Cảnh báo nguy cơ từ bút tiêm giảm cân tự mua trên mạng

Làn sóng sử dụng bút tiêm giảm cân đang bùng nổ trên mạng xã hội khi nhiều sản phẩm được quảng cáo có thể giúp giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng hay tập luyện. Tuy nhiên, phía sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng loạt rủi ro đối với sức khỏe nếu người dùng tự ý sử dụng thuốc khi chưa được bác sĩ thăm khám và chỉ định.

ThS.BS Lương Tuấn Thành, Khoa Điều trị tích cực, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp nhập viện do sử dụng bút tiêm giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc dùng sai chỉ định.

Điển hình là nữ bệnh nhân 23 tuổi ở Hà Nội. Dù chỉ ở ngưỡng thừa cân nhẹ (BMI khoảng 25), cô vẫn tự mua bút tiêm giảm cân trên mạng xã hội để sử dụng với mong muốn nhanh chóng có vóc dáng thon gọn. Sau khoảng hai tuần tự tiêm tại nhà, bệnh nhân xuất hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn và phải nhập viện cấp cứu.

Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm, bác sĩ xác định bệnh nhân bị viêm tụy cấp – một biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi sử dụng nhóm thuốc chủ vận thụ thể GLP-1 không đúng chỉ định. Người bệnh phải điều trị hồi sức tích cực và lọc máu để vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Tương tự, chị T.V. (37 tuổi) đã chi hơn 30 triệu đồng mua 8 bút tiêm giảm cân qua mạng xã hội theo lời quảng cáo "không cần ăn kiêng, không cần tập luyện". Sau khi sử dụng đến bút tiêm thứ ba, chị xuất hiện buồn nôn, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi. Khi ngừng tiêm, cân nặng tăng trở lại. Nhập viện trong tình trạng mệt lả, nhịp tim nhanh và không đều, bác sĩ nhận định người bệnh có nguy cơ hạ đường huyết, rối loạn nhịp tim do sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc và chế độ ăn uống không phù hợp.

Theo ThS.BS Lương Tuấn Thành, đây không phải là những trường hợp cá biệt. Thời gian qua, nhiều người trẻ tìm đến các loại bút tiêm giảm cân chỉ vì tin vào những lời quảng cáo trên mạng xã hội hoặc chia sẻ của người nổi tiếng mà không hiểu rằng đây là thuốc điều trị, không phải sản phẩm làm đẹp có thể sử dụng đại trà.

Không nên tin vào lời quảng cáo từ bút tiêm giảm cân thần kỳ. Ảnh minh họa

Bác sĩ cho biết, nhiều người lầm tưởng chỉ cần tiêm thuốc vài tháng là có thể duy trì vóc dáng như mong muốn. Tuy nhiên, hiệu quả giảm cân chỉ đạt được khi thuốc được sử dụng đúng đối tượng, đúng phác đồ và kết hợp với chế độ dinh dưỡng, luyện tập phù hợp. Nếu ngừng thuốc mà không thay đổi lối sống, cân nặng rất dễ tăng trở lại theo hiệu ứng "yo-yo".

Không chỉ các chuyên gia trong nước, nhiều cơ quan quản lý dược phẩm trên thế giới cũng đã đưa ra cảnh báo về những rủi ro khi sử dụng nhóm thuốc này không đúng cách. Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Sản phẩm chăm sóc sức khỏe Vương quốc Anh (MHRA) khuyến cáo người sử dụng cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện đau bụng dữ dội kéo dài, đặc biệt khi kèm buồn nôn hoặc nôn, vì đây có thể là dấu hiệu của những biến chứng nghiêm trọng cần được xử trí kịp thời.

Làm rõ hơn về bản chất của các loại bút tiêm giảm cân đang được quảng cáo rộng rãi trên mạng xã hội, bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các sản phẩm này thực chất là thuốc thuộc nhóm chủ vận thụ thể GLP-1 hoặc các thuốc incretin thế hệ mới như liraglutide, semaglutide và tirzepatide. Đây là thuốc điều trị béo phì và đái tháo đường đã được nghiên cứu trong nhiều thử nghiệm lâm sàng, hoàn toàn không phải mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng.

Theo bác sĩ, nếu người bệnh tự ý sử dụng hoặc tiêm ngay liều cao mà không tuân thủ phác đồ điều trị, nguy cơ gặp các phản ứng bất lợi trên đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc táo bón sẽ tăng lên đáng kể. Đáng lưu ý, các thuốc GLP-1 là thuốc sinh học, đòi hỏi phải được bảo quản lạnh nghiêm ngặt trong suốt quá trình vận chuyển và lưu trữ. Khi được bán theo hình thức xách tay hoặc rao bán trên mạng xã hội mà không kiểm soát điều kiện bảo quản, chất lượng thuốc có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ mất hiệu quả điều trị hoặc gây phản ứng bất lợi cho người sử dụng.

Bên cạnh đó, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cũng nhiều lần cảnh báo về tình trạng xuất hiện các sản phẩm semaglutide không được phê duyệt hoặc không rõ nguồn gốc được rao bán trực tuyến. Một số sản phẩm thậm chí ghi rõ "chỉ dùng cho nghiên cứu" nhưng vẫn được quảng cáo như thuốc điều trị, khiến người sử dụng không thể biết chính xác thành phần mình đang đưa vào cơ thể.

Các bác sĩ Bệnh viện 199 cũng cảnh báo, dù được nhiều người xem như một "phép màu" giúp giảm cân nhanh, việc tự ý sử dụng bút tiêm giảm cân khi chưa được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và theo dõi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Ngoài các rối loạn tiêu hóa thường gặp như buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón, người sử dụng còn có nguy cơ bị mất nước, rối loạn điện giải và suy kiệt nếu các triệu chứng kéo dài. Việc giảm cân quá nhanh cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật, trong khi tình trạng chậm làm rỗng dạ dày hoặc liệt dạ dày khiến thức ăn lưu lại quá lâu, gây đầy bụng, chán ăn, giảm hấp thu dưỡng chất và dẫn đến suy dinh dưỡng.

Theo các bác sĩ, bút tiêm giảm cân không phải là giải pháp thay thế cho chế độ ăn uống hợp lý và luyện tập thể lực. Thuốc chỉ nên sử dụng cho những trường hợp béo phì hoặc thừa cân có chỉ định điều trị và cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi trong suốt quá trình sử dụng.

Các chuyên gia cũng lưu ý hiệu quả giảm cân của thuốc không mang tính bền vững nếu người bệnh không thay đổi lối sống. Sau khi ngừng thuốc, cảm giác thèm ăn có thể quay trở lại khiến cân nặng tăng nhanh theo hiệu ứng "yo-yo", làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.

Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không nên mua bút tiêm giảm cân xách tay hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc được rao bán trên mạng xã hội. Việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá đầy đủ về tình trạng sức khỏe, chỉ định đúng đối tượng và theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình điều trị. Giảm cân an toàn vẫn phải dựa trên chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động và chỉ sử dụng thuốc khi thật sự cần thiết theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

An Dương