Bài 2: Doanh nghiệp Việt trước kỷ nguyên năng suất số

Từ quy trình tối ưu đến vận hành thông minh

Sau khi tinh gọn quy trình bằng các phương pháp như Lean hay Kaizen, nhiều doanh nghiệp đối mặt với câu hỏi mới: làm thế nào để duy trì hiệu quả đó một cách ổn định và có thể mở rộng? Câu trả lời nằm ở công nghệ. Các hệ thống quản trị hiện đại như ERP đang dần trở thành “bộ não” của doanh nghiệp, giúp tích hợp toàn bộ dữ liệu từ sản xuất, tài chính đến nhân sự vào một nền tảng thống nhất. Khi kết hợp với Internet of Things (IoT) và Artificial Intelligence (AI), hệ thống này không chỉ dừng ở quản lý mà còn có khả năng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.

Theo các nghiên cứu và thực tiễn triển khai, việc tích hợp IoT vào ERP giúp doanh nghiệp thu thập dữ liệu từ thiết bị, máy móc theo thời gian thực, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và tối ưu hóa nguồn lực. Một trong những thay đổi lớn nhất khi doanh nghiệp ứng dụng công nghệ là khả năng tiếp cận dữ liệu theo thời gian thực.

Trong quản lý kho, các cảm biến IoT có thể theo dõi liên tục vị trí, số lượng và trạng thái hàng hóa. Hệ thống sẽ tự động cảnh báo khi tồn kho xuống thấp hoặc khi có rủi ro hư hỏng. Điều này giúp doanh nghiệp không chỉ giảm thất thoát mà còn tối ưu kế hoạch sản xuất và phân phối.

Không dừng lại ở đó, dữ liệu lớn còn cho phép doanh nghiệp dự báo nhu cầu thị trường, từ đó điều chỉnh sản xuất linh hoạt hơn. Theo một số báo cáo, việc ứng dụng dữ liệu lớn trong chuỗi cung ứng có thể giúp giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả vận hành đáng kể.

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ: thay vì ra quyết định dựa trên kinh nghiệm, doanh nghiệp bắt đầu dựa vào dữ liệu. Điều này giúp giảm sai lệch và tăng độ chính xác trong mọi khâu vận hành.

Công nghệ không chỉ để “hiện đại hóa”

Một quan niệm sai lầm phổ biến là doanh nghiệp chỉ cần đầu tư công nghệ là có thể tăng năng suất. Trên thực tế, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên nền tảng quản trị phù hợp.

Các hệ thống ERP hiện đại tại Việt Nam đã tích hợp thêm AI và IoT, giúp doanh nghiệp không chỉ quản lý mà còn tự động hóa nhiều quy trình, từ lập kế hoạch đến kiểm soát vận hành. Tuy nhiên, nếu quy trình chưa được chuẩn hóa, số hóa chỉ khiến những bất cập cũ trở nên “nhanh hơn”, chứ không tốt hơn.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng, chuyển đổi số trong doanh nghiệp cần đi theo lộ trình: chuẩn hóa – số hóa – thông minh hóa. Trong đó, công nghệ là công cụ hỗ trợ, không phải điểm khởi đầu.

Một lợi ích rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ là giảm sự phụ thuộc vào yếu tố con người trong các khâu vận hành lặp lại. Trong sản xuất, hệ thống IoT có thể theo dõi tình trạng máy móc, phát hiện sớm dấu hiệu hỏng hóc để bảo trì kịp thời, tránh dừng dây chuyền. Trong dịch vụ, AI có thể phân tích hành vi khách hàng để cá nhân hóa trải nghiệm và nâng cao chất lượng phục vụ. Những ứng dụng này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm, giảm tỷ lệ lỗi, yếu tố ngày càng quan trọng khi doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo thông tin từ các hội thảo chuyên ngành, IoT và AI đang được xem là công nghệ then chốt giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng và tối ưu chi phí sản xuất.

Cụ thể, tại Samsung Electronics Vietnam, các tổ hợp sản xuất tại Bắc Ninh và Thái Nguyên được vận hành theo mô hình nhà máy thông minh (smart factory). Hệ thống sản xuất tại đây ứng dụng mức độ cao của tự động hóa và kết nối dữ liệu theo thời gian thực, giúp giám sát chất lượng, năng suất và trạng thái thiết bị trong toàn bộ dây chuyền. Việc số hóa quy trình sản xuất giúp doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ sai lỗi và tối ưu hiệu suất vận hành trong quy mô lớn.

Samsung Electronics Vietnam triển khai mô hình nhà máy thông minh với mức độ tự động hóa và số hóa cao, ứng dụng dữ liệu thời gian thực để tối ưu sản xuất và kiểm soát chất lượng. 

Trong khi đó, tại Toyota Motor Vietnam, hệ thống sản xuất dựa trên nền tảng Toyota Production System (TPS) tiếp tục được duy trì và cải tiến theo hướng kết hợp giữa quản trị tinh gọn và công nghệ số. Dữ liệu vận hành được sử dụng để theo dõi chất lượng, tối ưu hóa quy trình lắp ráp và giảm thiểu lãng phí trong từng công đoạn. Việc kết hợp giữa tư duy cải tiến liên tục và công cụ số giúp doanh nghiệp duy trì độ ổn định cao trong sản xuất.

Toyota Motor Vietnam áp dụng hệ thống sản xuất tinh gọn kết hợp quản trị chất lượng nghiêm ngặt, đồng thời tăng cường số hóa dữ liệu vận hành để giảm lỗi, tối ưu quy trình và nâng cao hiệu suất dây chuyền.

Hai trường hợp này cho thấy, dù ở các lĩnh vực khác nhau, điểm chung của doanh nghiệp dẫn đầu là khả năng chuyển từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó công nghệ đóng vai trò nền tảng hỗ trợ ra quyết định.

Từ “làm đúng” sang “làm thông minh”

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc ứng dụng công nghệ cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chi phí đầu tư ban đầu, yêu cầu về nhân lực và khả năng tích hợp hệ thống là những rào cản phổ biến.

Ngoài ra, bài toán dữ liệu từ thu thập, bảo mật đến khai thác cũng là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi. Thực tế cho thấy doanh nghiệp thành công không phải đơn vị đầu tư nhiều nhất, mà là những đơn vị lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu và triển khai đúng cách.

Nếu bài toán của giai đoạn trước là loại bỏ lãng phí để tối ưu quy trình thì ở giai đoạn hiện tại, doanh nghiệp cần tận dụng công nghệ để nâng cao năng lực vận hành.

Sự kết hợp giữa quản trị tinh gọn và công nghệ số đang tạo ra mô hình năng suất mới, nơi dữ liệu đóng vai trò trung tâm, và mọi quyết định đều được hỗ trợ bởi hệ thống thông minh. Đây cũng là tiền đề để doanh nghiệp tiến xa hơn, không chỉ cải thiện hiệu quả nội bộ mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trên quy mô ngành và quốc gia - nội dung sẽ được đề cập trong bài tiếp theo của tuyến bài.

Năng suất trong kỷ nguyên mới không còn đến từ việc làm nhiều hơn, mà đến từ việc hiểu rõ hơn và ra quyết định tốt hơn nhờ dữ liệu và công nghệ.

(Còn nữa)

Hùng Anh