Bác sĩ cảnh báo chủ quan khi uống thuốc tim mạch có thể khiến bệnh âm thầm trở nặng

Bệnh tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hay rối loạn nhịp tim đều là những bệnh lý mạn tính, đòi hỏi điều trị lâu dài và tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người bệnh vẫn sử dụng thuốc theo thói quen hoặc cảm tính. Dưới góc độ cảnh báo tiêu dùng y tế, các chuyên gia nhận định việc dùng thuốc sai cách không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn, thậm chí dẫn tới biến cố nguy hiểm.

ThS.BS Đường Thị Thảo, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết nhiều bệnh nhân tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim chưa tuân thủ đúng phác đồ điều trị nội khoa. Khi thuốc không được sử dụng đều đặn và đúng cách, các chỉ số huyết áp, nhịp tim có thể dao động thất thường, làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy tim mất bù.

Sai lầm thường gặp nhất là quên uống thuốc hoặc tự ý bỏ liều. Không ít người cho rằng khi huyết áp đã ổn định hoặc không còn triệu chứng khó chịu thì có thể giảm liều, thậm chí ngưng thuốc. Tuy nhiên, thuốc tim mạch cần duy trì nồng độ ổn định trong máu để kiểm soát bệnh. Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Vinmec, việc gián đoạn điều trị có thể khiến huyết áp tăng trở lại mà không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Với bệnh nhân mạch vành hoặc suy tim, bỏ liều còn có thể làm tái xuất hiện cơn đau ngực, khó thở, ứ dịch và khiến tình trạng bệnh xấu đi nhanh chóng.

Dùng thuốc tim mạch cần thận trọng để tránh tình trạng bệnh thêm nặng. Ảnh minh họa

Không chỉ quên liều, việc uống thuốc sai thời điểm hoặc sai cách cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một số người dùng thuốc không đúng giờ, không tuân thủ hướng dẫn trước hay sau ăn, hoặc uống kèm rượu bia, trà đặc. Theo khuyến cáo của các chuyên gia tại Bệnh viện Đa khoa Medlatec, có những thuốc cần uống lúc đói để hấp thu tốt hơn, trong khi một số khác nên dùng sau ăn nhằm giảm kích ứng dạ dày. Những thuốc kiểm soát nhịp tim, thuốc chống đông hoặc thuốc hạ huyết áp nếu không duy trì đúng thời điểm có thể giảm hiệu quả điều trị và làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Đáng lưu ý, tất cả các thuốc điều trị tim mạch đều là thuốc kê đơn, cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Việc tự ý mua và dùng thuốc khi chưa được thăm khám, đặc biệt là các thuốc trợ tim, có thể dẫn đến ngộ độc hoặc rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Nếu không được cấp cứu kịp thời, những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng. Người bệnh cũng không nên tự ý đổi thuốc hoặc thay đổi liều lượng khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ, bởi mỗi phác đồ đều được cá thể hóa theo tình trạng cụ thể.

Bên cạnh đó, nguy cơ tương tác thuốc và thực phẩm cũng là vấn đề nhiều người bỏ qua. BS Đường Thị Thảo lưu ý một số thuốc statin điều trị rối loạn mỡ máu có thể bị ảnh hưởng khi dùng cùng nước bưởi, do ức chế chuyển hóa làm tăng nồng độ thuốc trong máu và tăng nguy cơ tác dụng phụ. Các thuốc ức chế men chuyển (ACEI), chẹn thụ thể angiotensin (ARB) hoặc lợi tiểu giữ kali có thể gây tăng kali máu, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng liều cao. Theo cảnh báo từ Bệnh viện Chợ Rẫy, thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) khi dùng chung với thuốc tim mạch có thể làm tăng nguy cơ suy thận và giảm hiệu quả kiểm soát huyết áp. Việc phối hợp thuốc chống đông với thuốc kháng kết tập tiểu cầu nếu không được theo dõi sát còn làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng.

Một sai lầm khác xuất phát từ tâm lý chủ quan là tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện. Theo cảnh báo của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, nhiều người bệnh tăng huyết áp lầm tưởng rằng khi chỉ số huyết áp về mức bình thường nghĩa là bệnh đã khỏi. Thực tế, phần lớn bệnh tim mạch là mạn tính và cần điều trị liên tục. Ngưng thuốc đột ngột có thể gây “hiệu ứng bật lại”, khiến huyết áp tăng cao hoặc rối loạn nhịp tái phát. Ngược lại, tự ý tăng liều theo lời mách bảo cũng có thể gây tụt huyết áp, choáng váng, ngất xỉu.

Cuối cùng, việc không tái khám định kỳ khiến quá trình điều trị thiếu sự giám sát cần thiết. Thuốc tim mạch thường phải được theo dõi bằng đo huyết áp, kiểm tra nhịp tim và xét nghiệm chức năng thận, điện giải, mỡ máu. Khi người bệnh tự ý kéo dài đơn thuốc cũ hoặc bỏ tái khám, bác sĩ không có đủ dữ liệu để điều chỉnh liều và phát hiện sớm tác dụng phụ. Hệ quả là biến chứng có thể âm thầm tiến triển mà không được can thiệp kịp thời.

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên ghi lại đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng và cung cấp cho bác sĩ trong mỗi lần thăm khám. Việc sử dụng hộp chia thuốc theo ngày hoặc cài đặt ứng dụng nhắc giờ uống thuốc có thể giúp hạn chế quên liều. Quan trọng hơn, mọi thay đổi liên quan đến thuốc cần được trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa.

Trong điều trị tim mạch, thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách và đúng chỉ định. Sự chủ quan dù nhỏ cũng có thể khiến người bệnh phải trả giá bằng những biến cố sức khỏe nghiêm trọng.

An Dương