Hoàn thiện quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng

Thực hiện Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng (QCVN 16:2026/BXD), thay thế Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023.

Theo Vụ Khoa học công nghệ môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), việc xây dựng quy chuẩn mới nhằm cập nhật các yêu cầu kỹ thuật, biện pháp quản lý đối với sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; đồng thời bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật mới về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và quản lý vật liệu xây dựng.

Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng

Phân nhóm sản phẩm theo mức độ rủi ro

Điểm đáng chú ý của dự thảo QCVN 16:2026/BXD là sự thay đổi trong phương thức quản lý chất lượng. Thay vì áp dụng yêu cầu quản lý theo cách tương đối đồng đều, quy chuẩn mới hướng tới phân loại sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng dựa trên mức độ rủi ro.

Theo đó, sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh sẽ được phân thành nhóm rủi ro cao và nhóm rủi ro trung bình. Đây là cơ sở để xác định yêu cầu kỹ thuật và phương thức đánh giá sự phù hợp tương ứng với tính chất, mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm.

Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến an toàn công trình, sức khỏe con người và môi trường. Đồng thời, các yêu cầu không còn phù hợp sẽ được rà soát, giảm bớt, qua đó hạn chế tình trạng quản lý quá mức cần thiết đối với những sản phẩm có mức độ rủi ro thấp hơn.

Một nội dung khác được làm rõ là nguyên tắc xác định sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý. Việc nhận diện sẽ không chỉ dựa vào tên gọi mà xem xét đồng thời nhiều yếu tố như mô tả kỹ thuật, thành phần, công dụng, mục đích sử dụng và mã HS tham khảo. Quy định này hướng tới hạn chế cách hiểu khác nhau khi áp dụng, nhất là trong nhập khẩu, kiểm tra chất lượng và thông quan hàng hóa.

Cập nhật tiêu chuẩn, phương pháp thử và đánh giá sự phù hợp

Cùng với đổi mới phương thức quản lý, dự thảo QCVN 16:2026/BXD rà soát, cập nhật hệ thống tiêu chuẩn viện dẫn, phương pháp thử, phương pháp lấy mẫu và những chỉ tiêu kỹ thuật thiết yếu đối với từng loại sản phẩm, hàng hóa.

Các yêu cầu về mức giới hạn, chỉ tiêu kỹ thuật, thử nghiệm, lấy mẫu và đánh giá sự phù hợp cũng được phân định rõ hơn. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh cũng như tổ chức thử nghiệm, chứng nhận và cơ quan quản lý nhà nước được xác định cụ thể trong quá trình bảo đảm chất lượng sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh.

Khi được ban hành và áp dụng, QCVN 16:2026/BXD được kỳ vọng tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất cho hoạt động kiểm tra, giám sát chất lượng vật liệu xây dựng, đồng thời giúp phân bổ nguồn lực quản lý phù hợp với mức độ rủi ro.

Với doanh nghiệp, việc quy định rõ phạm vi và cách nhận diện sản phẩm sẽ góp phần giảm vướng mắc trong thực hiện thủ tục và thông quan hàng hóa. Các biện pháp quản lý được áp dụng tương ứng với mức độ rủi ro cũng giúp hạn chế những yêu cầu không cần thiết. Đáng chú ý, quy chuẩn mới được định hướng tạo điều kiện cho vật liệu mới, vật liệu tái chế và công nghệ mới được đưa vào sử dụng khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an toàn, chất lượng và môi trường.

Trước đó, Bộ Xây dựng đã ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng (QCVN 16:2023/BXD) kèm theo Thông tư số 04/2023/TT-BXD ngày 30/6/2023. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy một số nội dung cần được cập nhật, hoàn thiện. Do đó, việc xây dựng QCVN 16:2026/BXD là cần thiết nhằm cập nhật yêu cầu kỹ thuật, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với cơ chế quản lý mới.

Bảo Linh