Tiêu chuẩn mới góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng dự án điện gió

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, điện gió được xem là một trong những nguồn năng lượng sạch có tiềm năng lớn. Tuy nhiên, để một dự án điện gió vận hành hiệu quả, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở công nghệ tuabin mà còn bắt đầu từ việc đánh giá chính xác điều kiện gió tại khu vực dự kiến xây dựng.

Thực tế cho thấy, nếu dữ liệu về tốc độ, hướng gió hoặc đặc tính dòng gió không chính xác, chủ đầu tư có thể đưa ra những tính toán sai lệch về sản lượng điện, hiệu quả đầu tư cũng như phương án bố trí tuabin. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến tuổi thọ thiết bị và hiệu quả khai thác của toàn bộ dự án.

Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của các công nghệ đo gió hiện đại như cảm biến từ xa hay lidar, việc chuẩn hóa phương pháp đo và đánh giá dữ liệu ngày càng trở nên cần thiết. Đây cũng là lý do các tiêu chuẩn mới gồm TCVN 10687-50-1:2025, TCVN 10687-50-2:2025 và TCVN 10687-50-3:2025 được xây dựng và hoàn toàn tương đương với các tiêu chuẩn quốc tế IEC 61400-50.

Trong đó, tiêu chuẩn TCVN 10687-50-1:2025 quy định việc đo gió bằng các thiết bị được lắp đặt trên cột khí tượng, vỏ tuabin và mũ hub. Đây là phương pháp đã được sử dụng phổ biến trong các dự án điện gió nhiều năm qua. Tuy nhiên, nếu quá trình lắp đặt thiết bị, thu thập hoặc xử lý dữ liệu không thống nhất sẽ dẫn đến sai số trong đánh giá tiềm năng gió giữa các dự án.

Tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu nhằm chuẩn hóa toàn bộ quá trình đo, từ lựa chọn vị trí lắp đặt, vận hành hệ thống đến thu thập, xử lý và báo cáo dữ liệu. Việc áp dụng thống nhất giúp các số liệu thu được có tính so sánh, đồng thời nâng cao độ tin cậy khi sử dụng để thiết kế, đánh giá hiệu suất hoặc chứng nhận tuabin gió.

Bên cạnh phương pháp đo truyền thống, các công nghệ cảm biến từ xa đang được sử dụng ngày càng nhiều nhờ khả năng khảo sát nhanh và linh hoạt. TCVN 10687-50-2:2025 tập trung vào việc sử dụng các thiết bị cảm biến từ xa lắp trên mặt đất để đo gió, như hệ thống lidar hoặc sodar. Tiêu chuẩn hướng đến việc bảo đảm dữ liệu thu được từ các thiết bị này có độ tin cậy cao thông qua các yêu cầu về hiệu chuẩn, đánh giá độ không đảm bảo đo, phân loại thiết bị và kiểm tra trong suốt quá trình thực hiện chiến dịch đo gió.

Việc chuẩn hóa quy trình giúp chủ đầu tư có cơ sở đánh giá chính xác hơn tiềm năng gió tại từng khu vực, đồng thời tạo sự thống nhất khi sử dụng dữ liệu trong thiết kế, đầu tư và vận hành các dự án điện gió. Đối với các khu vực có địa hình phức tạp hoặc khó xây dựng cột đo khí tượng, công nghệ cảm biến từ xa cũng mở ra giải pháp linh hoạt hơn mà vẫn đáp ứng yêu cầu về chất lượng dữ liệu khi được áp dụng đúng theo tiêu chuẩn.

Một điểm mới đáng chú ý là TCVN 10687-50-3:2025 quy định việc sử dụng hệ thống lidar lắp trên vỏ tuabin để đo gió. Khác với các phương pháp đo truyền thống, lidar lắp trên tuabin có khả năng quan sát điều kiện gió phía trước cánh quạt trước khi luồng gió tác động đến tuabin. Điều này giúp hệ thống điều khiển có thêm thông tin để điều chỉnh hoạt động phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và giảm tải trọng tác động lên thiết bị.

Tiêu chuẩn đưa ra các hướng dẫn về việc sử dụng dữ liệu lidar trong đánh giá điều kiện gió, kiểm chứng kết quả đo và bảo đảm tính nhất quán giữa các phép đo trong quá trình vận hành. Việc chuẩn hóa phương pháp này giúp tăng độ tin cậy của dữ liệu, hỗ trợ đánh giá hiệu suất và tối ưu hóa hoạt động của tuabin gió.

Ba tiêu chuẩn mới không chỉ hướng tới việc thống nhất phương pháp đo gió mà còn tạo nền tảng để nâng cao chất lượng dữ liệu phục vụ toàn bộ vòng đời của dự án điện gió, từ khảo sát, thiết kế, lựa chọn vị trí lắp đặt đến vận hành và đánh giá hiệu quả khai thác.

Trong bối cảnh điện gió ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế sẽ giúp các doanh nghiệp, đơn vị tư vấn và chủ đầu tư tiếp cận những phương pháp đo hiện đại, giảm sai số trong đánh giá tiềm năng gió và nâng cao hiệu quả đầu tư. Đồng thời, việc chuẩn hóa hoạt động đo gió cũng góp phần tăng tính minh bạch, tạo sự thống nhất trong đánh giá chất lượng dự án, đáp ứng yêu cầu của thị trường và từng bước nâng cao năng lực của ngành điện gió Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.

An Dương