Chuẩn hóa sản xuất, nâng sức cạnh tranh nông sản thời hội nhập

Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ tại Lâm Đồng những năm gần đây đã tạo ra chuyển biến rõ nét trong cả lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp chế biến. Các nhiệm vụ khoa học được triển khai bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, tập trung vào đổi mới thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Không còn dừng ở nghiên cứu trên giấy, nhiều đề tài đã được chuyển giao trực tiếp vào sản xuất, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, kiểm soát chất lượng và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Toàn tỉnh đã triển khai hơn 820.000 tem QR code phục vụ truy xuất nguồn gốc, tạo niềm tin cho thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu nông sản.

Cùng với đó, giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã hỗ trợ 125 doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như ISO, HACCP, GlobalGAP. Đây là bước đi quan trọng giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn trong nước và mở rộng xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài.

Tỉnh có 6 vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 2.268 ha và hơn 1.400 hộ tham gia liên kết.

Trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, Lâm Đồng đã hình thành 6 vùng sản xuất cà phê ứng dụng công nghệ cao với tổng diện tích hơn 2.268 ha, thu hút trên 1.400 hộ nông dân tham gia liên kết. Việc ứng dụng hệ thống tưới tiết kiệm, cơ giới hóa khâu chăm sóc và thu hoạch, cùng quản lý chất lượng đồng bộ đã góp phần nâng cao năng suất và ổn định đầu ra. Mô hình liên kết chuỗi giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp chế biến giúp giảm rủi ro thị trường, đồng thời gia tăng giá trị sản phẩm thay vì chỉ xuất thô.

Không chỉ tập trung vào sản xuất, địa phương còn chú trọng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Hơn 20 lớp đào tạo chuyên sâu đã được tổ chức, nhiều diễn đàn kết nối đầu tư được triển khai, qua đó ký kết 86 thỏa thuận hợp tác trong 5 năm. Những con số này cho thấy khoa học công nghệ đang trở thành nền tảng thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ đơn lẻ.

Nếu Lâm Đồng nổi bật với mô hình sản xuất gắn chuỗi và tiêu chuẩn hóa thì Sơn La lại cho thấy bước bứt phá mạnh mẽ trong tái cơ cấu nông nghiệp nhờ ứng dụng công nghệ cao trên diện rộng. Tỉnh hiện có hơn 85.000 ha cây ăn quả, 24.300 ha cà phê, 5.850 ha chè và gần 10.000 ha mía đường. Quy mô sản xuất lớn là tiền đề nhưng yếu tố tạo khác biệt chính là việc ứng dụng công nghệ trong canh tác và chế biến.

Trong 5 năm qua, giá trị thu nhập bình quân trên 1 ha đất trồng trọt tại Sơn La tăng hơn 10% mỗi năm, đạt khoảng 85 triệu đồng/ha. Đây là mức tăng đáng kể so với sản xuất truyền thống. Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hiện chiếm khoảng 10% giá trị toàn ngành, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang mô hình sản xuất hiện đại, kiểm soát tốt hơn chất lượng và an toàn thực phẩm.

Toàn tỉnh đã áp dụng hệ thống tưới hiện đại trên 3.209 ha, xây dựng hơn 115 ha nhà kính, nhà màng và phát triển 264,8 ha cây trồng đạt chứng nhận hữu cơ. Diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đạt 5.596 ha. Các mô hình này không chỉ giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí nhân công mà còn nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Song song với sản xuất, Sơn La đẩy mạnh phát triển chế biến sâu nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch và gia tăng giá trị. Hiện toàn tỉnh có hơn 560 cơ sở chế biến nông sản và 17 nhà máy quy mô lớn. Hệ thống chế biến này đóng vai trò then chốt trong kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt là xuất khẩu.

Mô hình trồng nho ứng dụng công nghệ cao của người dân Sơn La. 

Đáng chú ý, tỉnh đã xây dựng 262 chuỗi cung ứng nông sản an toàn và có 31 sản phẩm được bảo hộ sở hữu trí tuệ. Việc chú trọng xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ giúp nông sản địa phương tránh tình trạng bị làm giả, đồng thời nâng cao vị thế trên thị trường trong và ngoài nước.

Thực tiễn từ hai địa phương cho thấy, khoa học công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn với nhu cầu thị trường và được triển khai đồng bộ từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ. Công nghệ không chỉ giúp tăng năng suất mà quan trọng hơn là tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trên mỗi đơn vị sản phẩm. Khi người nông dân được tham gia vào chuỗi liên kết, doanh nghiệp được hỗ trợ tiêu chuẩn hóa và chuyển đổi số, toàn bộ hệ sinh thái sản xuất sẽ được nâng cấp.

Ứng dụng công nghệ, số lượng doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, giá trị thu nhập bình quân trên 1 ha đất trồng trọt… là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của hướng đi này. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt và yêu cầu thị trường ngày càng cao, khoa học công nghệ chính là chìa khóa để nâng tầm giá trị sản xuất, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững và hội nhập sâu rộng hơn.

Thanh Hiền