AI – Đòn bẩy năng suất còn bỏ ngỏ trong doanh nghiệp và tổ chức

Theo báo cáo “Hiện trạng AI trong doanh nghiệp: Lợi thế chưa được khai thác” do Deloitte thực hiện với khảo sát hơn 3.000 lãnh đạo doanh nghiệp và tổ chức trên toàn cầu, chỉ 34% doanh nghiệp cho biết họ đang sử dụng AI để tạo ra sự “chuyển đổi sâu sắc”. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn tổ chức vẫn đang dừng lại ở mức ứng dụng hỗ trợ, chưa tích hợp AI như một cấu phần chiến lược trong mô hình kinh doanh.

Báo cáo cho thấy mức độ tiếp cận AI trong nội bộ doanh nghiệp đang gia tăng nhanh chóng. Tỷ lệ người lao động được cung cấp quyền truy cập các công cụ AI đã tăng từ dưới 40% lên khoảng 60% chỉ trong vòng một năm. AI ngày càng hiện diện nhiều hơn trong các hoạt động như phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng, tự động hóa tác vụ văn phòng và hỗ trợ ra quyết định.

Chỉ 34% công ty cho biết họ đang sử dụng AI để “chuyển đổi sâu sắc” doanh nghiệp của họ.

Tuy nhiên, việc mở rộng quyền truy cập không đồng nghĩa với chuyển đổi năng suất ở cấp độ hệ thống. Chỉ khoảng 30% doanh nghiệp và tổ chức thiết kế lại các quy trình cốt lõi xoay quanh AI, trong khi 37% khai thác AI một cách hời hợt, tức là sử dụng công nghệ này để cải thiện từng khâu riêng lẻ mà không thay đổi cấu trúc vận hành tổng thể.

Khoảng cách giữa ứng dụng công nghệ và tái cấu trúc mô hình vận hành đang trở thành “điểm nghẽn năng suất”. Khi AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ, giá trị gia tăng tạo ra sẽ bị giới hạn. Ngược lại, khi được tích hợp vào chiến lược vận hành và quản trị, AI có thể trở thành đòn bẩy thúc đẩy năng suất ở quy mô toàn tổ chức.

Một thực tế đáng chú ý là dù các sáng kiến AI ngày càng nhiều, tỷ lệ được đưa vào vận hành thực tế vẫn còn khiêm tốn. Chỉ 25% số lãnh đạo được khảo sát cho biết doanh nghiệp của họ đã đưa từ 40% sáng kiến AI trở lên vào hoạt động chính thức.

Con số này phản ánh khoảng cách giữa thử nghiệm và thương mại hóa. Nhiều tổ chức triển khai thí điểm AI ở quy mô nhỏ nhưng chưa có chiến lược rõ ràng để mở rộng hoặc tích hợp sâu vào hoạt động kinh doanh. Việc thiếu tầm nhìn tổng thể, thiếu hệ thống quản trị phù hợp và thiếu năng lực triển khai đồng bộ khiến tiềm năng nâng cao năng suất của AI chưa được hiện thực hóa.

Dù vậy, khoảng 25% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết AI đã tạo ra tác động mang tính chuyển đổi đối với tổ chức của họ. Đây là nhóm tiên phong, sẵn sàng tái cấu trúc quy trình, đầu tư vào hạ tầng dữ liệu và nâng cấp năng lực nhân sự để khai thác AI như một nền tảng chiến lược.

Một trong những thách thức lớn nhất nằm ở năng lực quản trị AI. Báo cáo cho thấy chỉ 21% doanh nghiệp có kế hoạch triển khai các hệ thống AI tự động hóa cao (Agentic AI) ở mức độ có cơ chế quản trị trưởng thành. Phần lớn còn lại vẫn thiếu khung quản trị, quy chuẩn đạo đức và quy trình kiểm soát rủi ro phù hợp.

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng chiến lược AI gắn với mục tiêu kinh doanh tổng thể. AI không chỉ là bài toán công nghệ, mà còn là bài toán tổ chức, quản trị và nhân lực. Việc đào tạo kỹ năng mới cho người lao động, thiết kế lại quy trình và xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo sẽ quyết định khả năng chuyển hóa AI thành năng suất thực tế.

Thực tiễn cho thấy các tổ chức đang tồn tại ở “hai tốc độ”: một nhóm đã bắt đầu khai thác AI cho đổi mới có tính đột phá, trong khi phần lớn mới dừng ở tối ưu hóa vận hành hiện tại. Khoảng cách này có thể sẽ ngày càng rõ nét nếu doanh nghiệp không chủ động nâng cấp năng lực số và chiến lược tích hợp AI toàn diện.

Doanh nghiệp chưa khai thác hết tiềm năng của AI.

AI đang mở ra cơ hội tái định hình cách thức sản xuất, quản lý và cung cấp dịch vụ. Việc tỷ lệ người lao động được tiếp cận công cụ AI tăng lên khoảng 60% cho thấy nền tảng hạ tầng đã bắt đầu hình thành. Tuy nhiên, chỉ khi doanh nghiệp dám tái cấu trúc quy trình cốt lõi, nâng cấp hệ thống quản trị và đưa phần lớn sáng kiến vào vận hành thực tế, AI mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất.

Khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế hiện nay không phải do thiếu công nghệ, mà chủ yếu do thiếu chiến lược và năng lực tổ chức. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, việc chậm chuyển đổi có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ lợi thế dài hạn.

AI vì thế không chỉ là xu hướng công nghệ, mà là thước đo năng lực đổi mới và khả năng bứt phá năng suất của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số. Khai thác được tiềm năng này sẽ quyết định vị thế cạnh tranh trong những năm tới.

Thanh Hiền