Cần mạnh tay xử lý cơ sở tuồn thịt lợn bệnh, kém chất lượng đi tiêu thụ

Tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh quy mô lớn với thủ đoạn tinh vi

Tình trạng thịt lợn bẩn, thịt lợn nhiễm bệnh vẫn đang là nỗi lo thường trực của người tiêu dùng. Dù các cơ quan chức năng đã tăng cường kiểm soát và không ít trường hợp bị xử lý nhưng vẫn có những vụ việc tiếp tục được phát hiện.

Vào cuối tháng 3/2026, cơ quan công an triệt phá một đường dây giết mổ, tiêu thụ thịt lợn nhiễm bệnh quy mô lớn tại Hà Nội với số lượng khoảng 300 tấn. Đáng chú ý, đây là một đường dây khép kín với thủ đoạn tinh vi là thu gom lợn bệnh từ các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang, vận chuyển về Hà Nội, sau đó tổ chức giết mổ tại cơ sở tập trung rồi phân phối rộng rãi ra thị trường. Trong chuỗi này, Công ty Cường Phát được xác định là đầu mối tiêu thụ và phân phối, cung cấp thịt cho một số trường học ở Hà Nội.

Thịt lợn nhiễm bệnh gây ra không ít rủi ro cho sức khỏe người tiêu dùng. Ảnh: MH

Không phải là trường hợp cá biệt, trước đó tại Hưng Yên, lực lượng chức năng cũng đã phát hiện một đường dây tương tự do Nguyễn Bá Luật cầm đầu, chuyên thu gom lợn chết, lợn mắc dịch tả lợn châu Phi để giết mổ, chế biến và đưa ra thị trường tiêu thụ. Kiểm tra thực tế, cơ quan công an phát hiện 9 con lợn sống có biểu hiện bệnh (338 kg) cùng hơn 4,4 tấn thịt, xương, nội tạng lợn ở cả dạng cấp đông và chưa cấp đông. Khám xét nơi ở của đối tượng, lực lượng chức năng thu giữ thêm 248 kg sản phẩm cùng loại. Kết quả giám định cho thấy toàn bộ mẫu thịt và mẫu máu đều dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi. 

Không dừng lại ở các chợ dân sinh, lượng thịt lợn nhiễm bệnh này còn được đưa vào chợ đầu mối, công ty thực phẩm, thậm chí cả bếp ăn trường học thông qua các hợp đồng cung ứng. Điều này khiến mức độ nguy hiểm tăng lên nhiều lần khi đối tượng sử dụng bao gồm cả trẻ em – nhóm có sức đề kháng yếu.

Theo Phòng Cảnh sát kinh tế, Công An thành phố Hà Nội, một chi tiết đặc biệt nghiêm trọng trong vụ vi phạm là sự tiếp tay của một số cán bộ kiểm dịch. Các đối tượng đã móc nối với cán bộ thú y để “hợp thức hóa” giấy tờ, giúp lợn bệnh, thậm chí lợn chết, vượt qua khâu kiểm soát và đưa vào lò mổ.

Yêu cầu nghiêm ngặt hơn về tiêu chuẩn chất lượng

Thực tế này cho thấy lỗ hổng đáng báo động trong hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm, khi ngay cả khâu được xem là “lá chắn cuối cùng” cũng có thể bị vô hiệu hóa bởi lợi ích cá nhân. Đáng lo ngại hơn, những sai phạm này không chỉ dừng lại ở khía cạnh quản lý, mà còn đi ngược hoàn toàn với các quy định, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hiện hành.

Cụ thể, tại TCVN 12429-1:2018 yêu cầu đối với thịt lợn mát, thân thịt lợn ngay sau khi giết mổ ở dạng nguyên con hoặc xẻ đôi trải qua quá trình làm mát bảo đảm tâm thịt ở phần thịt dầy nhất đạt nhiệt độ từ 0 °C đến 4 °C trong thời gian không quá 24h sau giết mổ. Các dạng sản phẩm, như cắt miếng hoặc xay được pha lọc thân thịt đã qua quá trình làm mát. Thịt lợn mát phải được vận chuyển và bảo quản ở nhiệt độ từ 0 °C đến 4 °C. Thân thịt là toàn bộ cơ thể của động vật sau khi cắt tiết, cạo lông (hoặc đánh lông), tách bỏ phủ tạng, cắt bỏ hoặc không cắt bỏ các chi, đầu, đuôi. Thân thịt có thể để nguyên hoặc xẻ đôi dọc theo xương sống. 

Còn tại tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7046:2019 về thịt tươi, thịt lợn được phép lưu thông trên thị trường phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu nghiêm ngặt. Thịt phải có nguồn gốc từ động vật khỏe mạnh, được kiểm soát thú y trước và sau giết mổ, không mang mầm bệnh truyền nhiễm. Về cảm quan, thịt phải có màu sắc đặc trưng (từ hồng tươi đến đỏ sáng), bề mặt khô ráo, không nhớt, không có mùi lạ; thớ thịt săn chắc, có độ đàn hồi tốt.

Bên cạnh đó, tiêu chuẩn cũng yêu cầu chặt chẽ về các chỉ tiêu vi sinh và hóa học, yêu cầu thịt không được chứa vi khuẩn gây bệnh vượt ngưỡng cho phép, không có dư lượng kháng sinh, hóa chất độc hại hoặc các chất cấm trong chăn nuôi và bảo quản. Đặc biệt, thịt từ động vật chết do bệnh, nghi mắc bệnh hoặc không rõ nguyên nhân đều bị nghiêm cấm sử dụng làm thực phẩm dưới mọi hình thức.

Đối chiếu với các quy định này, số thịt trong các vụ việc nêu trên không chỉ vi phạm một mà gần như toàn bộ các tiêu chí an toàn cơ bản. Việc các sản phẩm dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi vẫn bị “phù phép” đưa ra thị trường cho thấy sự coi thường quy định pháp luật và sức khỏe cộng đồng. Điều này cũng phản ánh thực tế rằng, nếu không được kiểm soát chặt chẽ, những sản phẩm không đạt chuẩn hoàn toàn có thể “đội lốt” thịt sạch, len lỏi vào chuỗi cung ứng và xuất hiện trên mâm cơm của người dân.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, việc tiêu thụ thịt lợn bệnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe. Đại diện Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, dù virus dịch tả lợn châu Phi không lây trực tiếp sang người, nhưng thịt từ lợn bệnh thường chứa vi khuẩn, độc tố hoặc ký sinh trùng nguy hiểm do quá trình phân hủy.

Người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp tính với các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa; về lâu dài, việc tích tụ độc tố có thể ảnh hưởng đến gan, thận và hệ miễn dịch. Đặc biệt, thịt không đảm bảo còn có nguy cơ chứa dư lượng kháng sinh hoặc hóa chất xử lý nhằm che giấu dấu hiệu hư hỏng, từ đó gây ra tình trạng kháng kháng sinh và rối loạn nội tiết.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là người tiêu dùng gần như không thể nhận biết thịt lợn bệnh bằng mắt thường nếu đã qua giết mổ và “phù phép”. Khi thịt được đóng dấu kiểm dịch hoặc đưa vào hệ thống phân phối chính thức, mức độ tin cậy càng cao, khiến nguy cơ bị đánh lừa càng lớn.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đều khuyến cáo, toàn bộ thịt lợn từ nguồn bệnh phải được tiêu hủy sinh học và tuyệt đối không được phép đưa vào chuỗi thực phẩm. Thịt lợn chết hoặc ôi thiu là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria, cũng như ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây lợn. Người tiêu dùng nếu ăn phải có thể gặp rối loạn tiêu hóa nặng, đặc biệt là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai. Khi ăn phải thực phẩm chứa độc tố, người tiêu dùng có thể xuất hiện các triệu chứng ngộ độc cấp tính như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.

Các chuyên gia khuyến cáo, người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác khi lựa chọn thực phẩm: ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng; tránh sản phẩm có giá rẻ bất thường; đồng thời kiểm tra màu sắc, mùi và độ đàn hồi của thịt.

Về phía cơ quan quản lý, cần siết chặt toàn bộ chuỗi cung ứng từ vận chuyển, giết mổ đến phân phối; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp tiếp tay cho thực phẩm bẩn, đặc biệt là cán bộ trong hệ thống kiểm dịch. Vụ gần 300 tấn thịt lợn bệnh tại Hà Nội không chỉ là một vụ án hình sự, mà còn là lời cảnh báo rõ ràng nếu lơ là trong kiểm soát, “thực phẩm bẩn” có thể trở thành mối đe dọa thường trực đối với sức khỏe cộng đồng.

An Dương