Ấn Độ ban hành tiêu chuẩn IS 20201:2026, bảo tồn giống cây trồng bản địa

Tại Ấn Độ, Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (Bureau of Indian Standards - BIS) đã chính thức ban hành tiêu chuẩn IS 20201:2026 – Community Seed Bank Management: Requirements (Quản lý ngân hàng hạt giống cộng đồng – các yêu cầu) nhằm chuẩn hóa hoạt động của các ngân hàng hạt giống cộng đồng trên phạm vi cả nước. 

Theo BIS, tiêu chuẩn mới được xây dựng để hỗ trợ công tác bảo tồn các giống cây trồng truyền thống và bản địa, nguồn tài nguyên di truyền đang đóng vai trò quan trọng trong ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan như nhiệt độ gia tăng, lượng mưa thất thường hay các đợt hạn hán kéo dài.

Tiêu chuẩn mới được ban hành trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với nông nghiệp.

Thiết lập khuôn khổ quản lý thống nhất cho ngân hàng hạt giống cộng đồng

Ngân hàng hạt giống cộng đồng là các kho lưu trữ hạt giống do cộng đồng địa phương quản lý, có chức năng thu thập, bảo tồn, tái tạo và trao đổi các giống cây trồng truyền thống phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Những mô hình này từ lâu đã được xem là công cụ quan trọng giúp duy trì đa dạng sinh học nông nghiệp và tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống sản xuất trước biến đổi khí hậu.

Tiêu chuẩn IS 20201:2026 đưa ra yêu cầu quản lý đối với toàn bộ vòng đời của hạt giống trong ngân hàng cộng đồng. Nội dung bao gồm thu thập và tiếp nhận hạt giống, làm sạch, sấy khô, kiểm tra chất lượng và sức nảy mầm, bảo quản, tái tạo nguồn giống, lưu trữ hồ sơ cũng như biện pháp quản lý rủi ro và ứng phó thiên tai.

Theo BIS, việc áp dụng quy trình thống nhất sẽ giúp nâng cao chất lượng bảo tồn, đảm bảo khả năng sử dụng lâu dài của các giống cây trồng truyền thống, đồng thời tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân hàng hạt giống cộng đồng.

Bộ Các vấn đề Người tiêu dùng Ấn Độ cho biết, nhiều giống cây trồng bản địa sở hữu đặc tính quý như khả năng chịu hạn, chống chịu sâu bệnh và giá trị dinh dưỡng cao. Trong bối cảnh điều kiện thời tiết ngày càng bất ổn, những nguồn gen này được xem là tài sản chiến lược đối với một nền kinh tế nông nghiệp như Ấn Độ.

Thông qua việc thiết lập quy trình vận hành chuẩn cho các ngân hàng hạt giống cộng đồng, IS 20201:2026 hướng tới mục tiêu bảo tồn lâu dài các giống cây trồng địa phương, đồng thời giúp nông dân duy trì khả năng tiếp cận nguồn giống thích nghi tốt với điều kiện sản xuất tại từng vùng sinh thái.

Các chuyên gia nhận định việc duy trì đa dạng nguồn gen cây trồng không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro trong sản xuất nông nghiệp mà còn hỗ trợ bảo đảm an ninh lương thực trong dài hạn. Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy các ngân hàng hạt giống cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học nông nghiệp và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu ở cấp cơ sở.

Gắn kết với chương trình hỗ trợ của Chính phủ

BIS cho biết tiêu chuẩn mới được xây dựng dưới sự chủ trì của Cục Tài nguyên Di truyền Thực vật Quốc gia thuộc Hội đồng Nghiên cứu Nông nghiệp Ấn Độ (ICAR-NBPGR), với sự tham gia của nhiều cơ quan và tổ chức liên quan như Cơ quan Đa dạng sinh học Quốc gia (NBA), Cơ quan Bảo hộ giống cây trồng và quyền của nông dân (PPV&FRA) cùng một số tổ chức phát triển nông nghiệp khác.

Tiêu chuẩn cũng được thiết kế để hỗ trợ các chương trình hiện hành của Chính phủ Ấn Độ. Trong đó, Chương trình Sứ mệnh Quốc gia về An ninh Lương thực và Dinh dưỡng hiện cho phép hỗ trợ một lần lên tới 5 triệu Rupee (50 lakh Rupee) để xây dựng các ngân hàng hạt giống cộng đồng.

Theo BIS, IS 20201:2026 là tiêu chuẩn tự nguyện và có thể được chứng nhận. Toàn văn tiêu chuẩn hiện đã được cung cấp miễn phí nhằm khuyến khích các hợp tác xã nông nghiệp, tổ chức cộng đồng, ngân hàng hạt giống và các bên liên quan trong lĩnh vực nông nghiệp áp dụng rộng rãi.

Việc ban hành IS 20201:2026 được đánh giá là bước đi quan trọng của Ấn Độ trong việc kết hợp giữa công cụ tiêu chuẩn hóa với các mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo đảm an ninh lương thực bền vững cho các thế hệ tương lai.

Bảo Linh