Chỉ khoảng 20% sản phẩm chống nắng đáp ứng tiêu chí an toàn và hiệu quả bảo vệ da

Thực tế này làm dấy lên lo ngại về chất lượng sản phẩm, độ tin cậy của chỉ số SPF cũng như tình trạng quảng cáo phóng đại công dụng đang xuất hiện tràn lan. Nhất là khi nhu cầu sử dụng kem chống nắng ngày càng cao, giờ đây không chỉ các chị em phụ nữ sử dụng, mà đến cả đàn ông hay trẻ em cũng có nhu cầu sử dụng để hạn chế nguy cơ sạm da, lão hóa và ung thư da do tia cực tím.

Theo báo cáo thường niên năm 2026 của Environmental Working Group (EWG), tổ chức chuyên nghiên cứu các vấn đề sức khỏe và môi trường tại Mỹ, chỉ khoảng 550 trong tổng số 2.784 sản phẩm kem chống nắng được khảo sát đáp ứng đồng thời các tiêu chí về độ an toàn và khả năng bảo vệ da.

Con số này tương đương khoảng 20% số nhãn hiệu kem chống nắng trên thị trường hiện nay. Báo cáo được công bố ngày 19-5, tập trung đánh giá các sản phẩm chống nắng dành cho trẻ em, hoạt động ngoài trời, sử dụng hằng ngày cũng như son dưỡng môi có SPF. Những sản phẩm được khuyến nghị phải có khả năng bảo vệ trước cả tia UVA và UVB, hai loại tia cực tím có liên quan trực tiếp đến tổn thương ADN, lão hóa da và ung thư da.

 Nhiều người tiêu dùng cho rằng kem chống nắng cho chỉ số SPF cao là sản phẩm chất lượng 

Một trong những vấn đề lớn nhất nằm ở việc người tiêu dùng đang quá phụ thuộc vào chỉ số SPF. Nhiều nhãn hàng quảng bá SPF 70, SPF 90 hay thậm chí SPF 100+ như một “lá chắn tuyệt đối” trước ánh nắng mặt trời. Thế nhưng trên thực tế, mức chênh lệch hiệu quả bảo vệ giữa SPF 50+ và SPF 100+ là không quá lớn.

Các nghiên cứu cho thấy kem chống nắng SPF 50+ có thể ngăn khoảng 98% tia UVB, trong khi SPF 100+ chỉ cải thiện thêm rất ít khả năng bảo vệ. Thậm chí, một số kết quả kiểm nghiệm còn chỉ ra rằng chỉ số SPF công bố trên bao bì đôi khi cao hơn đáng kể so với hiệu quả thực tế khi sử dụng.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, đây là nguyên nhân khiến nhiều người rơi vào cảm giác “an toàn giả”, dẫn đến việc ở ngoài nắng quá lâu hoặc không bôi lại kem chống nắng đúng cách.

Không chỉ vậy, thị trường hiện còn xuất hiện tình trạng quảng cáo thiếu kiểm chứng với các cụm từ như “chống nắng cả ngày”, “không cần bôi lại”, “bảo vệ tuyệt đối” hay “chống mọi tia UV”. Trong khi đó, hiệu quả của sản phẩm còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng chống tia UVA, UVB, độ bền quang học, khả năng kháng nước cũng như lượng kem được sử dụng trên da. 

Báo cáo năm nay đặc biệt chú ý đến các hóa chất từng gây tranh cãi trong kem chống nắng như oxybenzone và homosalate. Theo Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA), nhiều hoạt chất chống nắng hóa học có thể thẩm thấu vào máu sau thời gian ngắn sử dụng. Một số chất vẫn tồn tại trong cơ thể nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần sau khi ngừng dùng sản phẩm.

Oxybenzone hiện bị nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ hạn chế hoặc cấm sử dụng do nghi ngờ gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng hormone sinh sản và tác động tiêu cực đến môi trường biển, đặc biệt là các rạn san hô. Chất này từng được phát hiện trong máu, nước tiểu và cả sữa mẹ.

Trong khi đó, homosalate cũng bị Liên minh châu Âu xếp vào nhóm hóa chất có khả năng gây rối loạn nội tiết. Các chuyên gia lo ngại những chất này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh, hệ miễn dịch và sức khỏe sinh sản nếu tiếp xúc kéo dài.

Theo khuyến nghị của giới chuyên môn, người tiêu dùng nên ưu tiên các sản phẩm chống nắng phổ rộng, có SPF từ 30 đến 50+, đồng thời cần sử dụng đúng cách bằng việc bôi đủ lượng và thoa lại sau mỗi 2-3 giờ khi tiếp xúc nhiều với ánh nắng, nước hoặc mồ hôi.

Bên cạnh câu chuyện hiệu quả chống nắng, vấn đề an toàn sản phẩm cũng đang được đặc biệt quan tâm. Thời gian gần đây, cơ quan quản lý tại thị trường Việt Nam nói riêng và các nước khác nói riêng đã liên tiếp ra thông báo yêu cầu thu hồi nhiều lô mỹ phẩm do vi phạm quy định chất lượng, hồ sơ công bố hoặc không áp dụng đầy đủ hệ thống quản lý thực hành sản xuất tốt mỹ phẩm.

Giới chuyên gia nhận định, để nâng cao niềm tin của người tiêu dùng, ngành mỹ phẩm nói chung và sản phẩm chống nắng nói riêng cần tiến tới áp dụng chặt chẽ các tiêu chuẩn quốc tế trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Bên cạnh chỉ số SPF, các chuyên gia cho rằng việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong thử nghiệm và sản xuất kem chống nắng là yếu tố quan trọng để bảo đảm chất lượng sản phẩm. Hiện nay, nhiều quốc gia và doanh nghiệp mỹ phẩm đang áp dụng tiêu chuẩn ISO 24444 – tiêu chuẩn quốc tế quy định phương pháp xác định chỉ số chống nắng SPF trên cơ thể người. Ngoài ra, tiêu chuẩn ISO 24443 cũng được sử dụng để đánh giá khả năng chống tia UVA của sản phẩm chống nắng. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn ISO giúp kết quả kiểm nghiệm có độ tin cậy cao hơn, hạn chế tình trạng công bố SPF “ảo” hoặc quảng cáo quá mức hiệu quả bảo vệ da, đồng thời tăng niềm tin cho người tiêu dùng khi lựa chọn sản phẩm.

Bên cạnh đó, một trong những tiêu chuẩn quan trọng hiện nay là tiêu chuẩn ISO 22716 về “Thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm” (GMP mỹ phẩm). Bộ tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt trong toàn bộ quy trình sản xuất, từ kiểm soát nguyên liệu, môi trường sản xuất, đóng gói, bảo quản đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Việc áp dụng ISO 22716 giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn, sai lệch công thức hay mất ổn định chất lượng trong quá trình sản xuất. Đồng thời, đây cũng được xem là “tấm vé thông hành” giúp mỹ phẩm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu tại nhiều thị trường lớn như châu Âu, Nhật Bản hay ASEAN.

Theo giới chuyên môn, một sản phẩm kem chống nắng chất lượng không chỉ cần chỉ số SPF phù hợp mà còn phải được kiểm nghiệm đầy đủ về khả năng chống tia UVA, UVB, độ ổn định dưới ánh nắng và tính an toàn cho da nhạy cảm.

Trong bối cảnh người dân ngày càng quan tâm đến sức khỏe làn da, kem chống nắng không còn đơn thuần là sản phẩm làm đẹp mà đã trở thành “lá chắn” bảo vệ sức khỏe trước tác động của môi trường và biến đổi khí hậu. Nhưng để thị trường phát triển bền vững, điều quan trọng không chỉ nằm ở nhu cầu tiêu dùng tăng cao, mà còn ở việc chuẩn hóa chất lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế, siết chặt quản lý và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất.

 Bảo Linh