Cà Mau hướng tới nâng cao giá trị gia tăng, phát triển kinh tế xanh và bền vững

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở nhiều địa phương. Với lợi thế về kinh tế biển, thủy sản, nông nghiệp và năng lượng tái tạo, tỉnh Cà Mau đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phát triển dựa trên công nghệ cao, coi đây là động lực đột phá để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tỉnh đã ban hành Đề án “Ứng dụng công nghệ cao trong một số ngành, lĩnh vực trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026–2030”, đặt mục tiêu đưa công nghệ cao trở thành trụ cột phát triển kinh tế địa phương. Theo đó, đến năm 2030, Cà Mau phấn đấu trở thành trung tâm nông nghiệp, thủy sản công nghệ cao, năng lượng tái tạo và kinh tế biển hiện đại của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đồng thời hình thành từ 2–5 doanh nghiệp công nghệ cao, xây dựng ít nhất 5 mô hình ứng dụng công nghệ cao hiệu quả và thương mại hóa tối thiểu 5 sản phẩm công nghệ cao có giá trị thực tiễn.

Trong các lĩnh vực trọng tâm, thủy sản tiếp tục được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đặc biệt là con tôm – sản phẩm chủ lực của tỉnh. Cà Mau đang tập trung ứng dụng các công nghệ tiên tiến như hệ thống nuôi tuần hoàn RAS, Biofloc, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), cảm biến thông minh và blockchain trong toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm, thu hoạch, chế biến đến truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất, giảm rủi ro dịch bệnh mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu về chất lượng và minh bạch thông tin sản phẩm.

Tỉnh Cà Mau đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phát triển dựa trên công nghệ cao trong phát triển thủy sản, nông nghiệp và năng lượng tái tạo. Ảnh minh họa

Thời gian qua, một số doanh nghiệp và hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đã bước đầu triển khai chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản.

Trong đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú đã áp dụng một số giải pháp số hóa trong quản lý vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và tổ chức sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả vận hành chuỗi giá trị. Việc ứng dụng phần mềm trong quản lý giúp giảm bớt các khâu thủ công, hỗ trợ cập nhật dữ liệu nhanh và đồng bộ hơn trong quá trình sản xuất.

Tương tự, Công ty Cổ phần Chế biến và Dịch vụ Thủy sản Cà Mau cũng triển khai mô hình nuôi tôm theo hướng hữu cơ kết hợp quản lý sản xuất bằng công nghệ số, qua đó từng bước nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của một số thị trường xuất khẩu.

Ở khu vực hợp tác xã, một số mô hình nuôi trồng thủy sản đã được tổ chức theo hướng đạt các tiêu chuẩn quốc tế. Điển hình như Hợp tác xã Chế biến Thương mại Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Cái Bát (xã Hòa Mỹ, huyện Cái Nước) đã được cấp chứng nhận ASC – một trong những tiêu chuẩn quốc tế trong nuôi trồng thủy sản. Mô hình này đang vận hành theo hướng liên kết chuỗi từ sản xuất đến chế biến.

Không chỉ dừng lại ở thủy sản, Cà Mau cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển nông nghiệp thông minh với việc ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, drone trong giám sát mùa vụ, tưới tiêu tự động và quản lý dinh dưỡng cây trồng. Các hợp tác xã và trang trại từng bước được số hóa quản lý, giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết kiệm chi phí đầu vào, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả kinh tế. Song song với đó, tỉnh gắn phát triển nông nghiệp công nghệ cao với chương trình OCOP, hướng tới xây dựng các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng có giá trị cao, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu.

Doanh nghiệp tỉnh Cà Mau hướng tới nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm

Một hướng đi quan trọng khác là phát triển kinh tế tuần hoàn, trong đó các phụ phẩm từ thủy sản và nông nghiệp như vỏ tôm, đầu cá, bùn thải được nghiên cứu tái chế thành collagen, chitosan, thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón hữu cơ. Cách làm này không chỉ giúp gia tăng giá trị sản phẩm mà còn góp phần giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, tỉnh khuyến khích các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại như dây chuyền cấp đông nhanh IQF, robot phân loại tự động, công nghệ nano khử khuẩn và hệ thống sản xuất thông minh nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu quy trình và giảm chi phí sản xuất.

Đáng chú ý, Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC) đã triển khai nhiều giải pháp tự động hóa và chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất và quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh. Việc ứng dụng công nghệ trong doanh nghiệp này cho thấy xu hướng số hóa ngày càng rõ nét trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp tại địa phương.

Cùng với công nghiệp chế biến, Cà Mau cũng sở hữu tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời. Tỉnh đang định hướng phát triển các dự án điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh. Đồng thời, mô hình kết hợp giữa năng lượng tái tạo và nuôi biển tại khu vực Đất Mũi đang được nghiên cứu triển khai, mở ra hướng phát triển kinh tế xanh bền vững, vừa khai thác hiệu quả tài nguyên vừa giảm phát thải carbon.

Với định hướng rõ ràng và sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, nhà khoa học và chính quyền, Cà Mau đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy công nghệ cao và đổi mới sáng tạo làm nền tảng. Trong tương lai, địa phương không chỉ giữ vai trò là “thủ phủ tôm” của cả nước mà còn hướng tới trở thành trung tâm kinh tế xanh, hiện đại và bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long.

Lê Lan