiện hành lang pháp lý thuận lợi để khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất xanh và hệ thống bán lẻ xanh phát triển.

Đồng quan điểm, bà Lê Thị Hoài Thương- Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam cho biết, người tiêu dùng, các nhà bán lẻ và thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và phát triển bền vững, buộc doanh nghiệp phải xem chuyển đổi xanh là điều kiện để duy trì năng lực cạnh tranh.

Bà Thương cũng nhấn mạnh, để chuyển đổi xanh trở thành động lực tăng trưởng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ và các nền tảng số nhằm xây dựng hệ sinh thái sản xuất, phân phối và tiêu dùng bền vững.

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ chuyển dịch mạnh mẽ theo xu hướng tiêu dùng xanh và số hóa, bà Lê Thị Hường- Giám đốc Khối Dự án WinCommerce, đơn vị xác định chuyển đổi số là nền tảng xuyên suốt trong mọi hoạt động kinh doanh và vận hành. Doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), Machine Learning và các công cụ phân tích thông minh nhằm tối ưu hóa việc lựa chọn địa điểm mở cửa hàng, quản trị danh mục hàng hóa, dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Những giải pháp giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu nguồn lực, cải thiện năng suất lao động và nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.

Theo ông Phạm Trung Thành- Giám đốc Đối ngoại Công ty CP Acecook Việt Nam, chuyển đổi xanh không chỉ là định hướng phát triển mà đã được doanh nghiệp hiện thực hóa bằng nhiều giải pháp cụ thể. Acecook đang triển khai đồng bộ hệ thống điện năng lượng mặt trời tại các nhà máy, từng bước thay thế lò hơi đốt than bằng lò hơi sinh khối và sử dụng LPG nhằm giảm đáng kể phát thải khí nhà kính.

Hệ thống điện mặt trời của Acecook đã góp phần cắt giảm gần 5.000 tấn CO₂. Doanh nghiệp đặt mục tiêu giảm khoảng 75.000 tấn CO₂ mỗi năm từ việc thay thế lò hơi đốt than bằng lò hơi sinh khối vào năm 2026. Bên cạnh đó, Acecook cũng đẩy mạnh chuyển đổi xanh trên bao bì, đến cuối năm 2025 đã thay thế hơn 90% vật liệu nhựa bằng giấy đối với các dòng mì ly, mì tô, góp phần giảm hơn 6.830 tấn nhựa ra môi trường và tăng cường tái chế chất thải, hướng tới mô hình sản xuất tuần hoàn, phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia, việc nhận diện đầy đủ các xu hướng mới của thị trường, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và tìm kiếm giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh đã giúp doanh nghiệp nhận diện rõ hơn những cơ hội và thách thức của thị trường, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản xuất xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng bền vững cho ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trong thời gian tới.

Lê Kim Liên