Bát đĩa gốm sứ trang trí đẹp: Lớp men có đáp ứng yêu cầu an toàn?

Lớp men đẹp chưa đủ khẳng định an toàn

Bát, đĩa gốm sứ không chỉ là vật dụng phục vụ bữa ăn mà còn được nhiều gia đình lựa chọn để trang trí bàn ăn, làm quà tặng hoặc sưu tầm. Các sản phẩm có màu sắc nổi bật, hoa văn cầu kỳ, lớp men bóng hoặc thiết kế thủ công thường tạo được sức hút riêng. Tuy nhiên, khi lựa chọn những sản phẩm này, bên cạnh kiểu dáng và tính thẩm mỹ, người tiêu dùng cần quan tâm đến khả năng bảo đảm an toàn khi tiếp xúc với thực phẩm.

Điều đáng lưu ý là không thể chỉ dựa vào màu sắc, độ bóng hay cảm quan bên ngoài để xác định một sản phẩm gốm sứ có an toàn hay không. Những yếu tố này không thay thế được việc kiểm tra, đánh giá theo các yêu cầu kỹ thuật áp dụng đối với vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Người tiêu dùng nên thận trọng khi lựa chọn bát đĩa. (Ảnh minh hoạ)

Trong quá trình sản xuất gốm sứ, nguyên liệu, men phủ và công đoạn nung đều có vai trò nhất định đối với chất lượng thành phẩm. Nếu sản phẩm không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, các chất có hại có thể thôi nhiễm từ bề mặt tiếp xúc vào thực phẩm trong những điều kiện sử dụng nhất định. Chì và cadimi là hai kim loại được quy định giới hạn thôi nhiễm đối với các loại dụng cụ thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn liên quan.

Nguy cơ cần quan tâm không chỉ nằm ở phần lòng bát, đĩa mà còn có thể liên quan đến những vị trí có lớp men hoặc trang trí tiếp xúc với thực phẩm. Đặc biệt, với sản phẩm có hoa văn ở mặt trong, người mua không nên mặc nhiên cho rằng lớp trang trí đã được xử lý an toàn chỉ vì bề mặt trông nhẵn, bóng và hoàn thiện.

Dù vậy, cũng không nên đánh đồng tất cả bát đĩa có màu sắc sặc sỡ, hoa văn nổi bật hoặc được làm thủ công với sản phẩm không an toàn. Mức độ an toàn cần được đánh giá dựa trên chất lượng thực tế và kết quả kiểm tra theo quy định, thay vì chỉ nhìn vào hình thức sản phẩm.

Chọn sản phẩm có thông tin rõ ràng, sử dụng đúng công dụng

Về yêu cầu pháp lý, Điều 18 Luật An toàn thực phẩm số 55/2010/QH12 quy định dụng cụ, vật liệu bao gói và chứa đựng thực phẩm phải sản xuất từ nguyên vật liệu an toàn, bảo đảm không thôi nhiễm các chất độc hại hoặc tạo mùi vị lạ vào thực phẩm, đồng thời phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.

Đối với nhóm dụng cụ bằng thủy tinh, gốm, sứ và tráng men tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, QCVN 12-4:2015/BYT được ban hành kèm theo Thông tư số 35/2015/TT-BYT của Bộ Y tế đưa ra các yêu cầu về giới hạn thôi nhiễm chì, cadimi đối với từng nhóm vật liệu, loại dụng cụ và mục đích sử dụng. Vì vậy, việc đánh giá an toàn cần căn cứ vào đúng nhóm sản phẩm và chỉ tiêu áp dụng, không thể sử dụng một mức giới hạn chung cho mọi loại bát, đĩa.

Khi mua bát đĩa, người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có thông tin rõ ràng về nhà sản xuất, đơn vị chịu trách nhiệm, xuất xứ và công dụng. Với hàng bán trên sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội, cần tìm hiểu kỹ thông tin người bán, mô tả sản phẩm và hướng dẫn sử dụng trước khi đặt mua. Nếu người bán giới thiệu sản phẩm chỉ dùng để trưng bày, trang trí hoặc sưu tầm, không nên tự ý sử dụng để đựng thức ăn.

Đối với đồ gốm thủ công, sản phẩm lưu niệm hoặc hàng không có nhãn thông tin đầy đủ, người mua nên hỏi rõ sản phẩm có được thiết kế để tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm hay không. Tuy nhiên, lời giới thiệu của người bán không thể thay thế căn cứ đánh giá chất lượng khi có nghi vấn về an toàn. Nếu cần xác minh nên tìm thông tin về hồ sơ chất lượng, kết quả thử nghiệm hoặc tài liệu chứng minh sự phù hợp với quy chuẩn áp dụng.

Một điểm khác cũng cần lưu ý là tình trạng bề mặt trong quá trình sử dụng. Bát đĩa có vết nứt, sứt mẻ, bong tróc lớp men hoặc hư hỏng rõ rệt nên được thay thế, nhất là khi phần bị hư hại tiếp xúc trực tiếp với thức ăn. Người dùng cũng cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất về việc sử dụng trong lò vi sóng, lò nướng, máy rửa bát hoặc khi đựng thực phẩm nóng. Không phải mọi sản phẩm gốm sứ đều được thiết kế để chịu được những điều kiện sử dụng này.

Cần nhấn mạnh rằng bề mặt còn nguyên vẹn không đồng nghĩa với việc sản phẩm chắc chắn đạt yêu cầu về thôi nhiễm. Ngược lại, việc xuất hiện hoa văn hoặc màu sắc nổi bật cũng chưa đủ để kết luận sản phẩm chứa kim loại độc hại. Khi cần xác định mức độ an toàn, phương pháp đáng tin cậy là đánh giá theo quy chuẩn và kiểm nghiệm phù hợp.

Bát đĩa là vật dụng được sử dụng thường xuyên, tiếp xúc trực tiếp với thức ăn trong nhiều bữa ăn mỗi ngày. Vì vậy, lựa chọn sản phẩm không nên chỉ dựa vào giá bán, kiểu dáng hay xu hướng trang trí. Ưu tiên hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng đúng công dụng và thay thế khi bị hư hỏng là những việc thiết thực giúp người tiêu dùng hạn chế rủi ro. Về phía cơ sở sản xuất, kinh doanh, việc bảo đảm chất lượng và cung cấp thông tin trung thực về sản phẩm cũng là yêu cầu cần được thực hiện để bảo vệ quyền lợi người mua.

Cẩm Anh