Cần sớm ban hành tiêu chuẩn chất lượng đối với than hoạt tính dùng trong lọc nước

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc Việt Nam chưa có tiêu chuẩn quốc gia riêng quy định chất lượng than hoạt tính dùng trong lọc nước đang đặt ra nhiều vấn đề về quản lý, an toàn và chất lượng nước đầu ra. Hiện nay, trong hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam, than hoạt tính mới chỉ được đề cập gián tiếp trong các tiêu chuẩn về vật liệu lọc dạng hạt dùng trong xử lý nước sạch.

Cụ thể, TCVN 9068:2012 quy định yêu cầu kỹ thuật chung đối với vật liệu lọc dạng hạt và TCVN 9069:2012 quy định phương pháp thử, song chưa có tiêu chuẩn độc lập quy định đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng đặc thù cho than hoạt tính.

Cần sớm ban hành tiêu chuẩn chất lượng đối với than hoạt tính dùng trong lọc nước 

Khoảng trống tiêu chuẩn và những hệ lụy

Theo đánh giá của các chuyên gia trong lĩnh vực xử lý nước, than hoạt tính là vật liệu trực tiếp tiếp xúc với nước ăn uống, có chức năng hấp phụ các hợp chất hữu cơ, clo dư, mùi, màu và một số chất ô nhiễm nguy hại. Tuy nhiên, do thiếu tiêu chuẩn riêng, thị trường than hoạt tính hiện nay tồn tại nhiều chủng loại với chất lượng không đồng đều, gây khó khăn cho công tác quản lý và kiểm soát.

Trao đổi với phóng viên, TS Lê Hữu Thi, Viện trưởng Viện Công nghệ và Sức khỏe cho rằng: “Than hoạt tính là vật liệu lọc có vai trò quyết định đến chất lượng nước sau xử lý. Việc chưa có tiêu chuẩn quốc gia riêng cho loại vật liệu này dẫn đến tình trạng mỗi đơn vị áp dụng một cách, thiếu cơ sở pháp lý thống nhất để đánh giá, kiểm định và giám sát chất lượng”.

Theo TS Lê Hữu Thi, trong thực tế, không ít sản phẩm than hoạt tính trên thị trường có khả năng hấp phụ thấp, độ bền kém, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ phát tán tạp chất, kim loại nặng vào nước nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý nước mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với sức khỏe người sử dụng. Khó khăn cho quản lý và triển khai dự án nước sạch

Các chuyên gia cũng cho rằng, việc thiếu tiêu chuẩn chất lượng than hoạt tính gây khó khăn cho các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thanh tra, kiểm tra, đồng thời ảnh hưởng đến việc xây dựng hồ sơ kỹ thuật trong các dự án cấp nước, đặc biệt là các dự án sử dụng vốn ngân sách.

“Không có tiêu chuẩn cụ thể thì rất khó để đưa ra yêu cầu kỹ thuật rõ ràng trong đấu thầu, nghiệm thu hay kiểm định vật liệu. Điều này vô hình trung tạo ra sự thiếu minh bạch và cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường", TS Lê Hữu Thi nhận định.

Cần sớm xây dựng tiêu chuẩn quốc gia

Từ thực tiễn trên, các chuyên gia kiến nghị cần sớm nghiên cứu, xây dựng và ban hành tiêu chuẩn quốc gia về chất lượng than hoạt tính dùng trong lọc nước, làm cơ sở pháp lý cho quản lý, sản xuất và sử dụng.

Theo TS Lê Hữu Thi, tiêu chuẩn này cần quy định rõ các chỉ tiêu cốt lõi như: khả năng hấp phụ, giới hạn kim loại nặng, độ bền cơ học, độ ẩm, phân bố kích thước hạt, cũng như yêu cầu về ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Việc xây dựng tiêu chuẩn không chỉ giúp bảo đảm an toàn nước sạch cho người dân, mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm trong nước, tiệm cận thông lệ quốc tế.

“Ban hành tiêu chuẩn cho than hoạt tính không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, mà là yêu cầu cấp thiết gắn với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của ngành nước sạch", TS Lê Hữu Thi nhấn mạnh.

Lê Kim Liên