Bác sĩ cảnh báo nhiều nguyên nhân khiến trẻ bị ngộ độc hóa chất và thuốc tại nhà

Những nguyên nhân khiến trẻ dễ dàng bị ngộ độc hóa chất, thuốc 

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hồ Chí Minh, ngộ độc thuốc và hóa chất là một trong những tai nạn nguy hiểm có thể xảy ra bất ngờ ở trẻ em. Tình trạng này không chỉ gây tổn thương cơ thể mà còn có thể đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời. Các con đường khiến trẻ bị nhiễm độc phổ biến gồm: qua da và niêm mạc do tiếp xúc trực tiếp, qua đường tiêu hóa do uống nhầm và qua đường hô hấp do hít phải các chất độc trong không khí.

Nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ bị ngộ độc là do sự bất cẩn trong bảo quản thuốc và hóa chất của người lớn. Nhiều trường hợp trẻ nhỏ uống nhầm nước tẩy rửa, thuốc trừ sâu, dung dịch thuốc lá điện tử… do các sản phẩm này được đựng trong các chai lọ quen thuộc như chai nước suối, nước ngọt đã qua sử dụng. Màu sắc bắt mắt và hình dáng quen thuộc khiến trẻ tò mò, dễ tiếp cận và uống nhầm mà không hề biết đó là chất độc.

Một nguyên nhân khác là việc sử dụng thuốc thiếu hiểu biết. Nhiều bậc phụ huynh khi thấy con bị sốt hoặc ho đã tự ý mua thuốc theo kinh nghiệm, dùng lại đơn thuốc cũ hoặc thậm chí chia nhỏ thuốc của người lớn để cho trẻ uống. Việc sử dụng thuốc không đúng liều lượng, không rõ nguồn gốc hoặc tự ý điều chỉnh đơn thuốc đều có thể dẫn tới ngộ độc.

Trẻ rất dễ bị ngộ độc thuốc và hóa chất do nhiều nguyên nhân. Ảnh minh họa

Ngoài ra, trong độ tuổi tiền dậy thì, trẻ bắt đầu có những biến đổi về tâm lý và có thể nảy sinh các hành vi tiêu cực khi gặp áp lực học tập, mâu thuẫn với người thân, bạn bè hoặc cảm thấy bị tổn thương tinh thần. Một số trường hợp trẻ có ý định gây nên tình trạng ngộ độc có chủ đích. Đây là tình huống đáng lo ngại, đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt từ gia đình và nhà trường.

Các biểu hiện ngộ độc ở trẻ thường rất đa dạng, phụ thuộc vào loại chất độc và đường xâm nhập. Nếu nhiễm độc qua da, trẻ có thể nổi các nốt sưng đỏ hoặc phỏng rộp. Khi bị ngộ độc qua đường tiêu hóa, trẻ có triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc quấy khóc bất thường. Trong trường hợp hít phải khí độc, trẻ có thể xuất hiện cơn ho kéo dài, khò khè, kích thích đường thở hoặc khó thở.

Trong những tình huống nghiêm trọng, trẻ có thể có các biểu hiện toàn thân như thở nhanh hoặc chậm bất thường, da tím tái, co giật, mất ý thức và hôn mê. Đây là các dấu hiệu cần được cấp cứu ngay lập tức để tránh nguy hiểm đến tính mạng.

Thậm chí đến từ nguyên nhân ngộ độc có chủ đích do trẻ có ý định tự tử thường xảy ra ở tuổi tiền dậy thì (trên 10 tuổi), khi tâm sinh lý của trẻ bắt đầu có sự thay đổi, áp lực về học tập, xung đột với cha mẹ, thầy cô, bạn bè, những người xung quanh có thể khiến trẻ cảm thấy bị tổn thương nhưng không được giãi bày, chia sẻ để có định hướng đúng đắn, khiến trẻ có những suy nghĩ tiêu cực.

Ngay khi phát hiện/nghi ngờ trẻ uống nhầm thuốc hoặc hóa chất độc hại, cha mẹ và người trông trẻ cần nhanh chóng tách trẻ ra khỏi các chất có nguy cơ gây ngộ độc. Vì vậy nên gọi cấp cứu 115 hoặc nhanh chóng đưa trẻ tới ngay cơ sở y tế gần nhất. Khi đi cha mẹ nhớ cầm theo thuốc hoặc hóa chất nghi ngờ gây ngộ độc cho trẻ, điều này sẽ giúp cho bác sĩ gợi ý được nguyên nhân và có phương án giải độc phù hợp.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn khi sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất

Trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất nguy hiểm, an toàn luôn là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe người lao động, bảo vệ môi trường và phòng ngừa sự cố. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05:2020/BCT do Bộ Công Thương ban hành đã đưa ra các yêu cầu bắt buộc nhằm tăng cường công tác an toàn hóa chất tại doanh nghiệp. 

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 05: 2020/BCT quy định nhà xưởng, kho chứa, khu vực có hoạt động liên quan đến hóa chất nguy hiểm phải có các loại tài liệu, bảng, biển báo nội quy về an toàn hóa chất đặt tại các cửa ra vào ở vị trí dễ thấy, dễ đọc. Các biển báo phù hợp với mức độ nguy hiểm của hóa chất đặt ở vị trí dễ thấy, dễ đọc tại từng khu vực lưu trữ, thao tác với hóa chất nguy hiểm. Các biển báo phải thể hiện các đặc tính nguy hiểm của hóa chất

Những người làm việc tiếp xúc với các hóa chất nguy hiểm phải được huấn luyện an toàn hóa chất theo quy định của Nghị định 113/2017/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật hóa chất và các quy định hiện hành. 

Cơ sở có hóa chất nguy hiểm có trách nhiệm tổ chức huấn luyện an toàn hóa chất, vệ sinh lao động cho cán bộ công nhân viên. Có biện pháp kiểm soát người ra, vào nhà xưởng, kho chứa có hóa chất nguy hiểm và cung cấp danh sách những người có mặt tại khu vực cho lực lượng cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp xảy ra sự cố hóa chất. Cơ sở hóa chất nguy hiểm phải có trách nhiệm phổ biến, hướng dẫn nội quy an toàn, cung cấp phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp cho khách đến làm việc tại cơ sở.

Cơ sở có hóa chất nguy hiểm phải trang bị đầy đủ cho người lao động phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp với mức độ nguy hại của từng hóa chất và tính chất công việc ở tình trạng hoạt động tốt. Cơ sở có hóa chất nguy hiểm phải xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất theo quy định hiện hành.

Nhà xưởng sản xuất, kho chứa hóa chất nguy hiểm, khi thiết kế xây dựng mới hoặc cải tạo phải thực hiện theo quy định tại QCVN 06: 2020/BXD; TCVN 4604:2012 và các quy định pháp luật có liên quan, phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất, lưu trữ hóa chất.

Thiết bị sản xuất, bảo quản, vận chuyển, sử dụng hóa chất nguy hiểm phải đảm bảo yêu cầu chung về an toàn theo quy định tại TCVN 2290:1978. Khi thay thế, bổ sung các chi tiết của thiết bị làm việc với hóa chất nguy hiểm phải đảm bảo độ bền cơ học, hóa học, độ chịu lửa, chịu nhiệt, độ kín theo đúng chỉ tiêu kỹ thuật quy định.

Thiết bị vận chuyển hóa chất (băng tải, băng nâng...) phải có hệ thống phát tín hiệu cảnh báo trước khi khởi động. Phương tiện chứa hóa chất nguy hiểm phải đảm bảo kín và chắc chắn, chịu được những va đập và tác động của thời tiết trong quá trình vận chuyển, chuyển tiếp hàng hoá giữa các phương tiện và xếp dỡ vào nhà xưởng, kho chứa bằng thủ công hoặc thiết bị cơ giới. Mức độ nạp phù hợp với quy định đối với từng loại hóa chất nguy hiểm. Bao bì dùng hết phải bảo quản riêng. Trường hợp sử dụng lại bao bì phải làm sạch, bảo đảm không phản ứng với hóa chất được nạp tiếp theo.

Vật liệu kê, đậy phải được đánh dấu để phân biệt từng loại hoá chất, không được dùng lẫn của nhau. Kho chứa hóa chất dễ cháy, nổ phải cách ly với lửa và nguồn nhiệt. Cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản hóa chất ăn mòn phù hợp với tiêu chí ghi nhãn. Cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản hóa chất độc phù hợp với tiêu chí ghi nhãn tương ứng với yêu cầu của quy chuẩn này.

An Dương