TCVN 9986-2:2025 chất lượng đối với thép dùng làm kết cấu thông dụng

Trong bối cảnh nhu cầu xây dựng hạ tầng, công nghiệp và dân dụng ngày càng tăng, thép kết cấu đóng vai trò vật liệu chủ lực, quyết định trực tiếp đến khả năng chịu lực, độ an toàn và tuổi thọ công trình. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cho thấy thị trường thép vẫn tồn tại nhiều bất cập, từ chất lượng không đồng đều, sai lệch mác thép, đến tình trạng cung cấp sản phẩm không đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật nhưng vẫn được đưa vào sử dụng. Những tồn tại này không chỉ làm gia tăng rủi ro về an toàn xây dựng mà còn gây khó khăn cho công tác thiết kế, thi công và giám sát chất lượng công trình.

Một trong những nguyên nhân chính là sự thiếu thống nhất trong các yêu cầu kỹ thuật khi cung cấp thép kết cấu thông dụng. Nhiều dự án sử dụng các tiêu chuẩn khác nhau, thậm chí áp dụng không đầy đủ các quy định về kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận chất lượng. Trước thực trạng đó, việc ban hành TCVN 9986-2:2025 “Thép kết cấu – Phần 2: Điều kiện kỹ thuật khi cung cấp thép kết cấu thông dụng” được xem là bước đi cần thiết nhằm chuẩn hóa các yêu cầu kỹ thuật, làm cơ sở pháp lý và chuyên môn cho hoạt động sản xuất, cung ứng và sử dụng thép kết cấu tại Việt Nam.

TCVN 9986-2:2025 quy định rõ các điều kiện kỹ thuật áp dụng đối với thép kết cấu thông dụng khi cung cấp ra thị trường, bao gồm yêu cầu về chất lượng, thành phần hóa học, tính chất cơ học, trạng thái cung cấp, phương pháp thử nghiệm, kiểm tra, ghi nhãn và hồ sơ kèm theo sản phẩm. Tiêu chuẩn này được xây dựng theo hướng hài hòa với thông lệ quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập và sử dụng thép trong các công trình có yếu tố nước ngoài.

Về yêu cầu chất lượng, tiêu chuẩn nhấn mạnh thép kết cấu phải đáp ứng đồng thời các chỉ tiêu về thành phần hóa học và tính chất cơ học theo mác thép đã công bố. Thành phần hóa học của thép phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm khả năng hàn, khả năng gia công và độ bền lâu dài của kết cấu. Các chỉ tiêu cơ học như giới hạn chảy, độ bền kéo, độ giãn dài tương đối và độ dai va đập được quy định cụ thể, nhằm bảo đảm thép có khả năng chịu lực phù hợp với yêu cầu thiết kế.

TCVN 9986-2:2025 cũng quy định rõ trạng thái cung cấp của thép kết cấu, bao gồm thép cán nóng, thép thường hóa, thép tôi – ram hoặc các trạng thái nhiệt luyện khác theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng. Việc xác định rõ trạng thái cung cấp giúp bảo đảm các tính chất cơ học của thép phù hợp với mục đích sử dụng, đồng thời tránh nhầm lẫn trong quá trình nghiệm thu và thi công.

Một nội dung quan trọng của tiêu chuẩn là yêu cầu về thử nghiệm và kiểm tra chất lượng. Theo đó, thép kết cấu phải được lấy mẫu và thử nghiệm theo các phương pháp tiêu chuẩn để xác định thành phần hóa học và tính chất cơ học. Kết quả thử nghiệm phải được ghi nhận đầy đủ, trung thực và là căn cứ pháp lý chứng minh sự phù hợp của sản phẩm với tiêu chuẩn công bố. Trong trường hợp có nghi ngờ về chất lượng, bên mua có quyền yêu cầu thử nghiệm lại hoặc thử nghiệm bổ sung theo quy định.

Bên cạnh đó, TCVN 9986-2:2025 quy định rõ yêu cầu về ghi nhãn và tài liệu kèm theo khi cung cấp thép. Mỗi lô thép phải có nhãn hoặc dấu hiệu nhận biết thể hiện tối thiểu các thông tin như mác thép, số hiệu tiêu chuẩn áp dụng, trạng thái cung cấp, số lô và nhà sản xuất. Hồ sơ kèm theo sản phẩm phải bao gồm chứng chỉ chất lượng, trong đó thể hiện kết quả thử nghiệm và xác nhận sự phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật đã công bố.

Tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh trách nhiệm của nhà sản xuất và nhà cung cấp trong việc bảo đảm tính nhất quán của chất lượng thép. Việc cung cấp thép không đúng mác, không đúng trạng thái hoặc không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật bị xem là vi phạm tiêu chuẩn và có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với an toàn công trình. Do đó, TCVN 9986-2:2025 được xem là công cụ quan trọng giúp tăng cường trách nhiệm pháp lý và kỹ thuật của các bên liên quan.

Từ góc độ quản lý và sử dụng, việc áp dụng TCVN 9986-2:2025 không chỉ giúp nâng cao chất lượng thép kết cấu trên thị trường mà còn tạo cơ sở thống nhất cho công tác thiết kế, giám sát và nghiệm thu công trình. Khi các yêu cầu kỹ thuật được chuẩn hóa, nguy cơ sử dụng thép kém chất lượng sẽ giảm, đồng thời góp phần nâng cao độ an toàn, độ bền và hiệu quả kinh tế của các dự án xây dựng.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh ngành xây dựng hướng tới phát triển bền vững và an toàn, TCVN 9986-2:2025 là tiêu chuẩn có ý nghĩa quan trọng, góp phần lập lại trật tự chất lượng trên thị trường thép kết cấu và bảo đảm lợi ích lâu dài cho cả chủ đầu tư, nhà thầu và xã hội.

An Dương