Biến động năng lượng toàn cầu: Cần chung tay bảo đảm an ninh xăng dầu trong nước

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng

Xung đột giữa Mỹ và Iran đang leo thang, làm gia tăng rủi ro đối với thị trường năng lượng thế giới. Đáng chú ý, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương hơn 30% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Đây được xem là “yết hầu” của thị trường dầu mỏ thế giới. Bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều tác động trực tiếp đến nguồn cung và giá năng lượng. Từ đầu năm đến nay, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 20% và nhiều dự báo cho rằng giá dầu có thể lên tới 120–140 USD/thùng nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài. Các chuyên gia nhận định khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á, có thể chịu tác động mạnh do phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế chung này.

Theo số liệu của ngành công thương, năm 2025 tổng nhu cầu xăng dầu của Việt Nam đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tương đương bình quân 2,2–2,3 triệu m³/tấn mỗi tháng. Dù trong nước đã có hai nhà máy lọc dầu lớn là Nghi Sơn và Bình Sơn song một phần nhu cầu vẫn phải bù đắp bằng nguồn nhập khẩu. Do đó, nếu nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn kéo dài, nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương hoàn toàn có thể xảy ra.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình, ngay khi chiến sự bùng phát, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành chủ động triển khai các phương án ứng phó nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông. Tổ công tác do Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng, có nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến thị trường, rà soát nguồn cung và báo cáo hằng ngày để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành.

Song song với đó, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các nhà máy lọc dầu và hệ thống doanh nghiệp đầu mối, phân phối xăng dầu trong nước chủ động tìm kiếm nguồn cung mới, duy trì hoạt động sản xuất và bảo đảm nguồn cung cho thị trường. Bộ cũng yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu, xử lý nghiêm hành vi vi phạm như găm hàng, bán sai giá niêm yết hoặc ngừng bán hàng trái quy định.

Ngoài ra, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang phối hợp xây dựng các phương án bình ổn giá xăng dầu, trong đó có việc sử dụng Quỹ bình ổn giá và nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ khác như điều chỉnh thuế, phí nhằm giảm áp lực lên thị trường.

Sở Công Thương và lực lượng Quản lý thị trường tăng cường giám sát, kiểm tra hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Thị trường năng lượng khu vực chịu nhiều áp lực

Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia trong khu vực cũng đang chịu tác động rõ rệt từ biến động của thị trường năng lượng toàn cầu. 

Tại Lào, giá xăng dầu ghi nhận đợt tăng mạnh nhất trong thời gian gần đây. Ngày 4/3, giá xăng thường tăng lên 23.260 kíp/lít, trong khi xăng cao cấp đạt 28.420 kíp/lít. Chỉ hai ngày sau, giá dầu diesel tiếp tục tăng tới 33%, lên 29.310 kíp/lít; xăng thường tăng 16% lên 27.070 kíp/lít; xăng cao cấp tăng lên 31.570 kíp/lít, tương đương khoảng 1,46 USD/lít.

Tại Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 ở mức khoảng 30,55 baht/lít, còn dầu diesel B7 ở mức 29,94 baht/lít. Trước áp lực nguồn cung, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh giá bán và chính phủ nước này cũng áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu trong nước.

Ở Đông Á, giá xăng tại Trung Quốc hiện vào khoảng 7,62 CNY/lít, tăng khoảng 4,5% so với tháng trước. Trong khi đó, Singapore tiếp tục duy trì mức giá xăng cao nhất khu vực với xăng RON95 khoảng 3,05 SGD/lít, tương đương hơn 2 USD/lít.

Những diễn biến này cho thấy rủi ro lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở căng thẳng tại eo biển Hormuz. Nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt mốc 120–140 USD/thùng. Trước nguy cơ đó, một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản hay Thái Lan đã bắt đầu triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng và hạn chế xuất khẩu nhiên liệu.

Bộ Công Thương khuyến khích người dân ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu nhiều biến động.

Chung tay tiết kiệm năng lượng

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động khó lường, sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì ổn định thị trường trong nước. Trước hết, người dân và doanh nghiệp cần thấu hiểu những khó khăn trong công tác điều hành và đồng thuận với giải pháp của Nhà nước, tránh tâm lý hoang mang hoặc mua tích trữ xăng dầu gây mất cân đối cung – cầu cục bộ.

Bên cạnh đó, tuyệt đối không lợi dụng tình hình để đầu cơ, găm hàng hoặc kinh doanh xăng dầu trái phép. Những hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và gây bất ổn thị trường. Người dân cũng cần chủ động phản ánh các dấu hiệu vi phạm. Khi phát hiện cửa hàng xăng dầu ngừng bán hàng không có lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, có thể phản ánh đến cơ quan quản lý thị trường để được kiểm tra, xử lý kịp thời.

Cùng với đó, việc sử dụng xăng dầu tiết kiệm và hiệu quả từ mỗi cá nhân và doanh nghiệp sẽ góp phần giảm áp lực lên nguồn cung năng lượng.

Đối với người dân, hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng là những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ, kiểm tra áp suất lốp, thay dầu đúng hạn hay tắt máy khi dừng đỗ lâu có thể giúp giảm từ 10–15% lượng nhiên liệu tiêu hao. 

Về lâu dài, người dân có thể cân nhắc sử dụng các phương tiện tiết kiệm năng lượng như xe điện, xe hybrid hoặc sử dụng nhiên liệu sinh học theo lộ trình chuyển đổi năng lượng sạch. Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu, tối ưu hóa hoạt động vận tải và áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Ngoài ra, đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, nâng cấp thiết bị và từng bước chuyển sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió cũng là hướng đi cần được khuyến khích. Trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu tác động mạnh từ yếu tố địa chính trị, mỗi hành động tiết kiệm nhiên liệu, dù nhỏ, đều góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Sự chung tay của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý sẽ giúp thị trường xăng dầu trong nước duy trì ổn định, hạn chế tác động tiêu cực từ biến động của thị trường thế giới.

Thanh Hiền